Icma.az
close
up
RU
Menu

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Dişlər yaddaş kartımızdır?

Dişlər yaddaş kartımızdır?

Saglamolun saytından alınan məlumata görə, Icma.az bildirir.

Yapon alimləri ağız boşluğunun sağlamlığı ilə yaddaş və düşünmə qabiliyyətinin zəifləməsi arasında diqqətçəkən əlaqə aşkar ediblər. Araşdırmaya görə, dişlərini itirən yaşlı insanlarda demensiya riski daha yüksək olur.

Yaponiyanın Tohoku Universitetinin alimləri 47 293 nəfərin sağlamlıq məlumatlarını təhlil edərək dişlərin sayı ilə demensiyanın inkişafı arasındakı əlaqəni araşdırıblar. Tədqiqatda yaşı 65-dən yuxarı olan iştirakçılar təxminən 9 il müddətində müşahidə edilib.

Müşahidə dövründə iştirakçıların 8247-də, yəni 17,4 faizində demensiya inkişaf edib.

Nəticələr göstərib ki, ağızda qalan dişlərin sayı azaldıqca demensiya halları da artır. Ən azı 20 dişi olan insanlarla müqayisədə dişsiz şəxslərdə demensiya riski 27 faiz yüksək olub. Ağzında 1–9 dişi qalanlarda bu göstərici 12 faiz, 10–19 dişi olanlarda isə 14 faiz təşkil edib.

DİŞLƏRİN İTKİSİ BEYİNƏ NECƏ TƏSİR EDİR?

Alimlər bu əlaqəni izah edən bir neçə mümkün mexanizm irəli sürürlər.

Birincisi, dişlərin itirilməsi çeynəmə qabiliyyətini zəiflədir. Nəticədə insan sərt meyvə, tərəvəz və zülalla zəngin qidaları qəbul etməkdə çətinlik çəkir, qidalanması məhdudlaşır. Bu isə beynin normal fəaliyyəti üçün vacib olan qida maddələrinin çatışmazlığına gətirib çıxara bilər.

İkincisi, diş itkisinə səbəb olan parodont xəstəlikləri və ağız boşluğundakı xroniki iltihab orqanizmdə ümumi iltihabi prosesləri gücləndirə bilər. Bu proseslərin beyin sağlamlığına da mənfi təsir göstərməsi ehtimal olunur.

Üçüncü amil isə sosial təcriddir. Dişlərini itirən insanlar danışmaqdan, gülümsəməkdən və ünsiyyətdən çəkinə bilərlər. Sosial təcrid isə demensiyanın məlum risk faktorlarından biridir.

Tədqiqatçılar hesablayıblar ki, diş itkisi araşdırılan əhali arasında demensiya hallarının 7,2 faizi ilə əlaqələndirilə bilər. Bu göstərici depressiv əlamətlər və sosial təcriddən sonra üçüncü yerdə qərarlaşıb. Kişilərdə isə diş itkisinin göstəricisi 12 faizlə araşdırılan risk faktorları arasında ilk yerdə olub.

DİŞLƏRİ QORUMAQ BEYİNİ DƏ QORUMAQDIRMI?

Mütəxəssislər ağız boşluğunun sağlamlığının qorunmasını yalnız estetik məsələ hesab etməməyi tövsiyə edirlər. Müntəzəm stomatoloji müayinələr, diş əti xəstəliklərinin vaxtında müalicəsi və itirilmiş dişlərin bərpası ümumi sağlamlıq üçün əhəmiyyətlidir.

Qeyd edək ki, araşdırma diş itkisinin birbaşa demensiyaya səbəb olduğunu sübut etmir. Nəticələr iki vəziyyət arasında statistik əlaqəni göstərir. Bu əlaqənin mexanizmlərini dəqiqləşdirmək üçün əlavə tədqiqatlara ehtiyac var.

Günel İbadova

Saglamolun.az

Mənbə: Journal of the American Medical Directors Association

Saglamolun.Az


Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:103
embedMənbə:https://saglamolun.az
archiveBu xəbər 17 Noyabr 2026 13:42 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see284

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see280

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see277

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see270

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see260

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see256

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see236

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

15 Noyabr 2026 14:02see227

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see224

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

15 Noyabr 2026 15:38see219

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see213

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see212

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see209

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see209

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see207

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

15 Noyabr 2026 17:27see204

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see197

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see194

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see183

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see178
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri