Icma.az
close
up
RU
Hər pis yuxu eyni deyil: Beş yuxu profilindən hansına aidsiniz?

Hər pis yuxu eyni deyil: Beş yuxu profilindən hansına aidsiniz?

Qaynarinfo saytına istinadən Icma.az xəbər verir.

Yuxunun keyfiyyəti ilə psixi sağlamlıq arasındakı mürəkkəb əlaqə elm dünyasında uzun müddətdir araşdırılan mövzudur. Lakin indiyədək aparılan tədqiqatlar yuxunu əsasən "yaxşı” və ya "pis” kimi iki kateqoriyada qiymətləndirirdi.

Qaynarinfo-nun məlumatına görə, yeni aparılmış genişmiqyaslı bir tədqiqat isə sübut edib ki, yuxu sadəcə müddət və ya nizamsızlıqla izah edilə bilməz – genetik, emosional və həyat tərzi amillərinin birləşməsindən formalaşan daha dərin bir prosesdir. Alimlər bu çərçivədə beş fərqli yuxu profilini müəyyən ediblər.

Araşdırma "PLOS Biology" jurnalında dərc olunub. Tədqiqatçılar qeyd ediblər ki, yuxusuzluğun depressiya, narahatlıq və ürək-damar xəstəlikləri riskini artırdığı bilinsə də, bu əlaqənin istiqaməti və səbəb-nəticə mexanizmi hələ tam aydın deyil. Məsələnin izahı üçün alimlər beynin sinir liflərini xəritələşdirən "Human Connectome Project” məlumat bazasından istifadə edərək süni intellekt vasitəsilə geniş analiz aparıblar.

Sidney şəhərindəki Vulkok Tibb Araşdırmaları İnstitutundan baş müəllif Aurore Perro bildirib ki, məqsəd həkimlərin xəstələrinə yalnız "Gecə neçə saat yatırsınız?” sualını verməklə kifayətlənməməsi, həm həyat tərzi, həm emosional vəziyyət, həm də yuxu xüsusiyyətlərini birlikdə dəyərləndirərək fərdi rifahın necə formalaşdığını anlamaqdır.

Alimlər 22–36 yaş aralığındakı 770 nəfər üzərində nəzarətsiz maşın öyrənməsi üsullarını tətbiq ediblər. Süni intellekt, əvvəlcədən müəyyən kateqoriyalar olmadan, həyat tərzi, beyin fəaliyyətləri və yuxu xüsusiyyətləri arasında statistik əlaqələri müəyyən edib.

Tədqiqat iştirakçılarından bir aylıq yuxu keyfiyyətlərini qiymətləndirmələri istənilib. Pittsburq Yuxu Keyfiyyəti İndeksində 5 və daha yüksək bal toplayan şəxslər üzərində aparılan analiz nəticəsində beş fərqli yuxu profili müəyyən edilib:

* Pis yatanlar: Yuxuya getməkdə və yuxunu davam etdirməkdə çətinlik çəkən, tez-tez narahatlıq, gərginlik və qəzəb kimi emosional pozuntular yaşayan, gündəlik fəaliyyətlərdə fokus və enerji itkisi müşahidə olunan şəxslər.

* Yuxuya davamlı olanlar: Yuxu problemi yaşamadığını bildirsələr də, diqqət dağınıqlığı və bilişsel (idrak) çətinliklər yaşayan, ümumi psixi gərginlik göstəriciləri olan şəxslər.

* Az yatanlar: Qısa müddət yatan, yaddaş və düşünmə qabiliyyətində zəifləmə müşahidə edilən, daha çox aqressivlik və daha az uyğunlaşma xüsusiyyətləri göstərən şəxslər.

* Yuxu dərmanı istifadəçiləri: Yuxusu əsasən reseptlə və ya reseptsiz satılan yuxu vasitələrinin (THC/CBD kimi maddələrin) təsiri altında formalaşan şəxslər.

* Rahat yatmayanlar: Alkoqol, siqaret və susuzluq kimi amillərdən təsirlənən, bu səbəbdən yuxusu tez-tez bölünən və bunun gündəlik sağlamlığına mənfi təsir etdiyini bildirən şəxslər.

Hər bir profil, bədən temperaturu, kabus sıxlığı və hormonal dəyişikliklər kimi fizioloji parametrlərlə əlaqəli spesifik "sinir imzası”na malikdir. Yale Yuxu Tibb Mərkəzi"nin direktoru Henri Yaqqi tədqiqatı yüksək qiymətləndirərək bildirib: "Bu, hamıya eyni şəkildə tətbiq edilə biləcək bir yanaşma deyil".

O, fərqli yuxu profillərinin psixi sağlamlıqla sıx əlaqəli olduğunu vurğulayıb.

Mütəxəssislər hesab edirlər ki, bu beş profil gələcəkdə narahatlıq və depressiya kimi xəstəliklərin erkən xəbərdarlıq göstəriciləri kimi istifadə edilə bilər. Belə bir təsnifat, həkimlərə daha fərdiləşdirilmiş müalicə strategiyaları qurmaq imkanı verəcək – məsələn, bilişsel-davranış terapiyası ("CBT-I”) "az yatanlar” üçün "yuxu dərmanı istifadəçiləri”nə nisbətən daha effektiv ola bilər.

Aydın

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:254
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 01 Noyabr 2025 09:55 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see307

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see297

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see281

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see279

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see273

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see271

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see253

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see224

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see219

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see219

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see216

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see213

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see207

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see203

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see197

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see194

Tuxel İspaniya mediasına sərt reaksiya verdi: “Siz özünüz qalmaqal yaradırsınız”

15 Noyabr 2026 02:17see191

Yuxusuz gecədən sonra bunu edin

15 Noyabr 2026 02:02see188

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

15 Noyabr 2026 14:02see180

91 yaşlı əfsanəvi aktrisa uzun fasilədən sonra ictimaiyyət qarşısına çıxdı

15 Noyabr 2026 02:58see179
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri