Icma.az
close
up
RU
“Gələcəyi sıxıla bilən uşaqlar xilas edəcək” Türk psixoloqdan xəbərdarlıq

“Gələcəyi sıxıla bilən uşaqlar xilas edəcək” Türk psixoloqdan xəbərdarlıq

Sherg.az portalından əldə olunan məlumata əsasən, Icma.az xəbər verir.

Müasir dünyada texnologiyanın sürətli inkişafı uşaqların gündəlik həyatına ciddi təsir göstərir. Sherg.az xəbər verir ki, klinik psixoloq Doğancan Dursun hesab edir ki, bu təsir hər zaman müsbət deyil və xüsusilə erkən yaş dövründə uşaqların psixoloji və beyin inkişafı üçün risklər yaradır.

Onun sözlərinə görə, bu gün uşaqlar “stimulların bombardmanı” altında böyüyür. Xüsusilə qısa və sürətli videolar – sosial şəbəkələrdə yayılan “reels” tipli məzmunlar – uşağın beynini fasiləsiz informasiya axınına məruz qoyur. Bu isə diqqət çatışmazlığı, hiperaktivlik, impuls nəzarəti problemləri və müxtəlif asılılıq risklərinin artmasına səbəb ola bilər.

Psixoloq bildirir ki, valideynlərin ən böyük səhvlərindən biri uşaqları sakitləşdirmək və ya məşğul etmək üçün telefon və planşetlərdən istifadə etməsidir. Bu cihazlar getdikcə “rəqəmsal baxıcı” rolunu oynamağa başlayır.

Xüsusilə yemək zamanı uşağa telefon və ya planşet verilməsi ciddi problem kimi qiymətləndirilir. Bu halda uşaq nə yediyini hiss etmir, yeməyin dadını və prosesin özünü dərk etmir. Nəticədə, təbii yollarla alınmalı olan həzz süni stimullarla əvəz olunur. Bu isə gələcəkdə həddindən artıq istehlak, piylənmə və davranış asılılıqları riskini artıra bilər.

Dursun qeyd edir ki, asan və tez əldə olunan “dopamin” (məmnunluq hissi) beynin ön hissəsində həssaslığın azalmasına səbəb olur. Bu da uşağın səbrini, diqqətini və özünüidarə bacarığını zəiflədir.

Sıxılmaq – inkişafın vacib hissəsidir

Mütəxəssis uşaqların bəzən sıxılmasının zərərli deyil, əksinə faydalı olduğunu vurğulayır. Onun fikrincə, “ana, darıxdım” ifadəsi inkişaf üçün mühüm siqnaldır.

Sıxılmaq:

yaradıcılığı stimullaşdırır

uşağın özünü məşğul etmə bacarığını inkişaf etdirir

diqqət və fokuslanmanı gücləndirir

daxili motivasiyanı artırır

Bu baxımdan, uşağa daim hazır əyləncə təqdim etmək əvəzinə, onun öz oyununu qurmasına imkan vermək daha faydalıdır. Qum, torpaq, küçə oyunları kimi sadə və təbii fəaliyyətlər uşağın inkişafına daha çox töhfə verir.

Araşdırmalar göstərir ki, çox oyuncağı olan uşaqların diqqət müddəti daha qısa olur. Əksinə, daha az oyuncağı olan uşaqlar daha uzun və yaradıcı oyunlar qura bilir.

Dursun valideynlərə “20 oyuncaq qaydası”nı tövsiyə edir. Onun fikrincə, həddindən artıq oyuncaq uşağı doyumsuz edir və hər istədiyini dərhal əldə etmə vərdişi yaradır. Halbuki, müəyyən məhdudiyyətlər uşağın psixoloji inkişafının vacib hissəsidir.

Mütəxəssis valideynlərə bir neçə vacib tövsiyə verir:

həftədə ən azı 2 gün “ekransız vaxt” tətbiq edin

həftə içi rəqəmsal oyunları məhdudlaşdırın

uşaqlarla canlı ünsiyyətə üstünlük verin

fiziki aktivlik və komanda oyunlarına şərait yaradın

uşağın sıxılmasına imkan verin və bu vəziyyəti “düzəltməyə” tələsməyin

Psixoloqun fikrincə, gələcəyin ən uğurlu fərdləri daim əyləndirilən yox, səbr etməyi, gözləməyi və hətta sıxılmağı bacaran uşaqlar olacaq. Rəqəmsal dünyanın sürətli ritmində böyüyən yeni nəsil üçün ən böyük üstünlük – sadəlik, təbii təcrübə və daxili balansı qorumaq olacaq.

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:167
embedMənbə:https://sherg.az
archiveBu xəbər 13 Aprel 2026 03:08 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see359

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see337

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see276

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see266

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see266

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see265

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see258

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see253

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see248

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see244

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see238

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see236

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see235

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see234

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see231

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see223

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see222

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see221

Ağdamda yaradıcı master klas təşkil olundu FOTO

20 Noyabr 2026 21:05see199

Cennifer Lopesdən ETİRAF: “Altı ay dayanmadan ağladım”

20 Noyabr 2026 19:20see197
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri