Icma.az
close
up
RU
Menu

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Gündə 50 qramdan çox təmiz etanol içmək demensiya riskini 29 faiz artırır

İRAN ÜZƏRİNDƏ QLOBAL FIRTINA: ABŞ ÇİN SAVAŞI BAŞLAYIR... Ağ Ev niyə Türk gücünə möhtacdır?

İRAN ÜZƏRİNDƏ QLOBAL FIRTINA: ABŞ ÇİN SAVAŞI BAŞLAYIR... Ağ Ev niyə Türk gücünə möhtacdır?

Hurriyyet saytına istinadən Icma.az xəbər verir.

Çinə qarşı böyük qarşıdurmada Ağ Evin “stavka” edə biləcəyi əsas güc mərkəzi Türkiyə və bütövlükdə türk dünyasıdır 

Namiq Bilal

Hər zaman vurğulanıb ki, əldəqayırma “fars imperatorluğu” Böyük Türk faktorunu bölmək, zəiflətmək üçün “əks güc” elementi olaraq yaradılıb. Türkə qarşı qurulmuş ingilis–fars müttəfiqliyi onillər boyunca regionu şəkilləndirib. Lakin sürətlə meydana çıxan “Çin əjdahası” bütün hesabları alt-üst etdi. Çox sərt yeni reallıq formalaşır. Ağ Ev “hegemoniyam bitir” təhlükəsinin qoxusunu aldı. Belə sərt şəraitdə isə süni və qurama müttəfiqlərə deyil, həqiqi, ağır gücə sahib olan real müttəfiqlərə ehtiyac var. Üstəlik, həmin müttəfiqlə Çin arasında dərin tarixi ziddiyyətlər, toqquşan köklü maraqlar varsa... ABŞ üçün belə sanballı və təbii müttəfiq Türkiyə və türk dünyasıdır.

İranın bütöv şəkildə, fars dövləti kimi saxlanması Çinin həyati maraqları çərçivəsindədir. Hər iki tərəfin dərin geosiyasi maraqları qəti şəkildə üst-üstə düşür. Üstəlik, İran Çini ucuz və keyfiyyətli neftlə böyük ölçüdə təmin edir. Fars rejiminin dağılması Çin üçün ağılagəlməz dərəcədə böyük itkidir. Pekin bu itkini qəbul edə bilməz. Etirazlar nəticəsində fars rejiminin çökmə ehtimalının böyük olması rəsmi Pekini hərəkətə keçirdi. 

Çin Xarici İşlər Nazirliyinin İranla bağlı verdiyi sərt bəyanatda deyilir: “Böyük İran millətinin suverenliyinin pozulması qarşısında Çin kənarda qala bilməz. İran hakimiyyətinə hər cür dəstək, o cümlədən iqtisadi, siyasi, texniki, diplomatik və hərbi dəstək verməyə hazırıq”.

Rəsmi Pekin fars rejimi ilə həmrəy olaraq etirazçıları “xaricdən dəstəklənən bandit və cinayətkar ünsürlər” adlandırıb.

Nə baş verir? ABŞ prezidenti etirazları dəstəkləyir və rejimi hərbi zərbələrlə hədələyir. Çin isə etirazçıları cinayətkar adlandırır və etirazların boğulması üçün fars rejiminə hərbi dəstək verməyə hazır olduğunu bildirir.

Belə çıxır ki, ABŞ və Çin İran səhnəsində hərbi toqquşmaya girə bilər. Bunu hər iki dövlətin rəsmi qurumları bəyan edir. Və deməli, Çin təkcə iqtisadi müstəvidə deyil, həm də hərbi müstəvidə ABŞ ilə toqquşmağa hazır olduğunu göstərir. Bu isə nə az, nə çox, sürətlə üzərinə doğru getdiyimiz böyük geosiyasi fəlakətin işartılarıdır. İran ərazisi ABŞ və Çinin birbaşa və ya proksi güclər vasitəsilə toqquşma səhnəsinə çevriləcəksə, region ağılagəlməz fəlakətlə üz-üzə qalacaq.

Amma burada bir məqam əsla gözardı edilməməlidir. Türkiyə Cümhuriyyəti regionda tüğyan edən çox böyük, qanlı çalxalanmalarda həlledici stabilləşdirici faktor olduğunu dəfələrlə sübuta yetirib. Əminliklə söyləmək olar ki, İranda da hərbi çalxantı olacaqsa, Türkiyə İrandakı böyük türk kütləsini də yanına çəkərək vəziyyəti türk dünyasının lehinə stabilləşdirəcək.

Birləşmiş Ştatlar öz tarixinin ən qüdrətli düşməni ilə toqquşmaq ərəfəsindədir. Üstəlik, bu toqquşma ABŞ-nin zəiflədiyi, Çinin isə gücləndiyi zaman kəsiyində formalaşır. Böyük toqquşmaya girmək üçün qüdrətli müttəfiqlərə ehtiyac var. Son dövrlərə qədər ABŞ-nin ən böyük müttəfiqi Avropa olub. Lakin Avropa zəifləyib və Birləşmiş Ştatlarla aralarında dərin çatlar yaranıb. Kritik məqamda Avropanın Çinə qarşı sərt və güclü duruş sərgiləyəcəyi müəmmalıdır. Avropa həm ABŞ, həm də Çinlə çoxgedişli oyunlar qurur. Digər tərəfdən, ABŞ də Avropanın faktiki müharibə vəziyyətində olduğu Rusiya ilə pərdəarxası ilişkilər qurmağa çalışır. Qısası, ABŞ və Avropa “etibarlı tərəfdaşlar” statusunu sürətlə itirirlər. O da aydındır ki, Trampın bütün səylərinə baxmayaraq, Rusiya da kritik seçim anında ABŞ-yə deyil, Çinə daha yaxın mövqe seçəcək.

Belə situasiyanı liderlərin subyektiv yanaşmaları deyil, dövlətlərin və millətlərin köklü maraqları yaradır. Çinə qarşı böyük qarşıdurmada Ağ Evin “stavka” edə biləcəyi əsas güc mərkəzi Türkiyə və bütövlükdə türk dünyasıdır. Türkləri və amerikalıları bu məsələdə məhz köklü maraqlar müttəfiq edir.

Ağ Ev türklərlə böyük müttəfiqlik qurmaq naminə ciddi regional güzəştlərə gedir. Rəsmi Vaşinqton Suriyada, Fələstində, Yəməndə, Somalidə özünün bir nömrəli müttəfiqi olan İsrailin deyil, Türkiyənin maraqlarına üstünlük verir. Tramp da min dona girir, sionist lobbini qarşısına alır, addımbaşı Netanyahunu Ərdoğan tərifi ilə alçaldır, sonucda Netanyahunun deyil, Ərdoğanın tələbini əsas götürür. Trampın sevgisi də Ərdoğan sevgisi deyil, böyük türk gücünə olan ehtiyacdır.

Bu gün Ağ Ev Böyük Turanın qurulmasına heç zaman olmadığı qədər möhtacdır. Böyük Turanın qurulması üçün isə kilid nöqtə İrandır. Bunu Ağ Ev də, rəsmi Pekin də gözəl anlayır. Məhz bu səbəbdəndir ki, Çin İran fars rejimi məsələsində ABŞ ilə hərbi toqquşmaya getməyə də hazır olduğunu bəyan edir./azpolitika

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:116
embedMənbə:https://hurriyyet.az
archiveBu xəbər 12 Yanvar 2026 14:58 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see290

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see286

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see269

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see265

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see241

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see232

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see219

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see217

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see216

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see215

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see211

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

15 Noyabr 2026 17:27see209

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see201

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see201

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see196

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see187

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see179

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see177

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see174

Gündə 50 qramdan çox təmiz etanol içmək demensiya riskini 29 faiz artırır

15 Noyabr 2026 20:52see172
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri