İlk ətiri kim istehsal edib və nə üçün istifadə olunurdu? Maraqlı HEKAYƏ

Hər kəs bilir ki, qoxu yaddaşı oyada bilər. Bəs insanın gözəl qoxumaq istəyi nə vaxt başlayıb? Qədim rituallardan müasir ətir şüşələrinə uzanan bu səyahət düşündüyümüzdən qat-qat daha dərin bir tarixə malikdir.

Lent.az xəbər verir ki, bu gün gözəl qoxumaq şəxsi qulluğun bir hissəsi kimi görünsə də, ətirin tarixi minlərlə il əvvələ gedib çıxır. Tanrılara təqdim olunan tüstülərdən sarayların əvəzolunmaz qoxularına qədər uzanan bu hekayəni təqdim edirik.

Gözəl qoxumaq istəyi düşündüyünüzdən daha qədim dövrlərə gedib çıxır. İnsanlar tarix boyu təkcə təmizlənmək üçün deyil, həm də mənəvi, sosial və simvolik səbəblərlə gözəl qoxulara yönəliblər.

Ətir ilk ortaya çıxdığı dövrlərdə bu gün olduğu kimi estetik bir aksesuar deyildi: tanrılarla ünsiyyət qurmağın, xəstəliklərdən qorunmağın və status göstərməyin bir vasitəsi idi.

“Ətir” sözü latınca per fumum, yəni “tüstü vasitəsilə” mənasını verir. Qədim dövrlərdə xoş qoxular əsasən bitkilərin və qatranların yandırılması ilə əldə olunurdu.

Bu rituallar xüsusilə dini mərasimlərdə istifadə olunur, çıxan tüstünün tanrılara çatdığına inanılırdı. Qoxu həmin dövrdə müqəddəs bir bağın simvolu sayılırdı.

Məlum olan ilk ətir istehsalçısı miladda əvvəl II minillikdə Mesopotamiyada yaşamış Tapputi adlı bir qadın hesab olunur. Gil lövhələrdə yer alan məlumatlara görə, Tapputi çiçəklərdən, yağlardan və aromatik bitkilərdən istifadə edərək qoxu əldə edir, distillə və filtrasiya kimi üsullar tətbiq edirdi. Bu baxımdan Tapputi eyni zamanda tarixin ilk kimyaçılarından biri hesab olunur.

Qədim Misirdə ətir həm gündəlik həyatın, həm də ölüm rituallarının ayrılmaz bir hissəsi idi. Fironlar tanrılara təqdim olunan qoxularla ehtiramla yad edilir, mumiyalama prosesində isə xüsusi aromatlardan istifadə olunurdu. Qədim Yunanıstan və Romada isə ətir sosial statusun göstəricisinə çevrilmişdi. Hamamlarda, ziyafətlərdə və hətta küçələrdə belə qoxulardan istifadə geniş yayılmışdı.

Orta əsrlərdə xoş qoxular epidemik xəstəliklərə qarşı qoruyucu vasitə kimi qəbul edilirdi. Renessans dövrü ilə birlikdə ətir Avropada yenidən yüksəlişə keçdi.

Xüsusilə Fransada inkişaf edən ətir sənayesi bu gün bildiyimiz müasir parfüm anlayışının əsasını qoydu. Bu gün ətir şəxsi üslubun və kimliyin ən güclü tamamlayıcılarından biri hesab olunur.