Gündəlik narahatlıq nə vaxt xəstəliyə çevrilir?

Narahatlıq orqanizmin normal reaksiyasıdır və insana təhlükə və streslə mübarizə aparmağa kömək edir. Lakin bəzi hallarda bu hal ciddi pozuntuya çevrilə, yaxud obsessiv-kompulsiv pozuntunun (OKP) təzahürü ola bilər.

Lent.az "The Conversation" portalına istinadən xəbər verir ki, mütəxəssislər bu barədə ciddi xəbərdarlıq edirlər. Gündəlik həyatda yaranan narahatlıq - məsələn, mühüm çıxışdan əvvəl və ya qeyri-müəyyənlik vəziyyətində özünü göstərən reaksiyalar təbii, hətta faydalı hesab olunur. Lakin narahat düşüncələr daimi xarakter alırsa, güclənirsə və işə, təhsilə, eləcə də ünsiyyətə mane olursa, bu, artıq "təşviş pozuntusu"ndan xəbər verir.

Ən geniş yayılmış formalara sosial narahatlıq, təşviş və ümumi narahatlıq pozuntuları aiddir. Araşdırmalar göstərir ki, həyatı boyu insanların üçdə biri bu cür vəziyyətlərlə üzləşir.

Bununla yanaşı, OKP narahatlıqla əlaqəli olsa da, ayrı bir diaqnozdur. Bu pozuntu obsessiv düşüncələrlə (məsələn, mikrob yoluxma qorxusu və ya öz hərəkətlərinə şübhə) və təkrarlanan rituallarla (məsələn, qapını dəfələrlə yoxlamaq və ya əlləri aşırı yumaq) xarakterizə olunur. OKP-nin əsas fərqi simptomların şiddətidir: əgər bu düşüncə və hərəkətlər günün böyük hissəsini alırsa, güclü stres yaradırsa, deməli, artıq ciddi pozuntu mövcuddur.

Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, belə vəziyyətlər həmişə kənardan nəzərə çarpmır. Bəzi rituallar yalnız zehni olaraq baş verir, xəstələr isə çox vaxt simptomları gizlətməyə çalışırlar. Bu pozuntuların müalicəsində koqnitiv-davranış terapiyası və bəzi hallarda antidepressantlar tətbiq edilir.

Ekspertlər vurğulayırlar ki, sosial şəbəkələrdə psixi sağlamlıq mövzularının populyarlığı mənfi münasibəti azaltsa da, bəzən yanlış özünüdiaqnostikaya səbəb olur. Dəqiq diaqnozu isə yalnız peşəkar mütəxəssislər qoya bilərlər.