Icma.az
close
up
RU
Menu

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Gündə 50 qramdan çox təmiz etanol içmək demensiya riskini 29 faiz artırır

Hər pis yuxu eyni deyil: Beş yuxu profilindən hansına aidsiniz?

Hər pis yuxu eyni deyil: Beş yuxu profilindən hansına aidsiniz?

Qaynarinfo saytına istinadən Icma.az xəbər verir.

Yuxunun keyfiyyəti ilə psixi sağlamlıq arasındakı mürəkkəb əlaqə elm dünyasında uzun müddətdir araşdırılan mövzudur. Lakin indiyədək aparılan tədqiqatlar yuxunu əsasən "yaxşı” və ya "pis” kimi iki kateqoriyada qiymətləndirirdi.

Qaynarinfo-nun məlumatına görə, yeni aparılmış genişmiqyaslı bir tədqiqat isə sübut edib ki, yuxu sadəcə müddət və ya nizamsızlıqla izah edilə bilməz – genetik, emosional və həyat tərzi amillərinin birləşməsindən formalaşan daha dərin bir prosesdir. Alimlər bu çərçivədə beş fərqli yuxu profilini müəyyən ediblər.

Araşdırma "PLOS Biology" jurnalında dərc olunub. Tədqiqatçılar qeyd ediblər ki, yuxusuzluğun depressiya, narahatlıq və ürək-damar xəstəlikləri riskini artırdığı bilinsə də, bu əlaqənin istiqaməti və səbəb-nəticə mexanizmi hələ tam aydın deyil. Məsələnin izahı üçün alimlər beynin sinir liflərini xəritələşdirən "Human Connectome Project” məlumat bazasından istifadə edərək süni intellekt vasitəsilə geniş analiz aparıblar.

Sidney şəhərindəki Vulkok Tibb Araşdırmaları İnstitutundan baş müəllif Aurore Perro bildirib ki, məqsəd həkimlərin xəstələrinə yalnız "Gecə neçə saat yatırsınız?” sualını verməklə kifayətlənməməsi, həm həyat tərzi, həm emosional vəziyyət, həm də yuxu xüsusiyyətlərini birlikdə dəyərləndirərək fərdi rifahın necə formalaşdığını anlamaqdır.

Alimlər 22–36 yaş aralığındakı 770 nəfər üzərində nəzarətsiz maşın öyrənməsi üsullarını tətbiq ediblər. Süni intellekt, əvvəlcədən müəyyən kateqoriyalar olmadan, həyat tərzi, beyin fəaliyyətləri və yuxu xüsusiyyətləri arasında statistik əlaqələri müəyyən edib.

Tədqiqat iştirakçılarından bir aylıq yuxu keyfiyyətlərini qiymətləndirmələri istənilib. Pittsburq Yuxu Keyfiyyəti İndeksində 5 və daha yüksək bal toplayan şəxslər üzərində aparılan analiz nəticəsində beş fərqli yuxu profili müəyyən edilib:

* Pis yatanlar: Yuxuya getməkdə və yuxunu davam etdirməkdə çətinlik çəkən, tez-tez narahatlıq, gərginlik və qəzəb kimi emosional pozuntular yaşayan, gündəlik fəaliyyətlərdə fokus və enerji itkisi müşahidə olunan şəxslər.

* Yuxuya davamlı olanlar: Yuxu problemi yaşamadığını bildirsələr də, diqqət dağınıqlığı və bilişsel (idrak) çətinliklər yaşayan, ümumi psixi gərginlik göstəriciləri olan şəxslər.

* Az yatanlar: Qısa müddət yatan, yaddaş və düşünmə qabiliyyətində zəifləmə müşahidə edilən, daha çox aqressivlik və daha az uyğunlaşma xüsusiyyətləri göstərən şəxslər.

* Yuxu dərmanı istifadəçiləri: Yuxusu əsasən reseptlə və ya reseptsiz satılan yuxu vasitələrinin (THC/CBD kimi maddələrin) təsiri altında formalaşan şəxslər.

* Rahat yatmayanlar: Alkoqol, siqaret və susuzluq kimi amillərdən təsirlənən, bu səbəbdən yuxusu tez-tez bölünən və bunun gündəlik sağlamlığına mənfi təsir etdiyini bildirən şəxslər.

Hər bir profil, bədən temperaturu, kabus sıxlığı və hormonal dəyişikliklər kimi fizioloji parametrlərlə əlaqəli spesifik "sinir imzası”na malikdir. Yale Yuxu Tibb Mərkəzi"nin direktoru Henri Yaqqi tədqiqatı yüksək qiymətləndirərək bildirib: "Bu, hamıya eyni şəkildə tətbiq edilə biləcək bir yanaşma deyil".

O, fərqli yuxu profillərinin psixi sağlamlıqla sıx əlaqəli olduğunu vurğulayıb.

Mütəxəssislər hesab edirlər ki, bu beş profil gələcəkdə narahatlıq və depressiya kimi xəstəliklərin erkən xəbərdarlıq göstəriciləri kimi istifadə edilə bilər. Belə bir təsnifat, həkimlərə daha fərdiləşdirilmiş müalicə strategiyaları qurmaq imkanı verəcək – məsələn, bilişsel-davranış terapiyası ("CBT-I”) "az yatanlar” üçün "yuxu dərmanı istifadəçiləri”nə nisbətən daha effektiv ola bilər.

Aydın

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:257
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 01 Noyabr 2025 09:55 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see290

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see286

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see269

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see265

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see241

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see232

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see219

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see217

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see216

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see215

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see211

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

15 Noyabr 2026 17:27see209

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see201

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see201

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see196

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see187

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see179

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see177

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see174

Gündə 50 qramdan çox təmiz etanol içmək demensiya riskini 29 faiz artırır

15 Noyabr 2026 20:52see172
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri