Icma.az
close
up
RU
İnsanlar niyə yavaş böyüyür? sualının cavabı tapıldı

İnsanlar niyə yavaş böyüyür? sualının cavabı tapıldı

Icma.az, Azpost saytına istinadən bildirir.

Antropoloqlar insanların niyə belə yavaş böyüdüyünü izah ediblər.

Azpost.info bildirir ki, bununla bağlı geniş araşdırmalar aparan amerikalı elm adamları Dmanisi (Gürcüstan) ərazisində qalıqları tapılan və çox qədim dövrlərdə yaşadığı güman edilən bir gənc oğlanın dişlərini tədqiq ediblər. Qədim tapıntının köməyi ilə tədqiqatçılar insanlarda yavaş böyümənin və həm də inkişaf prosesinin alimlərin düşündüyündən də xeyli əvvəl yarandığını aşkar ediblər.

“Nature” elm jurnalında dərc olunmuş bir araşdırma nəticəsində müəyyən edilib ki, yer üzündə təxmin edildiyi kimi 1 milyon il əvvəl yaşamış Homo nümayəndələrinin müasir insanlarda tapılmış bəzi və çox da maraq doğuran xüsusiyyətlərlə təkamül mərhələsini adlayıb.

Bu qədim gənclik xüsusiyyətlərinə görə hətta müasir insanlardan da daha sürətli inkişaf mərhələsini keçsə belə yenə onun azı dişləri erkən uşaqlıq çağında çox ləng böyüyüb. Bu isə alimlərə uzun bir uşaqlıq modelinin tamamilə formalaşması üçün mümkün görünən ilkin elmi şərtləri, həm də yeni araşdırmalar aparmağı təklif edir.

Bu yeni, maraqlı araşdırma tədqiqatçılara gəncin dişlərində qalan böyümə xətlərini saymağa, eləcə də dişlərin zaman-zaman hansı kursla necə əmələ gəlməsini tədqiq etməyə, həmçinin də bərpa edib yenidən qurmağa imkan verəcək. Alimlər deyiblər ki, tədqiqat müasir rentgen görüntüləmə üsullarından istifadə etməklə aparılıb.

Sürix Universitetinin paleoantropoloqları Kristof Çollikofer həmkarı Marsiya Ponse de Leonla birlikdə sinxrotron təsvirindən istifadə etdilər ki, bu da qədim bir uşağın dişlərinin altı ay müddətinə qədər dəqiq necə böyüdüyünü görmək imkanı verdi.

Bioarxeoloq Alessia Nava da bu mövzuda öz fikirlərini bölüşüb. Bir elm adamı kimi böyük təcrübəyə malik Nava mütəxəssis rəyi verməklə, tədqiqatın əsas məqsədini açıqlayıb. “Paleoantropologiyanın elmin köməyi ilə cavabını tapmaq istədiyi əsas suallardan biri də Homo cinsindəki yavaş inkişaf modelinin nə vaxt, necə meydana gəldiyini anlamaq, həmçinin dəqiq nəticə əldə etməkdi” söyləyən alim Alessia Nava fikrini belə tamamlayıb.

Alim tədqiqatların nəticələri ilə bağlı ona ünvanlanan sualı da cavablandırıb. Nava deyib:“Nəticələr bir daha onu göstərir ki, bu inkişafın ilk əlamətləri beyin həcminin artmasından çox əvvəl, müasir Gürcüstan ərazisindəki Dmanisi rayonunda yaşamış qədim Homo insanda artıq mövcud idi”.

Elm adamlarının fikrinə görə, dişlərin bu cür ləng inkişafı çox güman ki, o dövrdə yaşamış gəncin süddən kəsildikdən sonra uzun müddət qidalanması və qulluq üçün böyüklərdən asılı olması ilə bağlı olub. Bu gəncin soydaşları daş alətlərdən istifadə edirdilər və ehtimal ki, qrupun həm gənc, həm də yaşlı üzvlərinə kömək edirdilər.

Amerika Birləşmiş Ştatlarındakı fəaliyyəti ilə elm aləmində tanınmış Ohayo ştatının Dövlət Universitetinin paleoantropoloqu Debbi Quatelli-Staynberqin fikrincə, bu müşahidə edilən inkişaf yavaşlamasının insanlardakı uzadılmış uşaqlıq dövrünün təkamülündə elmi cəhətdən əhəmiyyətli bir addım sayıla bilər. Alimin söylədiyinə görə, araşdırmalar həm də belə uşaqların daha uzun müddət asılı qalmasına, eləcə də bir çox nəsnələri təcrübə baxımından xüsusi olaraq böyüklərdən öyrənməsini aşkara çıxarmağa imkan yaradıb.

Bütün bunlarla yanaşı, alimlər aparılmış tədqiqatlara istinadla elmi məntiqə sığan sübutlara söykənən fikirləri tam müdafiə etsələr də, mübahisələr bitmək bilmir.

Bəzi elm adamları isə Dmanisinin müasir sakinlərinin milyon il öncə yaşamış Homo əcdadı ilə qohumluğunu inkar edirlər.

Oqtay Qorçu

AzPost.az

Paylaş

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:43
embedMənbə:https://azpost.info
archiveBu xəbər 10 May 2025 11:22 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Qəhrəman qazimiz televiziyalara od püskürdü: O, diqqətsizlikdən gileyləndi...

12 May 2025 20:34see223

Ümummilli Lider Heydər Əliyevin 102 illiyi Lerikdə qeyd olunub FOTO

12 May 2025 02:02see206

Stalin Avropaya hücuma hazırlaşırdı və...

12 May 2025 01:15see189

Əlaqələrimiz ən yüksək pillədə

12 May 2025 10:59see186

Nigeriyada toqquşmalarda 23 nəfər öldü

12 May 2025 01:51see182

Ürəyin 1 nömrəli dərmanı bu meyvədir

12 May 2025 03:04see165

“El Klasiko”nu “Barselona” qazandı

12 May 2025 01:19see152

50 yaşlı kişi alçaya görə öldü KONKRET

12 May 2025 09:41see149

MPL: Zirə də səfərdə sevindi, Neftçi də

12 May 2025 01:12see144

Hər iki ayağını itirmiş qazimiz Everestə qalxacaq VİDEO

13 May 2025 01:04see144

Son zəng ə görə pul tələb edən məktəb direktoru işdən çıxarıldı

12 May 2025 21:08see141

LukOil dan bezin fırıldağı FOTOFAKT

12 May 2025 04:13see140

Pedatr: Vitamin və minerallar qida zəncirində əvəzolunmaz yerə sahibdir

12 May 2025 13:36see138

İsrail Qəzzaya hücumları davam etdirir

13 May 2025 01:27see136

Vasili Berezutski Moskvaya dönür

12 May 2025 22:18see130

Trampın masasında gözlənilməz əşya Foto

13 May 2025 01:27see125

“İRS” jurnalının italyan dilində növbəti nömrəsi nəşr edilib

13 May 2025 00:51see124

Ceki Çan filmlərdəki tryukları özünün etməyini nə vaxt dayandıracağını açıqlayıb

13 May 2025 04:49see123

Muğamın səsi yenidən Ağdamdan UCALDI

12 May 2025 14:40see117

Türk Hava Yolları bu sərnişinlərə cərimə tətbiq edəcək

12 May 2025 14:55see111
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri