İnsan daxilində “kimyəvi maddələri” emal etmək üçün “zavod” daşıyır...

...Son illərdə elm adamları zəhərli "əbədi kimyəvi maddələr" kimi tanınan PFAS-ın təhlükələri ilə bağlı narahatlıqlarını artırıblar.

Dünyada bu sintetik kimyəvi maddələrlə mübarizə aparmağın bir çox yolu var, lakin onların hamısı kifayət qədər təsirli deyil.

İndi alimlər aşkar ediblər ki, bağırsağımızda olan müəyyən növ mikroblar onları udmaq və bədəndən xaric etmək qabiliyyətinə malikdir,

SİA-nın məlumatına görə, bu barədə IFLScience yazır.

PFAS təhlükələri...

...PFAS və ya per- və polifluoroalkil maddələr, 1950-ci illərdən bəri müxtəlif məhsullarda geniş istifadə olunan sintetik kimyəvi maddələrdir.

Bu kimyəvi maddələr ləkələrə, yüksək temperatura, yağa, yağa və suya davamlılığı ilə tanınır.

Onlar həmçinin qazanlar, tavalar, geyimlər, mebellər, qida qablaşdırmaları, yapışdırıcılar və yanğınsöndürmə avadanlıqları kimi müxtəlif məhsullarda örtük kimi istifadə edilmişdir.

Lakin bu maddələr həm də son dərəcə davamlıdır və ətraf mühiti və heyvan orqanizmlərini çirkləndirir. Üstəlik, bu, onların bir hissəsi olduğu orijinal məhsulun atılmasından sonra uzun müddət ərzində baş verir.

Alimlər həmçinin PFAS-ın bu gün hər yerdə tapıldığını, onların insan sağlamlığına təsirini nəzərə alsaq, bu, olduqca həyəcan verici olduğunu aşkar ediblər.

Vücudumuza daxil olan bəzi PFAS bir neçə gün ərzində sidiklə xaric oluna bilər, lakin daha uzun molekulyar quruluşa malik digərləri illərlə davam edə bilər. Tədqiqatçılar əmin deyillər, lakin bu kimyəvi maddələrin müxtəlif xəstəliklərə və mənfi sağlamlıq vəziyyətlərinə kömək edə biləcəyinə dair sübutlar var. O cümlədən:

- sonsuzluq;

- uşaqlarda inkişaf geriliyi;

- xərçəng riskinin artması.

Bədəninizi PFAS-dan təmizləməyin yeni yolu…

Kembric Universitetinin Toksikologiya bölməsinin tədqiqatçısı Dr Anna Lindell, planetdəki hər kəs su və qida vasitəsilə PFAS-a məruz qalır.

Əslində, maddələr o qədər geniş yayılmışdır ki, hər birimizdə sözün əsl mənasında var.

Alimlər tərəfindən aparılan yeni bir araşdırma, öz bağırsaq mikrobiomumuzun əslində bu zəhərli maddələrin bədəndən çıxarılmasına kömək edə biləcəyini göstərən ilk araşdırmadır. Lakin bu hələ insanlarda sınaqdan keçirilməyib.

“Nature” jurnalında dərc olunan araşdırmada elm adamları bağırsaqlarına doqquz növ bakteriya yeridilmiş siçanları araşdırıblar.

Alimlər tapdılar ki, siçanlar qəbul etdikləri PFAS-ı yığa biliblər və sonra onları nəcisləri ilə təhlükəsiz şəkildə xaric edə biliblər.

Kembric Universitetinin Toksikologiya Mərkəzinin Toksikologiya Bölməsindən tədqiqatın həmmüəllifi Dr Kiran Patilin sözlərinə görə, o və həmkarları müəyyən ediblər ki, bəzi bağırsaq bakteriyaları müxtəlif konsentrasiyalarda ətraf mühitdən “əbədi kimyəvi maddələri” götürmək və onları öz hüceyrələrinin içərisində saxlamaq üçün təəccüblü dərəcədə yüksək qabiliyyətə malikdir.

Maraqlıdır ki, bakteriyaların özləri zəhərli təsirlərdən qorunmuş kimi görünürdü.

Daha da maraqlısı odur ki, siçanlara təsir edən “əbədi kimyəvi maddələrin” konsentrasiyası nə qədər çox olarsa, bağırsaq mikrobiotası da bir o qədər aktiv idi.

Nəticədə, bakteriyalar ardıcıl olaraq hər dəfə eyni nisbətdə zəhərli maddələr çıxardı.

Təsirdən bir neçə dəqiqə ərzində tədqiq edilən bakteriyalar PFAS-ın 25-74 faizini udmağı bacardı.

Gələcəkdə alimlər bağırsaqda bu faydalı bakteriyaların miqdarını artıra biləcək yeni probiotik qida əlavələri yaratmağa ümid edirlər.

Tədqiqatçılar müəyyən ediblər ki, bəzi insan bağırsaq bakteriyaları əslində zərərli zəhərli "əbədi kimyəvi maddələri" udmaq qabiliyyətinə malikdir.

Bundan sonra onlar insan orqanizmindən xaric olurlar.

Əli Babayev