İnsan nə vaxt yetkinləşir? Əsas göstəricisi

İnsanın nə vaxt yetkin sayılması məsələsi uzun illərdir müzakirə olunur. Bəziləri üçün bu, ali təhsil diplomu almaq, digərləri üçün evlilik və ya ilk işə başlamaq deməkdir. Lakin son araşdırmalar göstərir ki, müasir dünyada yetkinlik anlayışı daha çox praktiki məsuliyyətlərlə əlaqələndirilir.

Lent.az xarici mediaya istinadla xəbər verir ki, "Life Happens" və "Talker Research" tərəfindən keçirilən sorğuya əsasən, respondentlərin 56 faizi hesab edir ki, insan yalnız bütün xərclərini özü ödəməyə başladıqda həqiqətən böyük sayılır. Bu nəticə cəmiyyətin yanaşmasında dəyişiklik olduğunu göstərir. Əvvəllər yetkinlik daha çox ailə qurmaq və ya ev sahibi olmaqla əlaqələndirilirdisə, indi əsas meyar maliyyə müstəqilliyidir.

Araşdırmada iştirak edənlər yetkinliyin digər əlamətləri kimi valideynlərdən tam maliyyə asılılığının aradan qalxmasını, məsuliyyətləri ani istəklərdən üstün tutmağı və şəxsi büdcəni planlaşdırma bacarığını da qeyd ediblər. Bu isə göstərir ki, böyüklük daha çox gündəlik öhdəliklərin idarə olunması ilə ölçülür.

Tədqiqatın diqqətçəkən nəticələrindən biri isə insanların real həyatda daşıdıqları məsuliyyətlə özlərini necə hiss etmələri arasında fərqin olmasıdır. Məsələn, Z nəsli nümayəndələri adətən özlərini yalnız 27 yaşa yaxın “tam böyümüş” hesab etdiklərini bildirirlər. Halbuki statistik məlumatlar göstərir ki, bir çox gənc artıq 20 yaşlarında əsas maliyyə ehtiyaclarını özü qarşılamağa başlayır.

Bu vəziyyət maraqlı psixoloji paradoks yaradır: insan faktiki olaraq böyüklərə xas məsuliyyət daşısa da, daxili olaraq hələ özünü yetkin kimi qəbul etmir. Mütəxəssislər bunu müasir dövrdə yetkinliyin birdən-birə baş verən hadisə deyil, uzunmüddətli və tədricən formalaşan proses olması ilə izah edirlər.

Psixoloqlar bildirirlər ki, evlilik və ya valideyn olmaq kimi ənənəvi “böyüklük mərhələləri” artıq daha gec baş verir. Bu isə yetkinliyin aydın sərhədlərinin itməsinə və onun daha fərdi şəkildə formalaşmasına səbəb olur.

Nəticə olaraq, mütəxəssislər vurğulayır ki, böyüklük bir anda əldə edilən status deyil. Bu, gündəlik qərarlar, maliyyə planlaşdırması və şəxsi məsuliyyətlərin idarə olunması ilə formalaşan bir prosesdir. Əgər insan artıq xərclərini planlaşdırır, hesablarını ödəyir və qərarlarına görə məsuliyyət daşıyırsa, o, düşündüyündən daha çox yetkin hesab edilə bilər.