Icma.az
close
up
RU
Günəş küləyinin peykin səthində necə su yaratdığı məlum olub

Günəş küləyinin peykin səthində necə su yaratdığı məlum olub

Xalq qazeti portalından əldə olunan məlumata əsasən, Icma.az xəbər verir.

Bizi Telegram-da da izləyə bilərsiniz:@xqazeti

İlk baxışdan Ay səthi tamamilə dəyişməz və sakit görünsə də, əslində mikrometeoritlərin daimi zərbələri və Günəşdən gələn zərrəciklər selinin – Günəş küləyinin təsiri ilə davamlı olaraq kosmik aşınmaya məruz qalır. Corciya Texnologiya İnstitutunun alimləri bu gizli prosesi dərindən öyrənmək üçün unikal bir addım ataraq kosmik şəraiti laboratoriyada süni şəkildie bərpa ediblər. Nüfuzlu "The Planetary Science Journal" nəşrində dərc olunan araşdırma çərçivəsində tədqiqatçılar həm Yerdə, həm də Ayda geniş yayılan "ilmenit" mineralını xüsusi vakuum kamerasına yerləşdirərək süni Günəş küləyinin təsirinə məruz qoyublar. Sınaqdan sonra nümunələr yüksək dəqiqlikli elektron mikroskopu altında analiz edilib və mineralın strukturunda nanofazalı dəmir hissəcikləri ilə yanaşı, mikroskopik boşluqların (məsamələrin) yarandığı aşkarlanıb.

Bu təcrübə Ayın öyrənilməsində fundamental dönüş nöqtəsi hesab olunur. Belə ki, indiyədək alimlər Ay səthindəki aşınmaların yaşını yalnız sensor məlumatları ilə təxmin edir, lakin bu dəyişikliklərə əsasən nəyin – meteoritlərin, yoxsa Günəş küləyinin səbəb olduğunu dəqiq ayıra bilmirdilər. Yeni eksperiment Günəş küləyinin Ayın müasir simasının formalaşmasında həlledici rol oynadığını sübut edib. Kəşfin ən həyəcanverici tərəfi isə mineralın daxilində yaranan həmin kiçik boşluqların suyun əmələ gəlmə nöqtələri ola biləcəyidir. Günəş küləyindən gələn protonlar hidrogeni ($H$), Ay mineralları isə oksigeni ($O$) təmin edir – nəticədə kosmik aşınma reaksiyası zamanı suyun ($H_2O$) sintezi baş verir. Gələcək kosmik missiyalar üçün əvəzolunmaz resurs sayılan Ay suyunun mənşəyi elmdə hələ də əsas suallardan biri olaraq qalırdı.

Bu elmi layihə NASA-nın professor Tom Orlandonun rəhbərlik etdiyi Ay Mühiti və Uçucu Maddələrin Tədqiqi Mərkəzi (CLEVER) tərəfindən həyata keçirilir. Əldə olunan nəticələr birbaşa kosmik missiyalar təşkil etmədən, distant zondlama (uzaqdan müşahidə) məlumatlarını maksimum dərəcədə dəqiqləşdirməyə və Ayı kənardan öyrənməyə imkan verəcək. Layihənin əsas qlobal hədəfi isə bəşəriyyətin yaxın illərdə peykə qayıdışını nəzərdə tutan genişmiqyaslı "Artemis" missiyaları üçün kosmik aşınma proseslərinin bütün sirlərini əvvəlcədən xəritələşdirməkdir.

Hazırladı:
Arzu ƏLİYEVA
XQ

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:138
embedMənbə:https://xalqqazeti.az
archiveBu xəbər 11 İyun 2026 19:50 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see300

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see297

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see292

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see275

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see274

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see268

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see266

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see247

Məşhur model milyarderə ərə getdi

15 Noyabr 2026 00:26see232

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see219

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see216

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see215

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see213

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see209

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see203

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see199

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see192

Tuxel İspaniya mediasına sərt reaksiya verdi: “Siz özünüz qalmaqal yaradırsınız”

15 Noyabr 2026 02:17see188

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see187

Yuxusuz gecədən sonra bunu edin

15 Noyabr 2026 02:02see181
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri