Icma.az
close
up
RU
Hümmət Əliyev: “Mediasiya ədalətə qısa yoldur” MÜSAHİBƏ

Hümmət Əliyev: “Mediasiya ədalətə qısa yoldur” MÜSAHİBƏ

Bakivaxti saytından verilən məlumata əsasən, Icma.az məlumatı açıqlayır.

Azərbaycan cəmiyyətində mübahisələrin məhkəmədənkənar həlli istiqamətində aparılan islahatlar arasında mediasiyanın rolu getdikcə artır. Hüquqi maarifləndirmənin zəif olduğu mühitdə mediasiya həm maarifləndirir, həm də qarşıdurmanı dinc yolla aradan qaldırır.

Bu sahədə təcrübəli mediator Hümmət Əliyev Bakıvaxtı.az-a verdiyi müsahibədə ölkədə mediasiyanın prinsipləri, problemləri və gələcək perspektivləri barədə ətraflı danışıb.

- İlk sualımız klassikdir: Mediasiyanın könüllülük prinsipi ilə bəzi hallarda tətbiq olunan “məcburilik” arasında ziddiyyət necə tənzimlənir?

- Mediasiya, əslində, qarşılıqlı razılaşmaya əsaslanan prosesdir. “Məcburi mediasiya” ifadəsi çoxlarını çaşdıra bilər. Amma əslində burada söhbət yalnız ilkin mediasiya sessiyasının məcburiliyindən gedir. Yəni tərəflər sadəcə bir dəfə mediatorla görüşüb, prosesin mahiyyəti barədə məlumat almalıdırlar. Bundan sonra davam etmək və ya imtina etmək tam könüllü olur. Bu yanaşma həm maarifləndirmə məqsədi daşıyır, həm də mübahisənin məhkəməyə getmədən həll imkanlarını təqdim edir. Qanunverici burada çox zərif tarazlıq yaradıb.

- Bəs bu ilkin sessiya mərhələsi praktiki olaraq necə işləyir? Tərəflər həqiqətən fayda götürürmü?

- Əlbəttə. Tərəflər çox vaxt hüquqi mübahisələrin təbiətini tam anlamırlar. İMS - yəni ilkin mediasiya sessiyası - onlara bu imkanı verir. Mediator tərəflərə sadə dillə izah edir ki, alternativ nədir, nəticələr nə ola bilər. Maraqlısı budur ki, bəzi hallarda tərəflər bu qısa sessiyanın sonunda öz aralarında razılaşmaya belə gələ bilirlər. Əslində məqsəd məhkəməni yükləmək deyil, tərəflərə seçim verməkdir.

- Bəzən mediasiya sazişi bağlanır, amma tərəflərdən biri onu yerinə yetirmir. Bu zaman nə baş verir?

- Doğrudur, mediasiya sazişi könüllü icraya əsaslanır. Ancaq əgər tərəflərdən biri öhdəliyini yerinə yetirmirsə, qarşı tərəf bu sazişi məhkəməyə təqdim edə və onun təsdiqini istəyə bilər. Məhkəmə onu təsdiqlədikdən sonra icra vərəqəsi alınır və dövlət icra orqanları vasitəsilə məcburi icraya başlanılır. Lakin burada diqqət edilməli cəhət budur: sazişin məzmunu hüquqa və əxlaqa zidd olmamalıdır. Əks halda, məhkəmə təsdiqləməyə bilər.

- Hüquqi bərabərlik prinsipi necə qorunur? Tərəflərdən biri hüquqi cəhətdən zəifdirsə, nə olur?

- Bu, bizim ən çox diqqət etdiyimiz məsələlərdən biridir. Tərəflərdən biri hüquqi baxımdan savadsız və ya zəifdirsə, mediator ona əlavə izah verir, hüquqi terminləri sadələşdirir. Eyni zamanda hər bir tərəfin hüquqi məsləhət almaq hüququ var və mediator bunu xatırladır. Hətta bəzən prosesə fasilə verilir ki, hüquqi yardım alsınlar. Biz mediasiyada heç vaxt tərəflərdən birini digəri qarşısında zəif duruma salmamalıyıq. Əgər belə risk varsa, biz prosesi dayandırırıq.

- Cinayət xarakterli elementlər olan mübahisələrdə mediasiyanın tətbiqi mümkündürmü?

- Mediasiya, əsasən, mülki, ailə və əmək münasibətlərində tətbiq olunur. Cinayət xarakterli məsələlərdə bu proses çox həssasdır. Qanunvericilik birbaşa cinayət işlərinin mediasiya ilə həllini nəzərdə tutmur. Amma bəzi hallarda - məsələn, xüsusi ittiham qaydasında olan yüngül cinayətlərdə və ya ziyanla bağlı mülki iddialarda mediasiya mümkündür. Bununla belə, cinayət elementli mübahisələrdə mediasiya ciddi hüquqi və etik risklər daşıyır: zərərçəkənin hüquqları pozula bilər, cəzasızlıq hissi yarana bilər. Ona görə biz bu cür hallarda çox ehtiyatlı davranırıq.

- Son olaraq, mediasiya sazişi ilə məhkəmə qətnaməsi arasında hansı əsas hüquqi fərqləri qeyd edərdiniz?

- Çox yaxşı sualdır. Mediasiya sazişi tərəflərin qarşılıqlı razılığı ilə formalaşır. Onlar qərarı özləri verirlər. Məhkəmə qətnaməsi isə dövlətin hüquqi iradəsidir - hakimin tətbiq etdiyi hüquq normalarına əsaslanır. Birincisi çevik və konfidensialdır, ikincisi isə rəsmi və məcburidir. Mediasiya razılaşması icra sənədi deyil, lakin məhkəmə tərəfindən təsdiqləndikdən sonra hüquqi qüvvəyə minə bilər. Yəni hüquqi legitimlik baxımından fərqli mənbələrə əsaslanırlar: biri azad iradəyə, digəri dövlətin hökmünə.

Mediasiya insanların bir-biri ilə danışmaq bacarığını bərpa edən bir prosesdir. Hüquqla yanaşı, emosiyalarla işləyirik. Cəmiyyət mediasiyanı nə qədər yaxşı anlayarsa, mübahisələr bir o qədər az zərər və daha çox ədalətlə həll olunar.

Əli Hüseynov

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:159
embedMənbə:https://bakivaxti.az
archiveBu xəbər 30 İyul 2025 14:02 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see319

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see319

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see316

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see312

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see294

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see293

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see278

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see275

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see269

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see269

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see267

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see265

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see259

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see256

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see254

Ağdamda yaradıcı master klas təşkil olundu FOTO

20 Noyabr 2026 21:05see243

Cennifer Lopesdən ETİRAF: “Altı ay dayanmadan ağladım”

20 Noyabr 2026 19:20see240

Qan qrupu immunitetə nə dərəcədə təsir edir?

20 Noyabr 2026 13:53see235

Qazax şəhərində beşinci İdman Festivalının açılış mərasimi keçirilib FOTO

20 Noyabr 2026 21:35see219

3 Tesla MRT SAF Hospitalda Nə zaman həyat əhəmiyyətlidir? (VİDEO)

20 Noyabr 2026 15:57see211
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri