İnsanlar niyə təkamül etməyə davam edirlər?

Bir çox insan bəşəriyyətin sivilizasiya və texnologiyanın möcüzələri sayəsində təbiəti fəth etdiyinə inanır. Bəziləri həmçinin inanırlar ki, insanlar digər canlılardan çox fərqli olduqları üçün öz taleylərinin tam nəzarətindədirlər və artıq təkamülə ehtiyac duymurlar. Lakin bu, doğru deyil - insanlar bu gün də təkamül etməyə davam edirlər.

SİA-nın məlumatına görə, Theconversation.com bunun səbəbini izah edir.

İnsanların iki əli var və bu, alətlərdən diqqətlə istifadə etməyimizə kömək edir. İki ayaq üzərində gəzə və qaça bilərik, əllərimizi bu incə iş üçün boşalda bilərik.

Və böyük beynimiz məntiqi düşünməyimizə, yeni ideyalar ortaya qoymağımıza və sosial qruplarda inkişaf etməyimizə imkan verir.

Bütün bu xüsusiyyətlər insanların mədəniyyətin inkişafına kömək etmişdir.

Mədəniyyət bütün ideyalarımızı, inanclarımızı, planlaşdırma və düşünmə qabiliyyətlərimizi əhatə edir. Mədəniyyət həmçinin insanın ətraf mühitimizi dəyişdirmək qabiliyyətini də əhatə edir - məsələn, alətlərdən istifadə etməklə və ya qida yetişdirməklə.

İnsanlar son bir neçə min ildə ətrafımızdakı dünyanı müxtəlif yollarla əhəmiyyətli dərəcədə dəyişdirsələr də, təkamül öz növbəsində bəşəriyyəti dəyişdirib.

Biz heç vaxt təkamülü dayandırmamışıq - sadəcə bu gün təkamül inkişafı qədim əcdadlarımızdan fərqli formalar alır.

Məsələn, insanlarla günəş işığı arasındakı əlaqəni nəzərdən keçirin. Günəş Yer kürəsindəki həyat üçün vacibdir, lakin ultrabənövşəyi şüalanma insan dərisinə zərər verə bilər. Solğun dərili insanlar günəş yanığı və hətta dəri xərçəngi riski altındadır.

Dərilərində daha çox piqment olanlar ultrabənövşəyi şüalardan daha yaxşı qorunurlar. Buna görə də, tropik bölgələrdə tünd dərili insanlar parlaq günəş işığında solğun insanlara nisbətən daha yaxşı yaşaya bilərlər.

Lakin qədim insanların tünd dəriyə ehtiyacı yox idi - onlar daha buludlu, daha sərin bölgələrə köç edirdilər...

Bu da öz növbəsində uşaqlarda və yetkinlərdə normal sümük böyüməsi üçün vacib olan D vitamininin istehsalını maneə törədirdi.

...Növbəti qida gəlir. 10.000 il əvvəl müasir insanların əcdadları mal-qara kimi heyvanları qida üçün əhliləşdirməyə başladılar. Daha 2000 il sonra onlar inək və keçi sağmağı öyrəndilər. Təəssüf ki, dövrün əksər digər məməliləri kimi, yetkin insanlar da xəstələnmədən südü həzm edə bilmirdilər. Əslində, lazımi genlərə malik olanlar istisna olmaqla, demək olar ki, bütün yetkin insanlar bunu edə bilirdilər.

Süd erkən insanlar üçün o qədər vacib qida mənbəyi idi ki, südü həzm edə bilən fərdlər başqalarından daha yaxşı yaşaya və daha çox nəsil yetişdirə bilirdilər.

Buna görə də, onların genləri bu qabiliyyət demək olar ki, bütün insan populyasiyasında universal hala gələnə qədər yayıldı.

Min illər əvvəl baş verən bu proses, elmin mədəni və bioloji birgə təkamül adlandırdığı bir nümunədir. Başqa sözlə, heyvanların sağılmasının mədəni təcrübəsi genetik və bioloji dəyişikliklərə səbəb oldu.

Qrenlandiya İnuitləri kimi digər insanlarda ürək xəstəliyindən əziyyət çəkmədən yağları həzm etməyə imkan verən genlər var.

...Afrikanın çox quraq yerlərində mal-qara otaran Keniyalı Turkana xalqı uzun müddət susuz qalmalarına imkan verən bir genə sahibdir. Onların vəziyyətində olan digər insanlar böyrək zədələnməsindən əziyyət çəkərdilər, çünki böyrəklər bədəndəki maye balansını tənzimləyir. Nəhayət, bütün canlılar kimi insanlar da müxtəlif yoluxucu xəstəliklərə həssasdırlar. 14-cü əsrdə bubonik vəba pandemiyası Avropa əhalisinin üçdə birini öldürdü.

Sağ qalanların çoxunda xəstəliyə qarşı davamlılığı təmin edən müəyyən bir genin olması müşahidə edildi. Onların nəsilləri sonrakı əsrlərdə şiddətlənən epidemiyalardan daha yaxşı sağ çıxa bildilər.

Nazlı Almuradova