Icma.az
close
up
RU
İranın bu sınağı islahat, yoxsa çöküşdür? Politoloq açıqladı

İranın bu sınağı islahat, yoxsa çöküşdür? Politoloq açıqladı

Moderator.az portalından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər yayır.

İranda son dövrlər müşahidə olunan etiraz aksiyaları həm miqyası, həm də xarakterinə görə əvvəlki illərdə baş verən oxşar proseslərdən ciddi şəkildə fərqlənir. Ölkədə uzun müddətdir davam edən sosial-iqtisadi gərginlik, daxili sabitliyə təsir edən regional proseslər və beynəlxalq təzyiqlər əsasında baş verənlər artıq İran cəmiyyətində köklü narazılığın formalaşdığını göstərir. Etirazların geniş coğrafiyanı əhatə etməsi və zorakılıq elementləri ilə müşayiət olunması isə vəziyyətin nəzarətdən çıxmaq üzrə olduğunu deməyə əsas verir.

Mövzu ilə bağlı Moderator.az-a açıqlama verən politoloq Məhəmməd Əsədullazadə bildirir ki, İranda baş verən hazırkı etiraz aksiyaları əvvəlki etiraz dalğalarından tamamilə fərqlidir.

Onun sözlərinə görə, ölkədə mövcud iqtisadi vəziyyət, İran reallığında milli valyutanın dollar qarşısında kəskin ucuzlaşması, hiperinflyasiya, xarici təsirlər və xüsusilə sanksiyalar artıq genişmiqyaslı etirazların formalaşmasına gətirib çıxarıb:

"Etirazların ölkənin demək olar ki, 60 faizini əhatə etməsi proseslərin təsadüfi deyil, sistemli xarakter daşıdığını göstərir.
Bu aksiyalarda zorakılıq hallarının geniş şəkildə müşahidə olunması diqqətdən kənarda qalmamalıdır. Xüsusilə etirazçıların silahdan istifadə etməsi, dövlət binalarının və məscidlərin yandırılması faktları aksiyaların hakimiyyətə və mövcud rejimə qarşı ciddi aqressiya ilə müşayiət olunduğunu göstərir. 

Mövcud vəziyyəti yaradan əsas səbəb kimi İranın hazırkı dini rejiminin vaxtında heç bir islahat aparmaması göstərilir. Prezident Pezeşkian bu təhlükələr barədə öncədən xəbərdarlıq etsə də, mühafizəkar dairələrin proseslərin bu istiqamətə gəlməsinə şərait yaratdığı qeyd olunur".

Məhəmməd Əsədullazadənin fikrincə, hazırda baş verənlər artıq əvvəlki etiraz aksiyalarına bənzəmir və rejim də bunu anlayır:

 "ABŞ və İsrail İranda rejim dəyişikliyinə çalışır və İran hakimiyyəti də mövcud vəziyyətin əvvəlki etirazlardan fərqli olduğunu dərk edir. İranın beynəlxalq vəziyyəti xeyli pisləşib, regionda geosiyasi durum tamamilə onun əleyhinə dəyişib, Yaxın Şərqdə təsir imkanları sıxışdırılıb və faktiki olaraq məğlubiyyət mərhələsinə daxil olub. Bütün bunların fonunda İran hazırda öz daxili problemləri ilə ciddi şəkildə çalxalanır və mövcud rejim artıq öz taleyi barədə düşünməyə məcburdur".

Politoloq hesab edir ki, əgər İranın mövcud rejimi hakimiyyətin əsas yükünü hökumətə və prezident institutuna ötürməsə, prezident üsul-idarəsinə keçid etməsə, rejimin çökməsi real ehtimal olaraq qalır:

"Proseslər məhz bu istiqamətdə inkişaf edir. Xamneyinin son açıqlamaları da göstərir ki, hakimiyyət geri çəkilmək niyyətində deyil. Əgər rejim islahatlardan imtina edərsə, ABŞ-ın İrana qarşı müəyyən hərbi əməliyyatlara əl atması ehtimalı da gündəmdədir.

Hazırkı daxili və regional şəraitdə qarşıdan gələn dövr İran üçün olduqca həlledici görünür. Mövcud proseslərin inkişafı göstərir ki, ölkə ciddi siyasi seçim qarşısındadır. Rejim ya idarəetmədə əsaslı dəyişikliklərə getməli, ya da daxili böhranla yanaşı xarici təzyiqlərin də artdığı daha mürəkkəb və təhlükəli mərhələyə qədəm qoymalı olacaq. Baş verənlər İranın siyasi gələcəyinin məhz bu mərhələdə formalaşacağını deməyə əsas verir".

Pərvin Şakirqızı

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:191
embedMənbə:https://moderator.az
archiveBu xəbər 10 Yanvar 2026 16:19 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see383

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see352

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see302

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see278

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see275

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see267

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see257

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see249

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see248

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see234

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see225

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see224

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see221

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see217

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see216

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see212

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see211

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see207

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see205

“PAŞA Sığorta”nın yeni mobil tətbiqi istifadəyə verilib

18 Noyabr 2026 12:12see197
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri