İç savaş, yoxsa?.. RAKURS

Husilər son dörd ildə ən böyük quru hücumuna başlayıblar

İranın dəstəklədiyi Ənsar Allah (Husilər) hərəkatı Səudiyyə Ərəbistanı ilə həmrəy olan Yəmən mərkəzi hökumətinə qarşı genişmiqyaslı quru hücumuna başlayıb. Əsas döyüşlər Qırmızı dənizə bitişik ərazilərdə baş verir və Yəmən hökuməti bunun radikalların Bab əl-Məndəb boğazına tam blokada qoymaq niyyətini göstərdiyinə inanır. Yəmən üsyançıları tərəfindən həyata keçirilən əməliyyat, 2022-ci ildə atəşkəs qüvvəyə mindikdən bəri onların ən böyük quru hücumudur.

Raket və dronlardan istifadə edilən əsas döyüş Yəmənin Qırmızı dəniz sahili və Bab əl-Məndəb boğazı yaxınlığında dağlıq ərazidə yerləşən Taiz əyaləti üzərində baş verir.

Əsasən ölkənin şimalında yerləşən Husilər hökumət qüvvələrinin əlində olan bu əraziyə nəzarət etmirlər. Mərkəzi hökumətin məlumatına görə, Ənsar Allah üzvləri indi atəş mövqeləri yaratmaq və İran ətrafındakı müharibə fonunda dəfələrlə bloklayacaqlarına söz verdikləri strateji əhəmiyyətli Bab əl-Məndəb boğazına atəş açmaq üçün sahilə tam çıxış əldə etməyi planlaşdırırlar. İndiyə qədər Husilər boğazdan çox məhdud dəqiqliklə məsafədən atəş açıblar.

Sahil əyalətlərində şiddətli quru toqquşmalarının başlamasından bir neçə gün əvvəl Ənsar Allah lideri Əbdül-Məlik əl-Husi hökumət qüvvələri və onların Səudiyyə Ərəbistanı dəstəkçisi ilə 2022-ci ildən bəri qüvvədə olan atəşkəsin birdəfəlik ləğv edildiyi barədə bəyanat yaydı. Qrupun lideri vurğuladı: "Ümumi səfərbərlik və eskalasiyaya sarsılmaz hazırlığımızı bir daha təsdiqləyirik. Amerika və sionist zülmünə, eləcə də onların regional əlbirlərinə qarşı mübarizədə səylərimizi əsirgəməyəcəyik". O, Səudiyyə Ərəbistanının hakim evini əl-Husinin müsəlman dünyası üçün əsas təhlükə adlandırdığı İsrail rəhbərliyi ilə oynamağa hazır olmaqda günahlandırıb.

"Husilər dövləti və onun silahlı qüvvələrini Yəmənin ən çətin cəbhələrindən birində sınamaq qərarına gəldilər, amma indi səhv hesablamalarının onların tamamilə süqutuna yol açdığını başa düşməlidirlər", - Yəmən Prezident İdarəetmə Şurasının sədri Rəşad əl-Alimi çıxışında deyib. O, Ənsar Allah komandanlığını sahili geri almağa cəhd etməkdə günahlandırıb. Əl-Əlimi vəd edib ki, əgər onlar Bab əl-Məndəb boğazına yaxınlaşmağı düşünsələr belə, ciddi itkilərlə üzləşəcəklər. Mərkəzi hökumətin "heç bir halda İrana və Tehrana bağlı Husilərə Bab əl-Məndəbi nəzarət etməyə icazə verməyəcəyi"ni əlavə edib.

İyul ayında mərkəzi hökumət Ər-Riyadın dəstəyi ilə İran aviaşirkəti olan Mahan Air təyyarəsinin 13 iyulda Sənaya (Husilərin nəzarətində olan ölkənin paytaxtı) enişinin qarşısını aldığı zaman Husilərlə Səudiyyə Ərəbistanı arasında böyük bir gərginlik baş verib. Səna hava limanındakı uçuş-enmə zolağı dağıdılıb və İranın Ali Lideri Əli Xameneinin dəfn mərasimindən qayıdan yüksək vəzifəli Husi nümayəndə heyətini daşıyan təyyarə Hudeydəyə enməyə məcbur edilib. Nəticədə, Ənsar Allah komandanlığı Səudiyyə Ərəbistanının dəniz blokadasını elan edib və ardınca enerji sektorunu tükəndirmək üçün hərbi əməliyyat başlayıb.

Husilərin hazırkı quru hücumu onların Yəmənin mərkəzi hökumətini və ona sadiq qəbilə milislərini fəal şəkildə dəstəkləyən Səudiyyə Ərəbistanı ilə münaqişəsini daha da dərinləşdirir. Sahil ərazilərindəki hərbi əməliyyat, Ənsar Allah və Ər-Riyadın 2022-ci ildə BMT-nin dəstəyi ilə atəşkəs sazişi imzalamasından bəri ən böyük əməliyyat adlandırılır. Atəşkəs həmin il rəsmi olaraq uzadılmasa da, Husilər və Səudiyyə Ərəbistanı arasında qeyri-rəsmi razılaşmalar əsasında dəfələrlə uzadılıb. Hakim palata uzun müddətdir ki, üsyançılara maliyyə güzəştləri də daxil olmaqla əhəmiyyətli güzəştlər təklif edərək Yəməndə sülhü "almağa" çalışır.

Qırmızı dəniz ətrafında gərginliyin artması fonunda Ər-Riyad krallığın təxminən yeddi ildir uğursuz mübarizə apardığı Husilərə qarşı tammiqyaslı əməliyyatı bərpa etməyi düşünməyə başlayıb. The New York Times (NYT) qəzetinin 27 avqustda Səudiyyə mənbələrinə istinadən verdiyi məlumata görə, Səudiyyə monarxiyası Yəmən hökumət qüvvələrinin koalisiyası yerdə ciddi təhdidlərlə üzləşəcəyi təqdirdə Yəmən hərbi kampaniyasını quruda və havada bərpa etmək variantını diqqətlə nəzərdən keçirməyə başlayıb. Qəzetin mənbələrinin izah etdiyi kimi, Səudiyyə rəsmiləri və Husilər tərəfindən illərdir davam etdirilən geribildirim kanalları son aylarda sadəcə fəaliyyətini dayandırıb.

Ər-Riyad Husilərin əsas xarici siyasət himayədarı olan İrandan ilhamlandığından qorxur. Bu qorxuların əsas səbəbi var. Avqust ayında The Wall Street Journal qəzeti ərəb kəşfiyyatının hesabatlarına istinadən xəbər vermişdi ki, Tehran yeni hücum doktrinasının bir hissəsi olaraq, Hörmüz boğazından nümunə götürərək Bab əl-Məndəb boğazında ticarət gəmiçiliyinin qarşısını almaq üçün Yəmən cəbhəsini aktivləşdirmək istəyir. Bu məlumatlara görə, İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu (İİKK) bu yay həm ticarət gəmilərinə, həm də Səudiyyə Ərəbistanının vacib obyektlərinə güclü hücumlar planlaşdırmaq üçün Yəmənin Husilərin nəzarətində olan ərazilərinə məsləhətçilər və zabitlər göndərib.

V.VƏLİLİ