Türk Dünyasının və Qafqazın Gələcəyi

Sülh bəşəriyyətin ən böyük dəyərlərindən, sabit və firavan həyatın isə ən mühüm təminatlarından biridir. İnsanların təhlükəsiz şəraitdə yaşaması, dövlətlərin davamlı inkişaf etməsi, xalqların öz gələcəyini inamla qurması məhz sülh və sabitlik mühitindən asılıdır. Bu baxımdan Türk dünyasının və Qafqaz bölgəsinin sülh, təhlükəsizlik və qarşılıqlı əməkdaşlıq məkanına çevrilməsi yalnız ayrı-ayrı dövlətlərin deyil, bütün region xalqlarının qarşısında dayanan mühüm vəzifələrdən biridir.

Tarixən müxtəlif xalqların və mədəniyyətlərin qovuşduğu məkan olan Qafqaz özünəməxsus geosiyasi və mədəni əhəmiyyətə malikdir. Bu bölgədə uzunmüddətli sabitliyin təmin olunması regionda yaşayan xalqların dinc yanaşı yaşamasına, qarşılıqlı münasibətlərin möhkəmlənməsinə və yeni əməkdaşlıq imkanlarının yaranmasına geniş şərait yarada bilər. Sülhün bərqərar olması yalnız münaqişələrin sona çatması deyil, eyni zamanda xalqlar arasında inam və etimad körpülərinin qurulması, gələcəyə ümumi baxışın formalaşdırılması deməkdir.

Türk dünyası bu baxımdan böyük potensiala malikdir. Ortaq tarixi köklər, zəngin mədəni irs, dil və mənəvi dəyərlər türk xalqlarını bir-birinə bağlayan mühüm amillərdir. Bu ortaq dəyərlər əsasında qurulan münasibətlərin daha da inkişaf etdirilməsi yalnız iqtisadi və siyasi əlaqələrin genişlənməsinə deyil, həm də xalqlar arasında dostluq və qardaşlıq münasibətlərinin möhkəmlənməsinə xidmət edir. Türk dövlətləri arasında əməkdaşlığın elm, təhsil, mədəniyyət, nəqliyyat, ticarət, enerji və humanitar sahələrdə inkişaf etdirilməsi ümumi tərəqqiyə mühüm töhfə verə bilər.

Sülhün qorunması isə əldə edilmiş razılaşmaların mövcudluğu ilə məhdudlaşmır. Əsl və davamlı sülh insanların düşüncəsində, davranışında və gələcəyə münasibətində formalaşmalıdır. Qarşı tərəfi dinləmək, fərqli fikirlərə hörmətlə yanaşmaq, problemlərin həlli üçün dialoqa üstünlük vermək və qarşılıqlı etimadı qorumaq sülh mədəniyyətinin əsas şərtlərindəndir. Buna görə də sülhün qorunması prosesində cəmiyyətin hər bir üzvünün üzərinə müəyyən məsuliyyət düşür.

Xüsusilə gənc nəslin sülh və humanizm dəyərləri əsasında tərbiyə olunması böyük əhəmiyyət daşıyır. Gənclər gələcəyin qurucuları olmaqla yanaşı, xalqlar və dövlətlər arasında münasibətlərin gələcək istiqamətini müəyyənləşdirəcək əsas qüvvələrdəndir. Onlara tariximizi düzgün öyrətmək, milli-mənəvi dəyərlərimizi qorumaqla yanaşı, başqa xalqların mədəniyyətinə və milli xüsusiyyətlərinə hörmət etməyi aşılamaq daha tolerant və qarşılıqlı anlaşmaya əsaslanan cəmiyyətin formalaşmasına kömək edir.

Qafqazda sülhün möhkəmlənməsi regionun iqtisadi inkişafı üçün də yeni imkanlar yaradır. Sabitlik şəraitində nəqliyyat və kommunikasiya xətlərinin inkişaf etdirilməsi, ticarət əlaqələrinin genişləndirilməsi, investisiya imkanlarının artırılması və turizmin inkişafı üçün daha əlverişli mühit formalaşır. Region ölkələrinin bir-biri ilə əməkdaşlıq etməsi qarşılıqlı iqtisadi maraqları artırmaqla yanaşı, sülhün qorunmasına da əlavə stimul verə bilər.

Sülh həm də gələcək nəsillər qarşısında mənəvi məsuliyyət məsələsidir. Bizdən sonra gələcək nəsillərin münaqişələr və qarşıdurmalar deyil, dostluq, əməkdaşlıq və qarşılıqlı hörmət şəraitində yaşaması üçün bu gündən etibarən sağlam münasibətlərin təməlini qoymaq lazımdır. Çünki sülhü qorumaq onu əldə etmək qədər mühüm və çətin bir prosesdir. Bu prosesdə dövlətlərin siyasi iradəsi ilə yanaşı, cəmiyyətlərin sülhə münasibəti və insanların gündəlik davranışları da mühüm rol oynayır.

Azərbaycan üçün regionda sülh və sabitliyin möhkəmləndirilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Ölkəmizin yerləşdiyi coğrafi mövqe onu Şərqlə Qərb, Şimalla Cənub arasında mühüm əlaqələndirici məkana çevirir. Bu imkanlardan səmərəli istifadə etmək üçün ilk növbədə regionda təhlükəsizliyin və qarşılıqlı etimadın möhkəm olması vacibdir. Sülh şəraitində həyata keçirilən regional layihələr yalnız ayrı-ayrı ölkələrin deyil, bütövlükdə region xalqlarının rifahına xidmət edə bilər.

Türk dünyasının birliyi də məhz sülh və əməkdaşlıq prinsipləri üzərində daha da möhkəmlənməlidir. Birlik qarşıdurma yaratmaq deyil, ortaq dəyərləri qorumaq, qarşılıqlı dəstəyi gücləndirmək və xalqların inkişafı üçün yeni imkanlar yaratmaq deməkdir. Bu baxımdan türk dövlətləri arasında əlaqələrin genişlənməsi Qafqazda və daha geniş coğrafiyada sabitliyə, iqtisadi tərəqqiyə və humanitar münasibətlərin inkişafına töhfə verə bilər.

Nəticə etibarilə, Türk dünyasını və Qafqaz bölgəsini sülh şəraitində saxlamaq, mövcud sabitliyi qorumaq və gələcəkdə daha möhkəm əməkdaşlıq mühiti yaratmaq üçün hər birimiz üzərimizə düşən məsuliyyəti dərk etməliyik. Sülh yalnız dövlətlərin deyil, bütün cəmiyyətlərin ortaq dəyəridir. Hər bir insan öz davranışı, düşüncəsi və münasibəti ilə sülhə töhfə verə bilər.

Bu gün atılan hər bir sülh addımı sabahın daha təhlükəsiz və firavan dünyasının təməlini qoyur. Türk dünyasının həmrəyliyi, Qafqaz xalqları arasında qarşılıqlı hörmət və etimadın möhkəmləndirilməsi, dövlətlər arasında konstruktiv dialoqun davam etdirilməsi regionun gələcəyi üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır. Əsas məqsəd gələcək nəsillərə qarşıdurmaların deyil, əməkdaşlığın; ayrılığın deyil, yaxınlaşmanın; düşmənçiliyin deyil, dostluğun hökm sürdüyü bir region miras qoymaqdır.

Sülhə gedən yol uzun və məsuliyyətli olsa da, bu yolda atılan hər bir addım böyük əhəmiyyət daşıyır. Dövlətlərin və xalqların birgə səyləri, qarşılıqlı etimad və dialoq sayəsində Türk dünyasının və Qafqazın daha sabit, təhlükəsiz və firavan gələcəyini təmin etmək mümkündür. Bu isə yalnız bugünkü nəsil üçün deyil, gələcək nəsillər üçün də ən qiymətli miras olacaqdır.

Günel Məmmədova

YAP “Naxçıvan Poçt və Telekommunikasiya Mərkəzi” MMC-in Culfa rayon sektoru ərazi partiya təşkilatının sədri