Gözümüzün önündə qurulan böyük TURAN

Qəbələdə Türk Dövlətləri Təşkilatının Dövlət Başçıları Şurasının 12-ci Zirvə Görüşü birliyin daha da möhkəmləndirilməsi istiqamətində yeni mərhələ ola bilər. 

Bu, ilk növbədə üzv ölkələrin təşkilata inteqrasiyasını sürətləndirən yeni amillərin formalaşmasında özünü göstərir. Yəni türk dövlətlərinin yerləşdiyi regionları birləşdirən ümumi geosiyasi və geoiqtisadi şərtlərin meydana çıxması digər sahələr üzrə də əməkdaşlığın dərinləşməsinə şəriat yaradır. 

Bu baxımdan, Azərbaycanla Ermənistan arasında avqustun 8-də sülh sazişinin paraflanması və “Tramp marşrutu”nun açılmasına dair Vaşinqtonda razılaşmanın imzalanmasından sonra türk dünyasını birləşdirən bağlar daha da güclənib. Zəngəzur dəhlizinin işə düşməsi Türkiyə ilə Azərbaycan arasında birbaşa quru yolu əlaqəsini təmin edəcək. 

Bu da öz növbəsində Türkiyənin Mərkəzi Asiya ilə nəqliyyat-tranzit əlaqələrini daha da asanlaşdıracaq. “Tramp marşrutu”nun reallaşması türk dövlətlərinin yer aldığı və vahid geoiqtisadi platformaya çevrilməkdə olan “Orta dəhliz”in fəaliyyətə başlaması deməkdir. 

Azərbaycanla Ermənistanın sülhə kifayət qədər yaxın olması isə Cənubi Qafqazda sabitliyi təmin etməklə yanaşı, bu platformanın iqtisadi dayaqlarını möhkəmlədir. Nəticədə Macarıstan və Şimali Kipr Türk Cümhuriyyəti kimi coğrafi baxımdan daha uzaq məsafədə yerləşən ölkələrin Azərbaycan və Mərkəzi Asiyanın türk dövlətləri ilə yerüstü nəqliyyat əlaqələri yaratmaq imkanları daha da artacaq. 

Müasir dövrdə ticarət daşımalarının həyata keçirildiyi nəqliyyat-tranzit marşrutları dövlətlər arasında yalnız iqtisadi deyil, həm də siyasi, mədəni, təhlükəsizlik sahələri üzrə inteqrasiyanı formalaşdıran mühüm trendə çevrilib. Bu kontekstdə yaxın gələcəkdə türk birliyinin daha da güclənməsində Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev  və Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın başlatdığı siyasi kursun uğurlu davamı böyük nəticələr vəd edir. Bu birliyin inkişafı ilə siyasi və iqtisadi amillərlə yanaşı, etnik, sosial, mədəni müstəvilərdə yeni mərhələ başlana bilər. 

Diqqəti cəlb edən vacib trendlərdən biri TDT-də təhlükəsizlik və müdafiə sahəsində əməkdaşlığın formalaşmasıdır. Bu baxımdan, Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin TDT-nin birgə hərbi təlimlərinin keçirilməsi barədə qurumun Zirvə görüşündə irəli sürdüyü təklif kifayət qədər aktual səslənir. 

Birgə hərbi təlimlərin keçirilməsi perspektivdə ölkələri birləşdirən kommunikasiya xətlərinin mühafizəsi, terrorçuluğa, kibercinayətkarlığa, qaçaqmalçılığa qarşı birgə mübarizə, sülhməramlı missiyaların təşkili və digər təhlükəsizlik, eləcə də müdafiə sahələrində ümumi tədbirlərin həyata keçirlməsi üçün çox vacibdir. Qeyd edilən sahələr üzrə birgə fəaliyyətə başlanılması gələcəkdə TDT-nin təhlükəsizlik və müdafiə sahələri üzrə vahid strukturunun yaranmasına yol aça bilər. 

Müşfiq Abdulla 
“Cebheinfo.az”

Açar sözlər: TURAN Zirvə Görüşü

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin