İnsan bütün sonların naşısıdır Orxan Həsəni

Kulis.az Orxan Həsəninin "Fincanın söylədikləri" essesini təqdim edir.

Keçən həftə sonunu xəstəliklə keçirdim. Evdən çıxmadım və qripin məni yavaş-yavaş ələ keçirməsinə izin verdim. Kişilərin qolunu kəssən, "uf" deməz, amma qripə yoluxanda elə bilirlər, indicə öləcəklər; baş ağrısı, sümüklərin sızıltısı, qızdırma, iştahasızlıq, – bir sözlə, həngamə...
İvan İliç çarpayısında "məşum axır"ın yaxınlaşmasını gözlədiyi kimi, kişilər də belə vəziyyətdə özünü ən ağır nəticələrə hazırlamağa çalışırlar.
Nəhayət, səhər işə gəldim və gözüm masamın üstündəki fincana sataşdı. Bu fincan haqqında heç vaxt düşünməmişdim; harada, kimdən, necə aldığımı xatırlamırdım.

Üç ildən çoxdur mənimləydi, həyatıma xəbərsiz daxil olmuşdu, xəbərsiz yaşamışdı, bu məsafədə həyatıma çoxlu fincanlar girmişdi, bəziləri sınmışdı, bəzilərini bağışlamışdım, onunsa, heç nəyi əksilməmişdi, dipdiri qalmışdı.
Demək, xatırlamaq üçün çox əvvələ getməliydim.
Buna gücüm yoxdu.
Mətbəxə yollandım. Qrip əleyhinə tozu fincana töküb, üstünə qaynar su əlavə edəndə üç il əvvəlin yayını xatırlamağa çalışdım.
Bəlkə də, bu sirrin açarı üç il əvvəldəydi.
Alınmadı.
Fincana o qədər öyrəşmişdim ki, “əhvalatının” necə, harada başladığını anışdıra bilmirdim.
Elə mətbəxdəcə fincandakı qarışıqdan ilk qurtumu içdim. Partlayışdan gicəllənən balıqlar suyun üzünə çıxan kimi birdən xatirələr üzə çıxdı.
İnsan şəxsiyyəti budur; rastımıza çıxan adamlardan qalanlar...
Xatırladım və tibbi maskanın arxasında gizlədiyim üzümə təbəssüm yayıldı.
O qız!
Onun nə deməyinin heç bir əhəmiyyəti yox idi, eləcə jest və mimikaları xoşuma gəlirdi. Danışanda əllərini tez-tez oynadırdı. Dediyi sözlərin şəklini çəkmək istəyirdi.

Dərin və üzdə olan onda məharətlə birləşirdi. Bəlkə də, bu mənasız səbəblərə görə bilərəkdən, ya bilməyərəkdən onun həyatımın bir hissəsi olmasına asanlıqla icazə vermişdim.
Münasibətlərin mahiyyəti bundan ibarətdir, kimsə hansısa cəhətinə görə xoşumuza gəlir və həyatımızın bir hissəsi olmasına icazə veririk. Sonra o qopur, amma həmin hissə hələ də sənindir, səndədir.
Buna görə münasibətlər heç vaxt bitmir.
Üç il öncə qışdan sağlam çıxıb, yazda qrip olmuşdum. Ümidsizlik məni tamamiylə ələ keçirmişdi. Bu çətin vəziyyətdə köməyimə çatıb, mənə təskinlik vermiş, müalicəmə kömək eləmişdi. Tezliklə sağalmışdım. Sonra görüşməyə başlamışdıq. Hardasa üç-dörd ay. Restoranlar, kofeşoplar, konsertlər, parklar, küçələr bizim idi.
Onda inam vardı. Elə bilirdi, hər şeyin öhdəsindən özü gələcək, düz bilirdi. Həyatının mütləq ixtiyarı öz əllərindədir, elə idi. Buna inanırdı, bunu reallaşdırmaq üçün nəfəs dərmədən mübarizə aparırdı.
Elə bu fincanı da öz əlləriylə düzəltmişdi.
Əsasən, cavanlar arasında populyar bir emalatxana var, məbləğ qarşılığında gildən ürəyin istəyən formada hazırladığın qab-qacaqları, fincanları bişirib sənə verirlər. Gələcəkdə belə bir emalatxana açmaq fikri vardı. Bir-iki dəfə demişdi, gedək, həvəsim olmamışdı. Sonra özü tək getmişdi.
O, təhsilini davam etdirmək üçün Avropaya yollanmazdan öncə son dəfə görüşmüşdük və bu fincanı mənə bağışlamışdı.
Fincana baxıram. Səthi nahamardır, bəzi hissələri kələ-kötür, sürreal bir havası var.
Xarakteri də belə idi. Dəyişkən. Əhvalı sürətlə dəyişirdi. Bir anda dünyanın xoşbəxti ola, bir anda ürəyinə qara çökə bilərdi. Buna öyrəşmək çətindi. Təkcə mənimçün yox, elə özü üçün də.
Fincanın bu nahamar, kələ-kötür hissələrini saymazyana uydurulmuş yalan kimi nazik barmaqlarıyla düzəltdiyini təsəvvür edirəm. Fincan toxunuşları bədəninə həkk edib və sıxıb.

Demək, barmaqları hələ də fincanın üstündədir və fincanın üstündəki barmaq izləriylə hələ də mənə toxunur.
Yəqin, bundan daha gözəl vida hədiyyəsi ola bilməzdi. Heç vaxt vida etməməyi ifadə eləyən vida hədiyyəsi.
Fincanın həcmi balacadır. Yediyim şirniyyatların yarısında çay qurtarır. İkincini doldurmaq üçün mətbəxə tələsirəm, sonra iş üstə iş gəlir, həvəsim ölür.

Günün sonunda masamın üstündəki yarım dişlənmiş şirniyyatları zibil qabına atıram. Fincan öz balacalığı ilə ətrafındakı hər şeyi yarımçıq eləyir.
Elə bu münasibətdə də yarımçıqlıq vardı. Heç vaxt adı qoyulmadı. Heç vaxt rola girmədik. Həmin an hər şey qaydasındaydı, elədirsə, vəssalam!

İkimiz də məsələni mürəkkəbləşdirmək istəmirdik. İkimiz də bu münasibətdə fasilədəydik. Həyatın, gündəlik işlərin yükündən xilas olub dincəlmək üçün görüşürdük.

O, xaricə yollanacağını bilirdi, nəyəsə ümid etmirdi, mən isə sadəcə nəyəsə ümid etməyin yükünü daşımamaq üçün nəyəsə ümid etmirdim. Bu gizli razılaşmadan məmnunduq.
Masamın üstündə bu fincanı görən iş yoldaşlarım tez-tez deyir:
- Nə eybəcərdir! Gördüyüm ən eybəcər fincandır.
Ona baxıram. Kələ-kötürün mənasını anlamayanlar üçün, doğrudan da, eybəcərdir. Amma gözəl olmaq üçün cəhd edir; üstünə güllər səpələnib, ortası sarı, ləçəkləri mavi güllər.
Gözəl olmağa cəhd. Bu, bəlkə də, bizdə gözəllikdən daha dərin bir duyğu oyadır.
Xəstəliklə iş gününü yarılayıram və marketə yollanıram. Havaya çıxınca yavaş-yavaş özümə gəldiyimi hiss edirəm. Ancaq qripə etibar yoxdur. Yaxşıca bürünmüşəm. İndi xəstəliklər belədir, tez tutub, tez buraxır. Daha köməyə ehtiyacım yoxdur, özüm özümü sağaltmağı bilirəm.
Marketdə nahar üçün bir-iki şey alıram, alıb səbətə yığıram. Qayıdanda gözümə yanaşı düzülmüş, üstünə şəkillər həkk olunmuş fincanlar sataşır; geniş, hamar, gözəl. Birini götürüb o tərəf-bu tərəfinə baxıram, üstündə balaca bir it var, it qucağında qırmızı ürək tutub. Ona diqqətlə baxıb, səbətə qoyuram.
Bilirəm, o münasibəti sonu kələ-kötür olduğu kimi bu yazının da sonu kələ-kötürdür.

İnsan bütün sonların naşısıdır.