Heydər Əliyevin Əli Xamenei ilə görüşü zamanı söhbəti gündəm oldu

İran-İsrail arasında qarşılıqlı atışmaların davam etdiyi ərəfədə sosial şəbəkələrdə Azərbaycanın mərhum prezidenti Heydər Əliyevlə İranın Ali Rəhbəri Əli Xamenei arasında uzun illər öncə baş tutan görüşdə keçən söhbət paylaşılır.

Tribunainfo.az söhbət sabiq xarici işlər naziri Vilayət Quluyevin xatirələrində yer alıb.
Heydər Əliyevlə İranın Ali Rəhbəri Əli Xamenei arasında uzun illər öncə baş tutan görüşdə keçən söhbəti təqdim edirik:

Xamenei Heydər Əliyevi danışıqlar keçiriləcək zalın qarşısında qarşıladı. İki əlli görüşdü. Azərbaycan dilində sözə başlayıb hal-əhval tutdu. Heydər Əliyev özünəməxsus ərkyanalıqla Xameneinin doğulduğu yerə – Təbriz yaxınlığındakı məşhur Xamnə kəndinə işarə edərək:
– Xamnədə nə var, nə yox? – deyə soruşdu
– Sən Xamnəni də bilirsən? – Xamenei təəccübünü gizlətmədi.
– Əlbəttə. Xamnə bizim Azərbaycanda da məşhurdur. Həm də bu kənd təkcə sizin vətəniniz kimi tanınmır. Azərbaycanın çox məşhur şəxsiyyətlərindən biri olan Mirzə Fətəli Axundzadə də sizinlə eyni kənddə doğulub. Yəqin, Axundzadənin adını eşitməmiş olmazsınız.
– Eşitmişəm, – deyə Xamenei həvəssiz cavab verdi.
Heydər Əliyevlə Xamenei arasındakı şəxsi xarakterli söhbət daha bir neçə dəqiqə çəkdi. Sonra heyətlər masa arxasında yerlərini tutdular. Xamenei Azərbaycan Prezidentini fars dilində salamladı, onun səfərinin tarixi əhəmiyyət daşıdığını dedi. Təbii ki, farsca İran rejiminin dövlət dili olduğundan dini rəhbərin bu dildə danışması anlaşılan idi.

Lakin gözləmədiyimiz halda Xamenei nitqinə ara verən kimi yanında əyləşmiş tərcüməçi onun dediklərini çox naşı, qeyri-dəqiq və savadsız şəkildə ruscaya çevirməyə başladı.

Heydər Əliyev “Podojdite!”-deyə elə ilk cümlədən sonra sərt şəkildə onu dayandırdı. Sonra üzünü Xameneiyə tutub dedi:
– Ağayi Xamenei! İki dəqiqə bundan əvvəl biz burada öz ana dilimizdə danışırdıq və biri-birimizi də yaxşıca anlayırdıq. Mən başa düşürəm ki, bura İrandır, siz də bu dövlətin dini rəhbərisiniz. Ona görə də rəsmi danışıqlarınızı fars dilində aparmalısınız. Bunlar aydındır. Amma başa düşmürəm ki, nə üçün tərcümə rus dilinə edilir?
– Bəs mən elə bilirəm ki, sizin dövlətin dili rus dilidir – deyə Xamenei vəziyyətdən çıxmağa çalışdı.
– Ay kişi, – deyə Xameneinin özünü sadəlövhlüyə vurmasından əsəbiləşən Heydər Əliyev kəskin şəkildə sözünə davam etdi:
– Azərbaycan dili sovet hakimiyyəti dövründə də bizim ölkəmizin dövlət dili idi. Hətta o dövrdə bizim Konstitusiyada ayrıca maddə ilə dövlətimizin dilinin Azərbaycan dili olduğu göstərilmişdi. Moskvanın bütün təzyiqlərinə baxmayaraq dilimizi qorumuşuq, saxlamışıq, zənginləşdirmişik. Məktəblərimiz, institutlarımız bu dildə olub, idarələrimiz bu dildə işləyib, kitablarımız, qəzetlərimiz bu dildə çıxıb.
Müstəqillik qazanandan sonra isə biz beynəlxalq miqyasda da danışıqları öz dilimizdə aparırıq. Haradan sizin ağlınıza gəlib ki, Moskvanın asılılığından şəhid qanları bahasına qurtaran Azərbaycan bu gün özünün min illik bir tarixə malik doğma dilini bir kənara qoyub rus dilindən istifadə edəcək?
Görüşdən sonra Heydər Əliyev deyir:
– Ağayi Xamenei – dedi – Burada çox məsələlərdən danışdıq. İndi bilmirəm, hansı yerinə yetəcək, hansı unudulacaq. Ancaq əminəm ki, bir məsələ həmişə sizin yadınızda qalacaq – xatırlayacaqsınız ki, Azərbaycan Respublikasının dövlət dili rus dili deyil, Azərbaycan dilidir!”.

Gülşən Rəsul