İranda vəziyyət dəyişir: Xamenei Prezeşkian qarşısında geri addım atacaq, əks halda…” SENSASİON MƏQAMLAR KONKRET

Cənub qonşumuz İranda baş verən daxili siyasi gərginlik davam edir. İrandakı hakimiyyət daxilində baş verənlər yüksək vəzifəli bir neçə məmurun istefasıyla nəticələnib. Prezident Məsud Pezeşkianın da istafa ərizəsini Ali dini liderə təqdim etdiyi bildirilir. Verilən xəbərə görə Ali dini lider prezidentin istefasını qəbul etməyib. Ümumiyyətlə, İranda nə baş verir və hadisələrin kökündə hansı məqamlar dayanır?

Mövzu ilə bağlı KONKRET.az-ın suallarını cavablandıran siyasi şərhçi Faiq Ələkbərli bildirib ki, İranda baş verən istefalar dini və icra hakimiyyətləri arasında uçurumun genişlənməsindən xəbər verir:

“Əvvələr dini hakimiyyətlə icra hakmiyyəti demək olar ki, yüzdəyüz bir-birilərini tamamlayırdı. Amma tamamlanmayan dövrlər də olub. Rəfsancani, Hatəmi, Əhməd Nejat və başqaları müəyyən dönəmlərdə dini hakimiyyətlə ortaq siyasət aparıb. Pezeşkiana qədərki dönəmdə dini hakimiyyətlə baxışlar üst-üstə düşürdü. Ancaq Pezeşkianın prezident seçilməsi dini hakimiyyətlə icra hakimiyyətindəki çatları bir az da genişləndirdi. İndi icra hakimiyyətini təmsil edən, onun başında dayanan Məsud Pezeşkian və dini hakimiyyətin başında dayanan Seyid Əli Xameneinin müəyyən məsələlərdə fikir ayrılıqları var. Bu, özünü İran parlamentindəki müzakirələrdə də büruzə verir. İran Parlamentində qeyri-fars millətinə mənsub olan xalqların, xüsusən də azərbaycanlıların dil və ədəbiyyat məsələsinin tədrisində deputatların təxminən üçdəikisi bunu qəbul etmək istəmir. Digər xalqların dil və ədəbiyyatının orta məktəblərdə tədrisinin əleyhinədirlər. Parlamentin üçdəbir hissəsi isə bu fikri dəstəkləyir. Gördüyünüz kimi, hətta parlamentdə də, müəyyən narazılıqlar var. İcra hakimiyyətində problemlər mövcuddur. İstefalar baş verir. Pezeşkian dini hakimiyyətin qarşısında məsələ qaldırır ki, əgər prezident dönəmində verdiyi vədləri yerinə yetirməsə, o zaman hakimiyyətdə qalmağının heç bir anlamı yoxdur. Bu isə onu göstərir ki, dini hakimiyyət çox ciddi şəkildə icra hakimiyyətinə problemlər yaradır. İranda hakimiyyət daxilində baş verənlərin kökündə də bu faktor dayanır. Dini hakimiyyət öz gücünü qorumaqda israrlıdır. Artıq dünyada gedən proseslər göstərir ki, İran dini hakimiyyətlə yoluna davam edə bilməyəcək. Deməli, prezidentin və parlamentin səlahiyyətləri artırılmalıdır. Problemlər bununla bağlıdır. İran daxilində bunun ciddi şəkildə mübarizəsi gedir. Böyük ehtimalla yaxın zamanlarda dini hakimiyyət geri addım atmağa məcbur olacaq. Əks təqdirdə Pezeşkian da getsə, ölkədə çaxnaşmalar baş verəcək”.

Vəli Həsənoğlu,

KONKRET.az