Çevrilişə cəhd, yoxsa… RAKURS

Paşinyan kilsə və diasporla ölüm-dirim savaşına çıxıb

Ermənistanın hüquq-mühafizə orqanları respublikada vəziyyətin sabitliyini pozmaq və hakimiyyəti ələ keçirmək üçün “kriminal-oliqarx-klerikal” xarakterli böyük və çirkin planın qarşısını alıblar. Baş nazir Nikol Paşinyan bu barədə öz Facebook səhifəsində Ermənistan İstintaq Komitəsinin mesajını yayıb. Bir qədər əvvəl İstintaq Komitəsi bəyan etmişdi ki, “Müqəddəs mübarizə” hərəkatının iştirakçıları və rəhbərləri Ermənistanda terror aktları və hakimiyyəti ələ keçirmək məqsədi daşıyan aksiyalar həyata keçirməyi planlaşdırırlar.
Baş nazir Nikol Paşinyan isə yaxın vaxtlarda həbs edilmiş oliqarx Samvel Karapetyana məxsus Ermənistanın Elektrik Şəbəkələri (ENA) şirkətinin milliləşdirilməsi proseduruna başlayacağına söz verib. Hökumət başçısının sözlərinə görə, milyarder əhalinin elektrik enerjisi ilə təmin olunmasının öhdəsindən gəlmir və bununla da ermənilərin öz respublikasına inamını sarsıdır. "Biz tezliklə praktiki mərhələyə qədəm qoyacağıq. Proseslər Ermənistan qanunvericiliyinə uyğun aparılacaq", - Paşinyan vurğulayıb.

Qanun nöqteyi-nəzərindən şirkətin sahiblərinin istehlakçılara keyfiyyətsiz xidmət göstərdiyi və müəssisəsinin inkişafına kifayət qədər sərmayə qoymadığı sübuta yetirilərsə, ENA milliləşdirilə bilər. Karapetyanın müdafiəçiləri iddia edirlər ki, son illərdə enerji təchizatı ilə bağlı şikayətlərin sayı azalıb. Paşinyan isə əksinə, ENA rəhbərliyinin səriştəsizliyini deyil, həm də bədxah niyyətini görür. Yada salaq ki, Karapetyan iyunun 18-də dövlət çevrilişinə çağırış ittihamı ilə həbs edilib. Səbəb isə onun Erməni Apostol Kilsəsini (AAK) Paşinyanın hücumlarından “öz qaydasında” müdafiə etməyə hazır olması barədə bəyanatı olub. Buna görə milyarderi 5 ilə qədər həbs cəzası gözləyir. Baş nazirin may ayından etibarən kilsəni fəal şəkildə tənqid etməsi diqqət çəkir. Bunun üçün müxalifət sözünü kəsmədən onu mediada, parlamentdə və istənilən arxa küçədə fəal şəkildə danlayır. 15% populyarlıq səviyyəsi ilə bu təəccüblü deyil. Amma hüquq-mühafizə orqanları yalnız Karapetyanla maraqlanır.

Nə olursa olsun, Paşinyan hələ də kilsə əleyhinə kampaniyanı dayandırmayıb. Belə ki, iyunun 19-da parlamentdə çıxış edən baş nazir katolikos II Qareginin ÜEK-ı “quldur yuvasına” çevirdiyini bildirib. Paşinyan sözlərinin təsdiqi kimi kilsə rəhbərinin öz qohumlarına yeparxiya payladığını göstərib. Bir neçə gün sonra o, bir daha katolikosu pozğunluqda günahlandırdı və onu “müqəddəs Eçmiədzini dərhal tərk etməyə” çağırıb. “Mən kilsələrimizin hər bir daşına ehtiramla yanaşan, müqəddəs liturgiyamızın səslərini və mesajlarını ürəyimlə eşidən, 35 il dalbadal hər gün Allah qarşısında diz çökən və dua edən, vaxtaşırı oruc tutan və ondan çəkinən Erməni Apostol Kilsəsinin sadiq davamçısıyam və deyirəm: biz milli məzhəbimizi davam etdirə bilmərik”, Paşinyan bildirib.

Lakin özünü həbsxanada görən Karapetyan da təslim olmayıb. O, vəkilləri vasitəsilə bəyan edib ki, Paşinyan bütün hakimiyyəti dövründə diasporu Ermənistanın həyatından tamamilə kənarlaşdıra bilib. O cümlədən, başqa ölkələrdə yaşayan bəzi ermənilərin respublikaya gəlişi qadağan edilib. "Qısa müddətdə biz erməni diasporu sahibkarlarının vətənlərinə sərmayə qoymaq və burada iş yerləri yaratmaq üçün vətənpərvərlik istəklərini minimuma endirməyə nail olduq. Axı, mahiyyət etibarı ilə diaspora təkcə vətəni inkişaf etdirməyə qadir iqtisadi potensial deyil, həm də dünyada Ermənistan üçün strateji lobbiçilik resursudur. Bəzən Ermənistana diaspora və diasporun das Ermənistana tamamilə ehtiyacı olmur. Nəticədə bu, ölkəmizə onun inkişafı üçün ən böyük və ən dəyərli müttəfiqinə baha başa gəldi... Diaspor yenə də Ermənistanın sütunlarından birinə çevrilməlidir”, Karapetyan bəyan edib.

Onu da qeyd etmək yerinə düşər ki, rüsvay olmuş oliqarx bəzi diaspor nümayəndələri tərəfindən dəstəklənirdi. Bunu ilk növbədə Rusiya Erməniləri İttifaqının rəhbəri Ara Abrahamyan, Böyük Britaniyanın Erməni İcması Şurasının sədri Qaren Arevian, Fransadakı Erməni Təşkilatlarının Fəaliyyəti üzrə Koordinasiya Şurasının həmsədri Murad Papazian və Kaliforniyanın “Courier Sauter” qəzetinin baş redaktoru Harutso Sautso edib. "Erməni Apostol Kilsəsinə qarşı nalayiq və zərərli hücum, xüsusən də belə bir hücumun arxasında aşkar siyasi motivlər olduğu halda qəbuledilməzdir. Samvel Karapetyanın həbsi belə bir hücuma nümunədir və Paşinyan hökumətinin millətə qarşı destruktiv fəaliyyətinin davam etməsini təmin etmək üçün nə qədər ümidsiz səylər göstərdiyini göstərir", - Arevyan bildirib.

Məlum olduğu kimi, məxməri inqilaba qədər Karapetyanlar ailəsi Ermənistanın təkcə iqtisadi deyil, həm də siyasi həyatında mühüm rol oynayıb. O cümlədən, onun qardaşı müxtəlif illərdə respublikanın prezident administrasiyasına və hakim Respublika Partiyasının parlamentdəki fraksiyasına rəhbərlik edib. 2018-ci ildən sonra onların ancaq iqtisadi təsiri olub, amma Samvel Karapetyan hələ də dünyanın ən zəngin ermənilərindən biridir. Forbes-in məlumatına görə, o, ən zəngin ruslar arasında 44-cü, qlobal reytinqdə isə 969-cu yerdədir.

Buna baxmayaraq, politoloq Mikael Zolyan Karapetyanın diaspora arxalanaraq Ermənistanın hakim elitasına qayıda biləcəyinə şübhə ilə yanaşır. "Diasporun çox müxtəlif nümayəndələri var. Bəziləri Karapetyanı dəstəkləyir, digərləri - Paşinyanı, digərləri isə ümumiyyətlə siyasətlə maraqlanmır. Eyni zamanda, ümumiyyətlə, diasporun Ermənistana təsiri adətən çox yüksək qiymətləndirilir. Son nəticədə hətta diaspora şifahi arxalanan ikinci prezident Robert Köçəryan da onun Ermənistandakı rolunu məhdudlaşdırmağa çalışıb”, - Zolyan izah edib.

Onun nöqteyi-nəzərindən Karapetyanın diaspora müraciəti oliqarxın mümkün qədər diqqəti özünə cəlb etmək cəhdi kimi qiymətləndirilməlidir. Eyni zamanda, Qarabağ uğrunda ikinci müharibədən sonra Ermənistanın bir çox sakinləri diasporadan məyus olublar, çünki xarici ölkələrin kömək etmək üçün edə biləcəyi çox az şey olduğunu başa düşüblər. "Ümumiyyətlə, bütün bu hekayə Paşinyanın reytinqinə mənfi təsir göstərə bilməz. O, uzun müddətdir ki, 1990-cı illərdə varlanan oliqarxlara toxunmadığına görə tənqid olunur. Ermənistanda çoxları belə insanları cinayətkar hesab edirlər. Ona görə də mən Karapetyanın populyarlığının da artacağını gözləməzdim", - Zolyan qeyd edib.

Arxiyepiskop da terrorçu çıxdı

Ermənistan Milli Təhlükəsizlik Xidməti (MTX) “Müqəddəs mübarizə” müxalifət hərəkatının lideri arxiyepiskop Baqrat Qalstanyanı evində axtarış apardıqdan sonra saxlayıb. Ermənistan İstintaq Komitəsi onu respublikada hökuməti devirmək məqsədi ilə terror aktları hazırlamaqda ittiham edib. Arxiyepiskop tərəfdarlarının və digər müxalifətçilərin evlərində də axtarışlar aparılıb. KİV-in məlumatına görə, Baqrat Qalstanyan yaşadığı ünvandan aparılaraq MTN maşınına mindirilib və oradan uzaqlaşdırılıb. Arxiyepiskop asayiş keşikçilərini ondan uzaqlaşdırmağa çalışan tərəfdarlarına "Sakit olun, hər şey yaxşı olacaq" deyib. Daha iki din xadimi saxlanılıb.

Müxalifət xadimlərinin evlərində də axtarışlar aparılır. Onların arasında “Ermənistan”, “Daşnaksütyun”, “Eçmiədzin” fraksiyalarından olan deputatlar və “Müqəddəs mübarizə” tərəfdarları da var. Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan bildirib ki, hüquq-mühafizə orqanları ölkədə sabitliyi pozmaq üçün “kriminal oliqarx ruhanilərin” “irimiqyaslı və bədnam” planını pozub. Ermənistan İstintaq Komitəsinin məlumatına görə, Baqrat Qalstanyan və onun şərikləri xüsusilə yerüstü nəqliyyatı iflic etməyi planlaşdırıblar. Son məqsədin Ermənistanın məskunlaşdığı ərazilərdə idarəolunmaz vəziyyətin yaradılması olduğu bildirilir.

Ötən ilin yazında Baqrat Qalstanyan hökumətə qarşı genişmiqyaslı etirazların lideri olub və baş nazir postunu tutmağa hazır olduğunu bəyan edib. Arxiyepiskop dəfələrlə Nikol Paşinyanı, o cümlədən Erməni Apostol Kilsəsinin nümayəndələrinə ünvanladığı bəyanatlara görə tənqid edib.

Avropalı səfirlərin Paşinyandan tələbi

Avropa diplomatiyası hesab edir ki, Ermənistanda aşkar antidemokratik addımlar atılır. “Ermənistanda başlayan repressiyaların yeni, demək olar ki, görünməmiş mərhələsi, milli xeyriyyəçinin bir cəzaya həbs olunması, baş nazirin Türkiyəyə səfəri günü isə Ərdoğana ölkədəki vəziyyətə onun nəzarətində olduğunu sübut etmək üçün kütləvi həbslər həyata keçirilməsi, bəzi məlumatlara görə, Ermənistanın bəzi beynəlxalq tərəfdaşları tərəfindən birmənalı qarşılanmayıb”.

Avropa ölkələrinin Ermənistandakı səfirləri açıq-aşkar antidemokratik addımların atıldığı barədə xəbərdarlıq edərək, siyasi hakimiyyətdən izahat tələb ediblər. Bəlkə də dünən hakimiyyət kilsənin, Samvel Karapetyan, Serj Sarkisyan və Robert Köçəryanın hər kəsə dövlət çevrilişi təşkil edə biləcəyi və dövlət çevrilişi sənədi dərc edə biləcəyi barədə tezislərin səbəbi budur.

Yeri gəlmişkən, cümə günü saxlanılan və sonra sərbəst buraxılan şəxslərdən biri deyib ki, hüquq-mühafizə orqanları ona qəribə suallar verib, nə işlə məşğul olduğunu, maraqlarının nə olduğunu, Ermənistanda iğtişaşlar başlasa, iştirak edib-etməyəcəyini soruşublar. Yəni, sadə prosedur. “Ermənistan” müxalifət blokunun deputatı Qeqam Manukyan rəhbərlik etdiyi “Daşnaksütyun”un ali orqanının üzvü İqor Sarkisyanın evində axtarışlar aparıldığını deyib. " Səhər saatlarından Milli Təhlükəsizlik Xidmətinin əməkdaşları, o cümlədən maskalılar axtarış aparıb və içəriyə heç kimi buraxmayıblar, bu, uzun müddətdir ki, davam edir. Həmçinin məlumat var ki, Respublika Fraksiyasının digər üzvlərinin ofis və evlərində də axtarışlar aparılır. “Müqəddəs Mübarizə” hərəkatı bu gün İstintaq Komitəsi repressiyaların təzahürü olan daha bir uzun nağıl dərc edib, bu da hakimiyyətin artan xalq müqavimətindən qorxduğunun sübutudur”, - Manukyan qeyd edib.

Beləliklə, Ermənistanın baş prokurorluğundan verilən məlumata görə, prokurorluq “dövlət çevrilişi planı” haqqında işin başlanması üçün İstintaq Komitəsinə yazı göndərib. Bundan əvvəl iqtidaryönlü Civic.am saytı məqalə dərc edərək, Ermənistanda müxalifət qüvvələrinin hazırladığı hakimiyyət dəyişikliyi planını əldə etdiyini iddia edib. Paşinyan da sosial şəbəkədə məqalə paylaşıb.

V.VƏLİYEV