Geniş elmi üfüqlərə sahib alim: Zərifə Əliyeva

Azərbaycan tibb elminin parlaq siması, görkəmli oftalmoloq-alim, akademik Zərifə xanım Əliyevanın adı çəkiləndə hər birimizin qəlbində sonsuz bir ehtiram hissi oyanır. Çox vaxt onun adı yalnız görmə orqanının peşə patologiyası sahəsindəki fundamental tədqiqatları ilə xatırlansa da, Zərifə xanımın elmi dünyası bu dar çərçivəyə sığmayacaq qədər zəngin, çoxşaxəli və bəşəridir. Onu müasirlərindən fərqləndirən ən mühüm cəhət tibbə olan universal və fəlsəfi yanaşma tərzi idi. Zərifə xanım gözü sadəcə bir orqan kimi deyil, insan orqanizminin aynası, onun ümumi sağlamlıq vəziyyətinin və daxili dünyasının göstəricisi kimi qəbul edirdi. Onun elmi maraqları oftalmologiyanın texniki hüdudlarından çıxaraq, fiziologiya, biologiya, sosiologiya və etikanın kəsişmə nöqtələrinə qədər uzanırdı. Alimin tədqiqatlarında insan və ətraf mühit əlaqəsi xüsusi yer tuturdu; o, yalnız sənaye müəssisələrindəki zərərli maddələrin təsirini öyrənmirdi, həm də insanın yaşadığı ekoloji mühitin və psixoloji vəziyyətin görmə qabiliyyətinə təsirlərini kompleks şəkildə araşdırırdı.

​  Zərifə xanımın elmi fəaliyyətində profilaktik təbabət mərkəzi xətti təşkil edirdi. O, hər zaman vurğulayırdı ki, həkimin ən böyük qələbəsi xəstəliyi sağaltmaqdan ziyadə, onun yaranma səbəblərini kökündən kəsmək və insanın sağlamlığını xəstəlik gəlmədən qorumaqdır. Bu amal uğrunda o, Azərbaycanın ən ucqar bölgələrinə gedir, traxoma kimi o dövrün dəhşətli bəlalarına qarşı kütləvi müayinələr təşkil edir və insanların maarifləndirilməsi üçün yorulmadan çalışırdı. Onun təklif etdiyi erkən diaqnostika metodları minlərlə insanın dünyanı yenidən işıqlı görməsinə vəsilə olmuş, oftalmologiya elmində yeni bir dövrün əsasını qoymuşdur. Lakin Zərifə xanımın elmi dünyasının daha bir möhtəşəm sütunu tibbi etika və deontologiya idi. O, Azərbaycanda ilk dəfə həkim-xəstə münasibətlərini elmi bir fənn səviyyəsinə qaldırmış, həkimin mənəvi simasının müalicə prosesindəki həlledici rolunu sübuta yetirmişdir. Onun "Yüksək əqidə" kitabı təkcə tibb işçiləri üçün deyil, hər bir insan üçün mənəvi saflıq manifestidir. Zərifə xanım hesab edirdi ki, həkimin biliyi nə qədər dərin olsa da, xəstənin ağrısını hiss etməyən qəlb bu bilikləri düzgün istifadə edə bilməz.

​   Böyük bir elmi məktəbin yaradıcısı olan akademik, həm də gənc mütəxəssislərin yetişdirilməsində misilsiz xidmətlər göstərmişdir. O, tələbələrinə yalnız cərrahi bilikləri deyil, həm də peşəyə sadiqliyi, intizamı və ən əsası insan sevgisini aşılayırdı. Bu gün Azərbaycan oftalmologiyasının əldə etdiyi hər bir uğurun təməlində onun uzaqgörən elmi ideyaları və pedaqoji fəaliyyəti dayanır. Nəticə olaraq demək olar ki, Zərifə Əliyeva yalnız bir sahənin mütəxəssisi deyil, geniş dünyagörüşünə malik mütəfəkkir alim, humanizm ideyalarının tibdəki ən böyük daşıyıcısı idi. Onun elmi maraqları görmə orqanının patologiyasından başlayıb, insan mənəviyyatının ən uca zirvələrinə qədər yüksəlirdi. Bu gün onun anım günündə bir daha dərk edirik ki, həqiqi alimlik  biliyi xalqın rifahına vermək və arxada sönməyən, minlərlə insanın gözündə parlayan bir işıq qoyub getməkdir. Zərifə xanımın əziz xatirəsi həm elmi irsində, həm də nur bəxş etdiyi minlərlə insanın baxışlarında əbədi yaşayacaqdır.

Asiman Babayev

YAP Şahbuz rayon təşkilatının məsləhətçisi