Icma.az
close
up
RU
Menu

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

Hər pis yuxu eyni deyil: Beş yuxu profilindən hansına aidsiniz?

Hər pis yuxu eyni deyil: Beş yuxu profilindən hansına aidsiniz?

Qaynarinfo saytına istinadən Icma.az xəbər verir.

Yuxunun keyfiyyəti ilə psixi sağlamlıq arasındakı mürəkkəb əlaqə elm dünyasında uzun müddətdir araşdırılan mövzudur. Lakin indiyədək aparılan tədqiqatlar yuxunu əsasən "yaxşı” və ya "pis” kimi iki kateqoriyada qiymətləndirirdi.

Qaynarinfo-nun məlumatına görə, yeni aparılmış genişmiqyaslı bir tədqiqat isə sübut edib ki, yuxu sadəcə müddət və ya nizamsızlıqla izah edilə bilməz – genetik, emosional və həyat tərzi amillərinin birləşməsindən formalaşan daha dərin bir prosesdir. Alimlər bu çərçivədə beş fərqli yuxu profilini müəyyən ediblər.

Araşdırma "PLOS Biology" jurnalında dərc olunub. Tədqiqatçılar qeyd ediblər ki, yuxusuzluğun depressiya, narahatlıq və ürək-damar xəstəlikləri riskini artırdığı bilinsə də, bu əlaqənin istiqaməti və səbəb-nəticə mexanizmi hələ tam aydın deyil. Məsələnin izahı üçün alimlər beynin sinir liflərini xəritələşdirən "Human Connectome Project” məlumat bazasından istifadə edərək süni intellekt vasitəsilə geniş analiz aparıblar.

Sidney şəhərindəki Vulkok Tibb Araşdırmaları İnstitutundan baş müəllif Aurore Perro bildirib ki, məqsəd həkimlərin xəstələrinə yalnız "Gecə neçə saat yatırsınız?” sualını verməklə kifayətlənməməsi, həm həyat tərzi, həm emosional vəziyyət, həm də yuxu xüsusiyyətlərini birlikdə dəyərləndirərək fərdi rifahın necə formalaşdığını anlamaqdır.

Alimlər 22–36 yaş aralığındakı 770 nəfər üzərində nəzarətsiz maşın öyrənməsi üsullarını tətbiq ediblər. Süni intellekt, əvvəlcədən müəyyən kateqoriyalar olmadan, həyat tərzi, beyin fəaliyyətləri və yuxu xüsusiyyətləri arasında statistik əlaqələri müəyyən edib.

Tədqiqat iştirakçılarından bir aylıq yuxu keyfiyyətlərini qiymətləndirmələri istənilib. Pittsburq Yuxu Keyfiyyəti İndeksində 5 və daha yüksək bal toplayan şəxslər üzərində aparılan analiz nəticəsində beş fərqli yuxu profili müəyyən edilib:

* Pis yatanlar: Yuxuya getməkdə və yuxunu davam etdirməkdə çətinlik çəkən, tez-tez narahatlıq, gərginlik və qəzəb kimi emosional pozuntular yaşayan, gündəlik fəaliyyətlərdə fokus və enerji itkisi müşahidə olunan şəxslər.

* Yuxuya davamlı olanlar: Yuxu problemi yaşamadığını bildirsələr də, diqqət dağınıqlığı və bilişsel (idrak) çətinliklər yaşayan, ümumi psixi gərginlik göstəriciləri olan şəxslər.

* Az yatanlar: Qısa müddət yatan, yaddaş və düşünmə qabiliyyətində zəifləmə müşahidə edilən, daha çox aqressivlik və daha az uyğunlaşma xüsusiyyətləri göstərən şəxslər.

* Yuxu dərmanı istifadəçiləri: Yuxusu əsasən reseptlə və ya reseptsiz satılan yuxu vasitələrinin (THC/CBD kimi maddələrin) təsiri altında formalaşan şəxslər.

* Rahat yatmayanlar: Alkoqol, siqaret və susuzluq kimi amillərdən təsirlənən, bu səbəbdən yuxusu tez-tez bölünən və bunun gündəlik sağlamlığına mənfi təsir etdiyini bildirən şəxslər.

Hər bir profil, bədən temperaturu, kabus sıxlığı və hormonal dəyişikliklər kimi fizioloji parametrlərlə əlaqəli spesifik "sinir imzası”na malikdir. Yale Yuxu Tibb Mərkəzi"nin direktoru Henri Yaqqi tədqiqatı yüksək qiymətləndirərək bildirib: "Bu, hamıya eyni şəkildə tətbiq edilə biləcək bir yanaşma deyil".

O, fərqli yuxu profillərinin psixi sağlamlıqla sıx əlaqəli olduğunu vurğulayıb.

Mütəxəssislər hesab edirlər ki, bu beş profil gələcəkdə narahatlıq və depressiya kimi xəstəliklərin erkən xəbərdarlıq göstəriciləri kimi istifadə edilə bilər. Belə bir təsnifat, həkimlərə daha fərdiləşdirilmiş müalicə strategiyaları qurmaq imkanı verəcək – məsələn, bilişsel-davranış terapiyası ("CBT-I”) "az yatanlar” üçün "yuxu dərmanı istifadəçiləri”nə nisbətən daha effektiv ola bilər.

Aydın

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:279
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 01 Noyabr 2025 09:55 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see348

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see329

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see309

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see303

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see301

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see292

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see284

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see270

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see268

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see254

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see249

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

19 Noyabr 2026 15:03see244

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see239

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see231

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

19 Noyabr 2026 17:30see227

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see224

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see224

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see219

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see214

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see209
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri