Həm uçan, həm də üzən robot quş yaradıldı

Bizi Telegram-da da izləyə bilərsiniz:@xqazeti

Massaçusets Texnologiya İnstitutu (MIT) və Lozanna Federal Politexnik Məktəbinin (EPFL) mühəndisləri biomimika (təbiətdən ilhamlanan mühəndislik) sahəsində növbəti böyük uğura imza atıblar. Onlar həm havada sərbəst uça bilən, həm də suyun altına dalaraq üzən unikal bir robot hazırlayıblar. Təbiətdə suya dalaraq ov edən və dərhal sonra yenidən havaya qalxan 100-ə yaxın quş növünün hərəkət mexanizmini təqlid edən bu cihaz, cəmi 250 qram çəkiyə malikdir. Bu robot dünyada öz ölçülərində hər iki mühitdə eyni qanad strukturu ilə hərəkət edən ilk aparatdır.

İki fərqli fiziki mühit arasında keçid etmək mühəndislər üçün həmişə ciddi sınaq olub, çünki su havadan təxminən 800 dəfə sıxdır. Robotun yaradıcıları bu problemi iki dahi texniki həll yolu ilə aradan qaldırıblar. Birincisi, cihaz elastik qanadlarla təchiz olunub. İkincisi, mühərrikin qanad çalma tezliyi mühitə uyğun olaraq avtomatik tənzimlənir. Havada saniyədə 11 dəfəyə qədər (11 Hz) qanad çalan robot, suya daxil olduqda bu tezliyi 0,1 - 6 Hz aralığına endirir. Bu zaman qanadlar suyun təzyiqi ilə təbii olaraq 90 dərəcəyə yaxın bükülür və motorun yükünü azaldır.

Bu texnologiyanın ən çətin və kritik mərhələsi məhz sudan havaya çıxış (sıçrayış) anıdır. Kiçik ölçülü aparatlar üçün bu keçid indiyə qədər keçilməz bir maneə hesab olunurdu. Robot sudan çıxmaq üçün cəmi 1 saniyə ərzində 8-10 arası sürətli qanad hərəkəti etməlidir. Burada hər bir detal — qanadların orta sərtlikdə olması, quyruğun qısalığı və gövdəyə yaxınlığı, həmçinin sudan çıxma bucağının dəqiqliklə 70 dərəcə saxlanması mütləq şərtdir. Əgər bucaq kiçik olarsa, quyruq hissə suya toxunaraq tormozlanma yaradır; bucaq çox böyük olduqda isə robot müvazinətini itirərək aşır.

Bu ixtira təkcə robototexnika üçün deyil, həm də biologiya elmi üçün böyük əhəmiyyət kəsb edir. Alimlər real heyvanlar üzərində yoxlanılması demək olar ki, qeyri-mümkün olan bir çox fərziyyələri — məsələn, quşların suyun altında qanadlarını niyə yığdıqlarını bu robot vasitəsilə tam idarəolunan laboratoriya şəraitində sınaqdan keçirə biləcəklər. Gələcəkdə isə bu amfibiya dronların göllərin, çayların və okean sahillərinin ekoloji monitorinqində, eləcə də sualtı və hava kəşfiyyatında aktiv şəkildə istifadəsi planlaşdırılır.

Hazırladı:
Arzu ƏLİYEVA
XQ