Icma.az
close
up
RU
İranın bu sınağı islahat, yoxsa çöküşdür? Politoloq açıqladı

İranın bu sınağı islahat, yoxsa çöküşdür? Politoloq açıqladı

Moderator.az portalından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər yayır.

İranda son dövrlər müşahidə olunan etiraz aksiyaları həm miqyası, həm də xarakterinə görə əvvəlki illərdə baş verən oxşar proseslərdən ciddi şəkildə fərqlənir. Ölkədə uzun müddətdir davam edən sosial-iqtisadi gərginlik, daxili sabitliyə təsir edən regional proseslər və beynəlxalq təzyiqlər əsasında baş verənlər artıq İran cəmiyyətində köklü narazılığın formalaşdığını göstərir. Etirazların geniş coğrafiyanı əhatə etməsi və zorakılıq elementləri ilə müşayiət olunması isə vəziyyətin nəzarətdən çıxmaq üzrə olduğunu deməyə əsas verir.

Mövzu ilə bağlı Moderator.az-a açıqlama verən politoloq Məhəmməd Əsədullazadə bildirir ki, İranda baş verən hazırkı etiraz aksiyaları əvvəlki etiraz dalğalarından tamamilə fərqlidir.

Onun sözlərinə görə, ölkədə mövcud iqtisadi vəziyyət, İran reallığında milli valyutanın dollar qarşısında kəskin ucuzlaşması, hiperinflyasiya, xarici təsirlər və xüsusilə sanksiyalar artıq genişmiqyaslı etirazların formalaşmasına gətirib çıxarıb:

"Etirazların ölkənin demək olar ki, 60 faizini əhatə etməsi proseslərin təsadüfi deyil, sistemli xarakter daşıdığını göstərir.
Bu aksiyalarda zorakılıq hallarının geniş şəkildə müşahidə olunması diqqətdən kənarda qalmamalıdır. Xüsusilə etirazçıların silahdan istifadə etməsi, dövlət binalarının və məscidlərin yandırılması faktları aksiyaların hakimiyyətə və mövcud rejimə qarşı ciddi aqressiya ilə müşayiət olunduğunu göstərir. 

Mövcud vəziyyəti yaradan əsas səbəb kimi İranın hazırkı dini rejiminin vaxtında heç bir islahat aparmaması göstərilir. Prezident Pezeşkian bu təhlükələr barədə öncədən xəbərdarlıq etsə də, mühafizəkar dairələrin proseslərin bu istiqamətə gəlməsinə şərait yaratdığı qeyd olunur".

Məhəmməd Əsədullazadənin fikrincə, hazırda baş verənlər artıq əvvəlki etiraz aksiyalarına bənzəmir və rejim də bunu anlayır:

 "ABŞ və İsrail İranda rejim dəyişikliyinə çalışır və İran hakimiyyəti də mövcud vəziyyətin əvvəlki etirazlardan fərqli olduğunu dərk edir. İranın beynəlxalq vəziyyəti xeyli pisləşib, regionda geosiyasi durum tamamilə onun əleyhinə dəyişib, Yaxın Şərqdə təsir imkanları sıxışdırılıb və faktiki olaraq məğlubiyyət mərhələsinə daxil olub. Bütün bunların fonunda İran hazırda öz daxili problemləri ilə ciddi şəkildə çalxalanır və mövcud rejim artıq öz taleyi barədə düşünməyə məcburdur".

Politoloq hesab edir ki, əgər İranın mövcud rejimi hakimiyyətin əsas yükünü hökumətə və prezident institutuna ötürməsə, prezident üsul-idarəsinə keçid etməsə, rejimin çökməsi real ehtimal olaraq qalır:

"Proseslər məhz bu istiqamətdə inkişaf edir. Xamneyinin son açıqlamaları da göstərir ki, hakimiyyət geri çəkilmək niyyətində deyil. Əgər rejim islahatlardan imtina edərsə, ABŞ-ın İrana qarşı müəyyən hərbi əməliyyatlara əl atması ehtimalı da gündəmdədir.

Hazırkı daxili və regional şəraitdə qarşıdan gələn dövr İran üçün olduqca həlledici görünür. Mövcud proseslərin inkişafı göstərir ki, ölkə ciddi siyasi seçim qarşısındadır. Rejim ya idarəetmədə əsaslı dəyişikliklərə getməli, ya da daxili böhranla yanaşı xarici təzyiqlərin də artdığı daha mürəkkəb və təhlükəli mərhələyə qədəm qoymalı olacaq. Baş verənlər İranın siyasi gələcəyinin məhz bu mərhələdə formalaşacağını deməyə əsas verir".

Pərvin Şakirqızı

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:165
embedMənbə:https://moderator.az
archiveBu xəbər 10 Yanvar 2026 16:19 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see342

Yuğ Teatrında Ana tamaşasının premyerası keçirilib FOTOLAR

14 Noyabr 2026 20:23see321

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see287

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see280

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see276

Ermənistanı Avropa İttifaqının tərkibində görürəm Paşinyan

14 Noyabr 2026 19:50see271

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see260

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see257

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see251

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see251

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see222

Həftədə bir məşq fiziki formanı və sağlamlığı yaxşılaşdıra bilərmi?

14 Noyabr 2026 21:54see220

Məşhur model milyarderə ərə getdi

15 Noyabr 2026 00:26see213

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see205

Türkiyəli aktyor ev sahibi ilə məhkəməni uddu Kirayə qalmaqalı

14 Noyabr 2026 22:18see202

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see201

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see199

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see198

Kayli Cennerin keçmiş işçisi məhkəməyə müraciət etdi Ağır ittihamlar

14 Noyabr 2026 23:23see186

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see184
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri