Icma.az
close
up
RU
Günəş küləyinin peykin səthində necə su yaratdığı məlum olub

Günəş küləyinin peykin səthində necə su yaratdığı məlum olub

Xalq qazeti portalından əldə olunan məlumata əsasən, Icma.az xəbər verir.

Bizi Telegram-da da izləyə bilərsiniz:@xqazeti

İlk baxışdan Ay səthi tamamilə dəyişməz və sakit görünsə də, əslində mikrometeoritlərin daimi zərbələri və Günəşdən gələn zərrəciklər selinin – Günəş küləyinin təsiri ilə davamlı olaraq kosmik aşınmaya məruz qalır. Corciya Texnologiya İnstitutunun alimləri bu gizli prosesi dərindən öyrənmək üçün unikal bir addım ataraq kosmik şəraiti laboratoriyada süni şəkildie bərpa ediblər. Nüfuzlu "The Planetary Science Journal" nəşrində dərc olunan araşdırma çərçivəsində tədqiqatçılar həm Yerdə, həm də Ayda geniş yayılan "ilmenit" mineralını xüsusi vakuum kamerasına yerləşdirərək süni Günəş küləyinin təsirinə məruz qoyublar. Sınaqdan sonra nümunələr yüksək dəqiqlikli elektron mikroskopu altında analiz edilib və mineralın strukturunda nanofazalı dəmir hissəcikləri ilə yanaşı, mikroskopik boşluqların (məsamələrin) yarandığı aşkarlanıb.

Bu təcrübə Ayın öyrənilməsində fundamental dönüş nöqtəsi hesab olunur. Belə ki, indiyədək alimlər Ay səthindəki aşınmaların yaşını yalnız sensor məlumatları ilə təxmin edir, lakin bu dəyişikliklərə əsasən nəyin – meteoritlərin, yoxsa Günəş küləyinin səbəb olduğunu dəqiq ayıra bilmirdilər. Yeni eksperiment Günəş küləyinin Ayın müasir simasının formalaşmasında həlledici rol oynadığını sübut edib. Kəşfin ən həyəcanverici tərəfi isə mineralın daxilində yaranan həmin kiçik boşluqların suyun əmələ gəlmə nöqtələri ola biləcəyidir. Günəş küləyindən gələn protonlar hidrogeni ($H$), Ay mineralları isə oksigeni ($O$) təmin edir – nəticədə kosmik aşınma reaksiyası zamanı suyun ($H_2O$) sintezi baş verir. Gələcək kosmik missiyalar üçün əvəzolunmaz resurs sayılan Ay suyunun mənşəyi elmdə hələ də əsas suallardan biri olaraq qalırdı.

Bu elmi layihə NASA-nın professor Tom Orlandonun rəhbərlik etdiyi Ay Mühiti və Uçucu Maddələrin Tədqiqi Mərkəzi (CLEVER) tərəfindən həyata keçirilir. Əldə olunan nəticələr birbaşa kosmik missiyalar təşkil etmədən, distant zondlama (uzaqdan müşahidə) məlumatlarını maksimum dərəcədə dəqiqləşdirməyə və Ayı kənardan öyrənməyə imkan verəcək. Layihənin əsas qlobal hədəfi isə bəşəriyyətin yaxın illərdə peykə qayıdışını nəzərdə tutan genişmiqyaslı "Artemis" missiyaları üçün kosmik aşınma proseslərinin bütün sirlərini əvvəlcədən xəritələşdirməkdir.

Hazırladı:
Arzu ƏLİYEVA
XQ

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:144
embedMənbə:https://xalqqazeti.az
archiveBu xəbər 11 İyun 2026 19:50 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see384

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see376

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see372

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see368

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see366

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see346

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see346

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see330

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see327

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see326

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see311

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see309

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see302

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see293

Ağdamda yaradıcı master klas təşkil olundu FOTO

20 Noyabr 2026 21:05see278

Cennifer Lopesdən ETİRAF: “Altı ay dayanmadan ağladım”

20 Noyabr 2026 19:20see272

Qazax şəhərində beşinci İdman Festivalının açılış mərasimi keçirilib FOTO

20 Noyabr 2026 21:35see263

Parisdə bugünkü etirazlara 21 mindən çox şəxs qatılıb

21 Noyabr 2026 21:24see223

Sabunçu rayonunda YAP ın yaradılmasının 34 illiyi münasibətilə ağacəkmə aksiyası keçirilib

20 Noyabr 2026 21:11see223

Dünya iqtisadiyyatı təhlükə qarşısındadır KİV

22 Noyabr 2026 07:02see213
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri