Gündə cəmi 4 saat yuxu ilə necə yaşamaq olar?

Adətən, böyük əksəriyyət üçün gündə yeddi-doqquz saatlıq yuxu norma sayılsa da, bəzi insanlar cəmi dörd-beş saatlıq yuxu ilə kifayətlənərək özlərini tamamilə enerjili və sağlam hiss edirlər. Elm adamları bu nadir vəziyyətin arxasında duran genetik səbəbləri araşdırmağa davam edirlər.

“Qafqazinfo”nun xəbərinə görə, tədqiqatlar göstərir ki, bəzi insanların daha az yuxu ilə yaşaya bilməsi məhz genetik amillərlə bağlıdır.

2019-cu ildə Kaliforniya Universitetinin tədqiqat qrupu tərəfindən aşkar edilən və “Ailəvi Təbii Qısa Yuxu” (FNSS) adlandırılan nadir irsi mutasiya bu sahədə əsas kəşflərdən biridir. Bu mutasiyanı daşıyan şəxslər, adətən, gecə dörd-altı saat yarım yatırlar və erkən oyanmalarına baxmayaraq heç bir yorğunluq hiss etmirlər.

Alimlər bu genetik variasiyaların təkcə qısa yuxuya səbəb olmadığını, həm də fərdləri yuxu çatışmazlığının mənfi nəticələrindən qoruya biləcəyinə dair vacib dəlillər əldə ediblər. Siçanlar üzərində aparılan təcrübələr FNSS ilə əlaqəli mutasiyaların yaddaş itkisindən qoruya və Alzheimer xəstəliyinə tutulma riskini azalda biləcəyini göstərib. Həmçinin qısa yuxu mutasiyası olan qardaş əkizlərin üzərində aparılan araşdırmalar onların uzun müddət oyaq qalsalar belə, digərlərinə nisbətən daha az performans pozğunluğu yaşadıqlarını ortaya qoyub.

Yuxu müddətinin 30%-dən 65%-ə qədərinin irsi olduğu təxmin edilir. Minlərlə insanın məlumatlarını təhlil edən mütəxəssislər yuxu müddətinə təsir edən yüzlərlə fərqli genetik bölgə müəyyən ediblər. Hər bir ümumi mutasiya təkbaşına yuxu müddətində cüzi dəyişiklik yaratsa da, onların cəmi fərdlər arasında fərqlərə səbəb olur.

Lakin qısa yuxuya genetik meylli olmaq həmişə qoruyucu rol oynamır. Tədqiqatlar göstərir ki, ümumiyyətlə, qısa yuxu müddəti ilə əlaqəli bəzi genetik variantlar yuxusuzluq, yorğunluq, depressiv simptomlar, Diqqət Çatışmazlığı Hiperaktivlik Pozuntusu (ADHD) və 2-ci tip diabet kimi sağlamlıq problemləri riskini artıra bilər.

Mütəxəssislər xəbərdarlıq edirlər ki, az yuxu ilə mükəmməl işlədiklərini düşünən insanlar həmişə öz vəziyyətlərini dəqiq qiymətləndirmirlər. Yuxu müddəti məhdudlaşdırıldıqda zehni bacarıqlar tədricən pisləşə bilər, lakin insan özü bundan getdikcə daha az xəbərdar olur.

Gələcəkdə bu genetik kəşflərin yuxu pozğunluqlarını müalicə edə biləcək və ya hərbçilər kimi xüsusi şəxslərə az yuxu ilə mübarizə aparmağa kömək edəcək dərmanların inkişafına yol açacağı gözlənilir. Lakin elm adamları bu cür dərmanların yaradılması üçün genetik mexanizmlərin tam olaraq anlaşılmasının vacibliyini vurğulayırlar.