İnsanlar Saturna enməyə çalışsaydılar nə baş verərdi?..

...Günəş sistemimiz üç növ planetdən ibarətdir: dörd yer planeti, iki buz nəhəngi və əsasən hidrogen və qazdan ibarət olan iki qaz nəhəngi - Saturn və Yupiter.

Bəs insanlar onların üzərinə enə bilərmi?

SİA-nın məlumatına görə, Popsci.com bu məsələni araşdırıb.

Deməli, deyilənlərə görə, qaz nəhəngləri iki prosesdən birinin nəticəsində əmələ gəlir.

Birincisi, yeni bir ulduzun doğulması zamanı baş verən nüvə birləşməsidir. Molekulyar buludlar cazibə qüvvəsi təzyiqi altında çökür və ulduzların ətrafında fırlanan qaz cibləri yaradır.

Bu fırlanmalarda toz, qaya və heliumdan daha ağır olan digər elementlər hissəcikləri var.

Bunlar qazda asılı vəziyyətdə olarkən daha böyük fraqmentlərə birləşə bilər və bu da nəhəng planetlərin əmələ gəlməsinə səbəb olur. İkinci metod disk qeyri-sabitliyidir; planet alimləri arasında müzakirələrə səbəb olan daha yeni bir nəzəriyyə.

Bu nəzəriyyə göstərir ki, kütləvi protoplanetar disklər soyuduqca qeyri-sabit olur və sonradan qaz nəhənglərini əmələ gətirən qaya və qaz buludları yarada bilər.

Diqqətəlayiq haldır ki, bu proses nüvə birləşməsi ilə müqayisədə daha sürətli baş verir.

Saturn və Yupiter çox güman ki, birləşərək əmələ gəliblər, lakin disk qeyri-sabitliyi nəzəriyyəsi uzaq orbitlərdə nəhəng planetlərin və ya kiçik ulduzların ətrafında fırlanan nəhəng planetlərin mövcudluğunu izah edə bilər.

Hər halda, qaz nəhənglərinin quruluşu yerüstü planetlərin quruluşundan tamamilə fərqlidir.

Əslində, Yupiter və Saturnun Yer kürəsindəki kimi səthi yoxdur. Onların atmosferi sadəcə tədricən daha az sıxlaşır, ta ki ətrafdakı maddə artıq planetin bir hissəsi hesab edilə bilməz.

Onların dəqiq müəyyən edilmiş sərhədləri yoxdur. Yupiterin “səthinə” “enməyə” çalışan hipotetik kosmik gəmi bir sıra əhəmiyyətli maneələri dəf etməli olacaq.

Nəhəngin ərazisini saymağa başlaya biləcəyiniz qaz buluduna daxil olduqda, planetin nüvəsinə yaxınlaşdıqca temperatur və təzyiq sürətlə artacaq və hidrogen və helium qaz halından maye formasına keçəcək.

Günəş sistemindəki qaz nəhəngləri ulduzlarından uzaqda olsalar da, nüvələrinin çox isti olması ehtimalı var.

Bundan əlavə, astronavtların Yupiterin atmosferinin yuxarı hissəsindəki sıx ammonyak buludlarından keçməli olacaqlarını da qeyd etmək lazımdır.

Əgər kosmik gəmi bu cür şəraitə davam gətirə bilən inanılmaz dərəcədə möhkəm materiallardan hazırlanarsa, qaz nəhənginin nüvəsinə çata bilər.

Lakin onun çatdıqda nə tapacağı tam aydın deyil.

Əvvəllər alimlər qaz nəhənglərinin aydın şəkildə müəyyən edilmiş, yaxşı müəyyən edilmiş nüvələrinin olduğunu düşünürdülər, lakin bu fikir dəyişib.

Mütəxəssislər indi onların “seyreltilmiş” və ya yayılmış nüvələrinin ola biləcəyinə inanırlar. Yəni, maye qazın yuxarı təbəqələri ilə nüvə arasında görünən bir sərhəd yoxdur.

Əli Babayev