Gəncədə yaşandı, insanlar təşvişə düşdü Vacib nüanslar

Dekabrın 9-da Gəncədə 7 şagirdin dönərdən zəhərlənməsi narahatlıq yaradıb. Ümumiyyətlə, son zamanlar məktəblərdə belə hallarının intensivləşdiyi müşahidə olunur. Bu, ya qızdırıcı sobanın tüstüsü, ya da qida məhsulları səbəbilə baş verir. 

Azyaşlıları necə qoruyaq? Yemək və tüstüdən zəhərlənmə kimi halların qarşısının öncədən alınması üçün nə kimi tədbirlər görülməlidir?

Globalinfo.az-a danışan qida təhlükəsizliyi üzrə tədqiqatçı və ekspert Asim Vəliyev deyib ki, məktəbdə satılan yeməklərin hazırlanma şəraitinə, düzgün temperatur rejiminə və gigiyenik qaydalara ciddi nəzarət edilməlidir:

“Digər tərəfdən, uşaqları küçə yeməklərindən uzaq tutumalıyıq. Xüsusilə məktəb yaxınlığında satılan dönər və digər ət əsaslı məhsullar yüksək risk daşıyır. Temperaturu normadan aşağı saxlanılan, uzun müddət vitrində qalan məhsullar mikrobioloji baxımdan təhlükəlidir. Ət və ət məhsulları yüksək risk qrupuna daxil olan məhsullardır. Dönərdə istifadə olunan ət soyuq zəncirə riayət edilmədən daşınırsa, uzun müddət uyğun olmayan temperaturda saxlanırsa, salmonella, e.coli və digər bakteriyalar sürətlə çoxalır. Həmçinin dönər şişinin iç qatları tam bişmir, çox vaxt kənar təbəqə qızarsa da, iç hissə çiy qalır. Tez-tez kəsildikdə isə bişmə prosesi tamamlanmır. Belə olduqda çiy ət hissələri bişmiş ətlə qarışır”.

Asim Vəliyev

Mütəxəssis qeyd edib ki, gigiyenik qaydalara əməl olunmaması da zəhərlənmənin əsas səbəblərindəndir:

“Eyni bıçağın həm çiy, həm bişmiş ət üçün istifadə edilməsi, əl təmizliyinə diqqət olunmaması, səthlərin dezinfeksiya edilməməsi çirklənmə riskini artırır. Həmçinin, dönər vitrinində temperaturun +60°C-dən aşağı düşməsi, ətin uzun müddət bu temperaturda qalması bakteriyaların çoxalmasını sürətləndirir. Zəhərlənməyə yalnız ətin özü deyil, dönərlə birlikdə servis edilən souslar və tərəvəzlər də səbəb ola bilər. Sousların otaq temperaturunda saxlanması, tərəvəzlərin yaxşı yuyulmaması, doğranmış şəkildə uzun müddət açıq vəziyyətdə qalması riskləri daha da artırır. İşçi heyətinin şəxsi gigiyenası da mühüm amildir. Çox ucuz qiymətə satılan dönərlərdə keyfiyyətsiz ət, əlavələr və saxlanma-bişirmə rejiminin pozulması ehtimalı daha yüksək olur. Bütün bu sadaladığım səbəblər birlikdə olduqda zəhərlənmə qaçılmaz olur. Məktəb rəhbərliyinin fövqəladə hallar üçün operativ protokolu olmalıdır. Şikayət edən şagirdlərin dərhal tibbi yardıma yönləndirilməsi çox vacibdir”.

Ekspert bildirib ki, tüstü və qaz sızması ilə bağlı zəhərlənmələrin qarşısını almaq əsasən profilaktik tədbirlərdən keçir:

“Qızdırıcı sobaların və havalandırma sisteminin mütəmadi texniki baxışı, sinif otaqlarının havalandırılması, karbonmonoksid detektorlarının quraşdırılması uşaqların təhlükəsizliyi üçün vacibdir. Müəllimlər və texniki işçilər tüstü və qaz sızmasının ilkin əlamətlərini tanımalıdır. Bu halda düzgün reaksiya verilə və problem böyümədən həll ola bilər. Valideynlər də uşaqlarına hər satıcıdan qida almamağı öyrətməli, məktəb yeməkxanasının şəraiti ilə maraqlanmalıdır. Həm qida təhlükəsizliyi, həm də tüstü və qazla bağlı təhlükələr sadə nəzarət və profilaktik tədbirlərlə qarşısı alınan risklərdir. Məktəblərdə təhlükəsizlik tədbirləri gücləndirilərsə, bu xoşagəlməz hadisələrin sayı azalar”.

Qeyd edək ki, Azərbaycanda hazırda məktəblilərin, yəni ümumi təhsil müəssisələrində (məktəb şagirdləri) oxuyanların sayı təxminən 1,6 milyon nəfərdir.

Zaira Akifqızı
Globalinfo.az