Hörmət və izzət özü də onlarla bərabər pensiyaya çıxır Orxan Saffari yazır...

Azərbaycanda sənətçilərin ən pis dövrü qocaqlıq dövrüdür. Nədənsə, sənətlə məşğul olan insanlarımız qocalan kimi ya pis-pis hərəkətlər edir, ya da pis-pis şeylər danışırlar. Bu isə onların illər uzunu yığdığı reputasiyanı yerlə bir edir, hörmət və izzət özü də onlarla bərabər pensiyaya çıxır.

Uzaq keçmişə getməyə ehtiyac yoxdur. Bu yaxınlarda Azərbaycan xalçaçılıq tarixi ilə şəxsi problemləri olan Alim Qasımov da toyların birində guya rep dedi.

Əvvəla, dediyi heç rep də deyildi. Üstəlik, deyəsən, kimsə onu möhkəm aldatmışdı ki, Alim müəllim, verin xalçanızdan öpüm, vallah, əyləncəlidir, yaxşı alınır sizdə. Alim Qasımov da incidi, usanmadı, özünü rep aləmindən təzədən sınamağa çalışdı.

Adam əlinin qoya qulağının dibinə, ağzını aça göyə, paralic vurmuş göyərçin kimi də başını yellədə-yellədə deyə ki, yaaaun yaaaaun yaaaar, eydaaaad, neynirsən, Alim müəllim?

Bir anın içində bir xırda hoqqa göstərdi ki, sən demə, bu illər ərzində Alim Qasımovun yenilik adına etdiyi nə varsa, şoudan başqa bir şey deyilmiş.

Bəlkə də, Alim Qasımov indi də özündə də uçan xalçada muğam oxumağının həzzini yaşayır, elə bilir, babat iş tutub.

İllərdir ki, özünü yerlə-göylə əlləşən göstərir, zahid olduğunu düşünür. Özündən soruşsan, dərviş zad olduğunu da deyə bilər. Olar, şəxsən mən Alim Qasımovdan bu dəqiqədən sonra hər şey gözləyirəm, onu da deyər.

Söz yox ki, onun səsi yaxşıdır, incəvəvara boğaz zad edə bilir, maraqsız deyil, səsini tanımaq olur. Yaaaaaaaahaaaaarrr.

Ancaq bunun fonunda etdiyi hər şey ucuz şoudur. Başqa adı yoxdur, hər şeyi öz adı ilə çağırmaq lazımdır.

Bəs yaxşı, belə həqiqi sənət olar? Alim Qasımova da hər şeyə rəğmən sənətkar deyək, Hacıbaba Hüseynova, Yaqub Məmmədova, Cabbar Qaryağdıoğluya da?

Üstəlik, bu kimi şeylərə görə də muğam az-çox yaxşı olan mahiyyətini itirib.

İndi müasir musiqi fonunda muğam tamamilə sönük qalır. Xüsusilə sənət adına şou göstərmək Muğamın anasını ağlar qoyub.

Nə edir indi muğam? Muğamımızı zirvələrə qaldıraq deyəndə demirdik ki, apar çıxart xalçanın üstünə.

Ümumiyyətlə, artıq bir sənət insanı azad etmirsə, onu düşünməyə məcbur etmirsə, sadəcə kövrəldib susdurursa, o sənət deyil.

Muğam isə insan emosiyalarını şantaj edir.

Muğam onu dinləyən adamdan düşünməyi yox, kövrəlməyi tələb edir. Buradakı göz yaşı da estetik hadisə deyil, məcburiyyətdir.

Muğam insanı dərinləşdirmir, onu yerində fırladır. Eyni ağrı, eyni inilti, eyni səs diapazonunda sürünən melodiyalar…

Muğam Azərbaycan musiqi mühitində dominantlıq sindromu yaradıb. O qədər şişirdilib ki, başqa janrlar ya “yüngül”, ya “qeyri-milli”, ya da “dəyərsiz” elan olunur. Bu, sənət mühitində sağlam rəqabət yox, monopoliyadır.

Muğam tələdir.

Muğam artıq sənət deyil, status alətidir. Kim oxuyursa, avtomatik “dərin”, “kökə bağlı”, “müdrik” sayılır.

Muğam müasir insanın suallarına cavab vermir. O bu günün ağrısını ifadə etmir, bu günün dilində danışmır. Sadəcə dünənin səsini bu günün qulağına zorla pıçıldayır. Bu pıçıltı isə çoxdan mənasını itirib.

Muğam elə bir sənətdir ki, adamın xoşuna ancaq yaşlananda, əlin hər şeydən üzüləndə gəlir. Kişilər daha çox cinsi həyatları ilə vidalaşmağa başlayanda keçirlər muğama qulaq asmağa ki, tay özləri də yatsın. Bu mənada, qadınlar daha müdrikdir. Muğama zada da qulaq asmırlar, qəti veclərinə deyil. Səhər-axşam muğama qulaq asan kişinin də başını buraxırlar ki, dəəən bu öldü.

Görünür, muğamı yalançı müqəddəslikdən xilas etmək lazımdır. Belə getsə, muğam da olacaq meyxananın bir tayı.

İndiki vəziyyətdə isə dəmirbarmaqlıqlar arxasında olan Rəşad Dağlı xalçanın üstündə bardaş quran Alim Qasımovdan min dəfə istedadlı adamdır. Ən azından, sənəti ilə bağlı şoumenlik etmir, ciddiyyətini qoruyub.

Orxan Saffari

Gununsesi.info