Evlərin qiyməti niyə bahalaşır? AYDINLIQ GƏTİRİLDİ

“Obyektlərin, ümumiyyətlə, daşınmaz əmlakın bahalaşmasının səbəbi təkcə bazarda təklif və tələb arasındakı münasibətlər deyil, eyni zamanda bir sıra makroiqtisadi hadisələr, eləcə də regionda baş verən proseslər daşınmaz əmlak bazarına müstəsna təsir göstərir”. Bu sözləri SİA-ya açıqlamasında Azərbaycan Qiymətləndiricilər Cəmiyyətinin (AQC) sədri, iqtisadçı ekspert Vüqar Oruc deyib.

Vüqar Oruc sözlərinə belə davam edib: “Bundan əlavə, tikinti materiallarının, inşaat materiallarının qiymətinin artması, işçi qüvvəsinin bahalaşması və o cümlədən manatın alıcılıq qabiliyyətində baş verən dəyişikliklər daşınmaz əmlak bazarına böyük təsir edir. Bizdə olan məlumata görə, hər il təqribən 10-15%, bəzi hallarda isə 20% daşınmaz əmlakın dəyəri yüksəlir. Bu da təqribən son 10 ildə ümumi hesablamalarına görə 100%-dən artıq daşınmaz əmlak qiymətlərinin artımına səbəb olub.

Bu artım tendensiyası davam edəcək. Bunun əsas səbəbi ölkə iqtisadiyyatının böyüməsidir. Bildiyimiz kimi, 30 ildən artıq işğal altında olan ərazilər azad edilib və orada infrastrukturun bərpası istiqamətində genişmiqyaslı işlər görülür. Bu da ölkə iqtisadiyyatının investisiya cazibədarlığını artırır, beynəlxalq aləmin diqqətinin ölkəmizə yüksəlməsinə səbəb olur.

Ölkə iqtisadiyyatı inkişaf etdikcə harada ki, biz bunu görmüşük inkişaf edən dövlətlərdə daşınmaz əmlakın qiymətləri də artır. Bizdə də eyni proses baş verir. Bundan əlavə, bayaq qeyd etdiyim kimi, tikinti materiallarının qiymətində dəyişikliklər edilir. Bildiyimiz kimi, Rusiya-Ukrayna müharibəsi başladıqdan sonra bir sıra tikinti materiallarının ölkəmizə gətirilməsi problemə çevrildi və bu da daxili bazarda qiymətlərin artmasına səbəb oldu.

Bundan başqa, bir məqamı da unutmaq olmaz ki, işçi qüvvəsi ilə bağlı da ciddi dəyişikliklər var. 2-3 il əvvəl əgər bir iş müəyyən məbləğə görülürdüsə, indi həmin məbləğ ən azı 50% artıb. Bu da təbii olaraq qiymətlərə təsir edir.

Eyni zamanda, Bakı şəhəri 2040-cı ilə qədər Baş Planı qəbul etdikdən sonra müəyyən normativlər müəyyənləşdirilib və bu normativlərə qanunvericiliyə uyğun olaraq əməl olunması tələb edilir. Əvvəllər sahibkar kiçik bir ərazidə on minlərlə kvadratmetr mənzil inşa edirdisə və heç bir normativ tələbi gözləmirdisə, indi artıq bu mümkün deyil. Sahibkar götürdüyü ərazidə konkret normativlərə uyğun şəkildə müəyyən sahəni əhatə edən bina inşa etməlidir.

Bu da, təbii ki, sahibkarların mənfəət əldə etmək istəklərini nəzərə alaraq, qiymətləri daha da yüksəltməsinə səbəb olur. Məsələn, əvvəl müəyyən bir ərazidə 30 min kvadratmetr inşa etmək mümkün idisə, indi normativlərə əsasən 15 min kvadratmetr inşa etmək mümkündür. Çünki yaşıllaşdırma sahələrinin olması, binalar arasındakı məsafənin qorunması və tikililərin bir-birinə təhlükəsizlik baxımından mane olmaması kimi tələblər var. Bu normativlərə əməl ediləndə təbii ki, qiymətlərin yüksəlməsi baş verir.

Hazırda bilirsiniz ki, İpoteka və Kredit Zəmanət Fondunun növbəti kredit ayırması baş verib. Yanvar ayının sonlarından bu, bazarda xüsusi ajiotaj yaradıb. Həmişə belə bir hadisə olanda qiymətlər artır. Fevral ayının 6-7-dən etibarən isə kreditlərin verilməsi başlayıb, bu da mənzil bazarında bahalaşmaya səbəb olur”.

Ayşən Vəli