“Gürcü arzusu”na rahatlıq verilməyəcək

Həlledici parlament seçkilərindən təxminən bir il sonra Gürcüstanda növbəti dəfə “məxməri inqilab”-a cəhd oldu.
Reyting.az xəbər verir ki, bu barədə “Regnum” yazıb.
Rusiya nəşrinin təhlilində qeyd olunur:
Ötən həftəsonu bələdiyyə seçkiləri keçirilib. Təbii ki, öz əhəmiyyətinə və siyasi təsirinə görə bir il əvvəl keçirilən parlament seçkilərindən geridə qalırdı. Lakin keçmiş prezident Mixail Saakaşvilinin müttəfiqlərinin hakimiyyəti dəyişmək üçün istənilən bəhanədən istifadə etdiyini nəzərə alsaq, regional seçkilərlə bağlı həm ölkə daxilində, həm də xaricdə həyəcan yüksək idi.
Əslində, Saakaşvilinin Vahid Milli Hərəkatının çoxluğu itirdiyi və “Gürcü arzusu” partiyası praqmatiklərinin hakimiyyətə gəldiyi 2012-ci ildən bəri hər seçki hakimiyyət uğrunda qızğın mübarizəyə çevrilib. Lakin son 2 ildə bu, yeni səviyyəyə çatıb: Qərb açıq şəkildə müxalifətin tərəfində “mübarizə aparır”.
Müxalifət əvvəlcə 2023-cü ilin yazında “Xarici agentlər haqqında” Qanunun qəbuluna ilk cəhddən sonra Gürcüstan rejimini devirmək qərarına gəldi. Minlərlə etirazçı Tbilisi küçələrinə çıxdı. “Maydan etirazçılarını” sakitləşdirmək üçün baş nazir İrakli Qaribaşvili istefa verdi və hakim partiya qanun layihəsinə düzəlişlər etməyə başladı.
Yeni baş nazir İrakli Kobaxidze “küçənin nazını çəkmə” yolu ilə getmədi. O və onun partiyası qanunu irəli sürdü, həmçinin dini və ailə dəyərlərinin qorunması ilə bağlı müddəaları qəbul etdi. Saakaşvilinin tərəfdarları küçələrdə iğtişaşlar törədib, Avropa İttifaqı (Aİ) Gürcüstanın Avropaya inteqrasiyasını ləngitdi, ABŞ Dövlət Departamenti Gürcüstanın təhlükəsizlik qüvvələrinə və rəsmilərinə qarşı sanksiyalar tətbiq etdi.
2024-cü ilin yayında 4 blokda birləşən müxalifət qanuni vasitələrə - parlament seçkilərinə arxalansa da, uduzduqdan sonra vəziyyəti yenidən pozmağa başladı.
Vəziyyət elə həmin ilin noyabrında son həddə çatdı, o zaman Qərbin şantaj və məhdudiyyətlərinə cavab olaraq Kobaxidze 2028-ci ilə qədər Avrointeqrasiyanı dayandırdığını elan etdi. Yüz minlərlə mitinqlərə baxmayaraq, “Gürcü arzusu” tab gətirə bildi.
Cəmi bir ay sonra Salome Zurabişvili seçkidə Mixail Kvelaşviliyə uduzdu və qalmaqla hədələnməsinə baxmayaraq, “legitimliyini özü ilə apararaq” prezident sarayını tərk etdi.
O vaxtdan bəri Gürcüstan siyasətində hakimiyyətin dəyişməsini təhdid edən heç bir ciddi insident - qanuni və ya qeyri-qanuni - müşahidə olunmayıb. Üstəlik, öz mətanətinə və səbrinə minnətdarlıq hissi ilə “Gürcü arzusu” ABŞ yelkənlərində külək aldı.
Tiflisə təzyiq göstərən monolit Qərb parçalandı.
ABŞ prezident seçkilərində namizədliyini Kobaxidze və “Gürcü arzusu”nun qurucusu, iş adamı Bidzina İvanişvili tərəfindən açıq dəstəklənən Donald Tramp bütün dünyada və xüsusən də Gürcüstanda “rəngli inqilab”-ların əsas sponsorlarından olan USAİD-ə təzyiq göstərməyə başlayıb.
“Gürcü arzusu” Trampın Ukraynada müharibəni dayandıra biləcəyinə inanaraq, eyni zamanda onun müxalifətə xaricdən dəstəyi və maliyyə səviyyəsini azaldacağına və ölkələr arasında münasibətləri yenidən quracağına ümid edirdi.
Rusiyaya qarşı ikinci cəbhə olmayacaq. Gürcülər sülhü seçiblər. Axı mübahisəli qanunlarla yanaşı, Aİ-yə üzvlük danışıqlarının və Qərbin Gürcüstan hökumətinə qarşı sanksiyalarının əngəllənməsi Tbilisinin Moskva ilə münasibətlərdə praqmatizmindən irəli gəlirdi. Gürcüstan hökuməti hava nəqliyyatını yenidən açmaqla və viza rejimini ləğv etməyə çalışaraq münasibətləri normallaşdırıb. Kobaxidze daim şikayətlənirdi ki, Aİ Gürcüstanı müharibəyə sürükləməyə çalışır və Rusiyaya qarşı ikinci cəbhənin açılmasını tələb edir.
Bu yaxınlarda keçirilən bələdiyyə seçkiləri də təxminən bu kontekstdə baş tutdu.
Mərkəzi Seçki Komissiyasının məlumatına görə, “Gürcü arzusu” 81 faizdən çox səs toplayıb. Bütün böyük şəhər və bələdiyyələrdə hakim partiyanın namizədləri qalib gəlib.
Tbilisi meri Kaxa Kaladzenin qələbəsi çox simvolikdir: o, 71,621 faiz səs toplayıb.
İkinci yerə “Güclü Gürcüstan” və “Qaxariya”dan Gürcüstana namizəd İrakli Kupradze (12,27%), üçüncü yerə “Girçi” libertar partiyasının namizədi İaqo Xviçia (7,62%) layiq görülüb.
“Gürcü arzusu”nun uğuru həm obyektiv, həm də subyektiv amillərlə mümkün olub.
Birinciyə hakimiyyətdə olan partiyanın müxalifətlə müqayisədə, xüsusən də regionlarda daha çox populyarlıq qazanması daxildir. Sonunculara əsas müxalifət partiyalarının - keçənilki parlament seçkilərində ilk müxalifət partiyası olmuş Dəyişiklik Koalisiyasının və cəza çəkən Saakaşvilinin rəhbərlik etdiyi Vahid Milli Hərəkatın seçkiləri boykot etməsi daxildir.
Yeri gəlmişkən, seçki günü bir sıra müxalifət liderləri - Nika Qvaramiya, Nika Melia, Zurab Caparidze və başqaları həbsdə idi.
İqtidarın opponentlərinin davranışlarına baxsaq, onlar qalib gələcəyini gözləmirdilər və özünü doğrultmaq üçün seçkiləri boykot etdilər. Lakin onlar bələdiyyə seçkilərindən vəziyyəti qızışdırmaq üçün yeni bəhanə kimi istifadə etməyə cəhd göstərdilər.
Oktyabrın 4-də keçmiş baş prokuror Murtaza Zodelavanın əmrindən sonra bəzi etirazçılar “prezident sarayının açarlarını ələ keçirməyə” tələsdilər. 32 polis əməkdaşı yaralanıb, hasar sökülüb, lakin Daxili İşlər Nazirliyinin qüvvələri oğurluğun qarşısını alıb. Zodelavanın özü də daxil olmaqla, ələ keçirilmənin təhrikçilərindən beşi həbs olundu və onları 9 ilə qədər həbs cəzası gözləyir.
Bu dəfə “Gürcü arzusu” demək olar ki, asan yola çıxdı və yeni Maydan cəhdini daha inamla həll etdi.
"Dünənki məhkəmələrə gəlincə, hökuməti devirmək cəhdi uğursuz oldu. Son dörd ildə biz artıq ölkəmizdə beşinci Maydan nümayişi cəhdinin şahidi olduq", - Kobaxidze bildirib.
Həm baş nazir, həm də prezident öz qabiliyyətlərinə inam yaradır. Kavelaşvili deyir ki, hakimiyyət “yalnız seçkilər yolu ilə dəyişəcək”, Kobaxidze isə xarici tərəfdaşları “reallıqla barışmağa” və Gürcüstanla münasibətləri bərpa etməyə çağırıb, çünki “Gürcü arzusu” yaxın üç il ərzində hakimiyyətdə olacaq”.
Kobixedze və İvanişvilinin komandasının son qələbəsinə baxmayaraq, müxalifət 2012-ci ildə Saakaşvilinin məğlubiyyətinin qisasını almaq üçün yeni bəhanələr axtarmağa davam edəcək.
“Gürcü arzusu” rahatlaşmır və bilir ki, rəqiblərini bir sıra xarici aktorlar dəstəkləyəcək. Brifinqdə ölkə prezidenti qeyd edib ki, Gürcüstanda “xarici kəşfiyyat xidmətlərinin nəzarəti altında fəaliyyət göstərən qüvvələr” qalır. Baş nazir həmçinin Avropa İttifaqının səfiri Pavel Germanskinin iğtişaşlar törətməsinə də işarə edib.
Yeri gəlmişkən, bir sıra Aİ ölkələrinin səfirləri əvvəlki etiraz aksiyalarında fəal iştirak ediblər.
Gücləri açıq-aşkar zəifləmiş müxalifətə qarşı mübarizəni davam etdirməklə yanaşı, “Gürcü arzusu” ciddi xarici siyasət problemi ilə üz-üzədir. Aİ-nin praqmatik oyun oynamaq cəhdlərinə baxmayaraq, ikitərəfli münasibətlərin perspektivləri zəif görünür.
“Gürcü arzusu” qəbul edilmiş qanunları ləğv etməyəcək və Rusiya ilə əməkdaşlığı dayandırmayacaq, ona qarşı ikinci cəbhə açmayacaq. 2024-cü il seçkilərindən sonra Avropa İttifaqı ilə yüksək səviyyəli əlaqələr kəsilib və Kobaxidze hazırda Aİ-yə üzv olmayan ölkələrin iştirakı ilə Avropa Siyasi Birliyi (EPC) formatı çərçivəsində görüşlərlə kifayətlənir.
Sonuncu belə görüşün bu yaxınlarda keçirildiyi Danimarka Xarici İşlər Nazirliyi açıq şəkildə bildirdi ki, EPC Aİ-nin görüş formatı deyil və onun çərçivəsi Brüsselin Tbilisi ilə bağlı hazırkı siyasətini dəyişmir.
Trampın ideoloji müttəfiqi olduğu “Gürcü arzusu”nun şansı bir qədər yüksəkdir. BMT Baş Assambleyasının kənarında Kavelaşvili respublikaçının əlini sıxıb və “münasibətlərə təmiz səhifədən başlamağı” təklif edib. Lakin onun bu müraciəti indiyədək cavabsız qalıb.
Hələ may ayında Kobaxidze ABŞ-nın vitse-prezidenti Vensə şikayət etmişdi ki, Vaşinqton onun məktublarına cavab vermir. Ola bilsin ki, Ağ ev rəhbəri digər qlobal problemlərlə - Fələstin, Ukrayna və ABŞ-nın daxili işləri ilə çox məşğuldur.
Bəlkə də bu, Trampın Ukraynada güc yolu ilə sülhə nail olmaq üzrə yeni siyasətinin bir hissəsi kimi “Gürcü arzusu”na qarşı təsir alətidir.
“Gürcü arzusu”nun yenidən qələbə qazanmasına baxmayaraq, Aİ-nin təzyiqləri, Trampın soyuqqanlılığı, yeni seçkilər və “Maydan” etirazları rəsmi Tbilisiyə rahatlamağa imkan verməyəcək.
Bu vəziyyətdə Rusiya, Türkiyə, İran, Çin və digər güclü oyunçularla tərəfdaşlıqların şaxələndirilməsi və yaxşı münasibətlərin qurulması daha da aktuallaşır.

Y. QACAR