Problemin həlli mürəkkəbdir AYDINLIQ GƏTİRİLDİ

“Müasir dövrdə sosial şəbəkə istifadəçilərinin əsas məqsədlərindən biri öz səhifələrində izləyici sayını artırmaqdır. Bunun üçün müxtəlif vasitələrdən istifadə olunur: bəzi istifadəçilər paylaşımlarını reklam edir, bəziləri isə insanların diqqətini cəlb edə biləcək məzmun hazırlayır. Bu kontekstdə xüsusilə şiddət, qorxu və sensasiya xarakterli videolar üstünlük təşkil edir”. Bu sözləri SİA-ya açıqlamasında informasiya texnologiyaları sahəsi üzrə ekspert Fərrux Rəcəbli deyib.

Fərrux Rəcəbli sözlərinə belə davam edib: “Araşdırmalar göstərir ki, bu cür məzmunlara baxış sayı yüksək olur və nəticədə səhifə administratorları daha çox diqqət qazanmaq məqsədilə həmin tip paylaşımların sayını artırır, həmçinin onların intensivliyini gücləndirməyə çalışırlar. Hazırda sosial şəbəkələrdə qarşıya çıxan videoların təqribən 70%-i şiddət, ailədaxili zorakılıq və ya qorxu elementi daşıyan məzmunlardan ibarətdir.

Bu hal bir sıra psixoloji fəsadlara gətirib çıxarır. Belə ki, uzun müddət şiddət xarakterli videolara baxan fərdlər həmin davranışların normativ olduğunu qəbul edə bilir. Qorxu məzmunlu videolar isə insanlarda müxtəlif psixoloji pozuntular – qapanıq məkan qorxusu, gecə vaxtı tək qalmaqdan çəkinmə və hətta uzun müddət yaşadıqları mühitdə təhlükə hissi yaratma kimi hallar doğurur.

Xüsusilə uşaqlar bu təsirlərə daha həssasdırlar. Valideynlərin bəzən uşaqları sakitləşdirmək məqsədilə onlara telefon və planşet verməsi nəticəsində azyaşlılar da bu cür məzmunlara çıxış əldə edirlər. Nəticədə onlarda aqressiya, dərsə marağın azalması və davranış pozuntuları müşahidə olunur.

Problemin həlli mürəkkəbdir. Çünki milyonlarla istifadəçiyə malik sosial şəbəkələrdə bu məzmunun tam qarşısını almaq texniki baxımdan çətindir. Platformalarda filtrasiya sistemlərinin tətbiqi mümkündür, lakin şirkətlər çox vaxt bunu maliyyə maraqları səbəbindən prioritetləşdirmirlər. Müsbət nümunə olaraq, Türkiyədə şiddət və qorxu xarakterli məzmunlara qarşı sərt nəzarət tətbiq olunur, uyğun olmayan paylaşımlar avtomatik silinir və ya bloklanır.

Azərbaycan praktikasında da nəzarət mexanizmləri mövcuddur, lakin onların gücləndirilməsi zəruridir. Əks halda, bu məzmunların geniş yayılması həm psixoloji, həm də mədəni dəyərlərə mənfi təsir göstərməkdə davam edəcəkdir”.

Ayşən Vəli