Icma.az
close
up
RU
Menu

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

İranın Gələcəyi Kimdən Keçir? Pəhləvi Nicatdır, Yoxsa Məhv Ssenarisi?

İranın Gələcəyi Kimdən Keçir? Pəhləvi Nicatdır, Yoxsa Məhv Ssenarisi?

Moderator.az saytından alınan məlumata görə, Icma.az bildirir.

İranda baş verən hadisələr məcrasını dəyişdikcə yaşananlar Azərbaycan ictimaiyyətini də narahat edir. Arazın o tayındakı 35 milyonluq soydaşımızın taleyinə biganə qala bilməyən azərbaycanlılar sosial media hesablarında İranın gəlcək taleyi ilə bağlı müəyyən ehtimallar, proqnozlar səsləndirirlər. Son günlərdə isə keşmiş İran şahının oğlu Rza Pəhləvinin İrana rəhbər gətirilməsi ssenarisi müzakirə olunur. Şah Pəhləvi dövrünün güneyli soydaşlarımıza qarşı törətdiyi qırğınlar, etnik təmizləmə siyasəti səbəbindən, oğlunun hakimiyyətə gətirilməsi planı sosial medianın Azərbaycan seqmentində heç də birmənalı qarşılanmır. Düşünürlər ki, Cənubi Azərbaycanın gələcəyini - 35 milyonluq bir xalqın taleyini keçmişin kölgəsində qalan və milli hüquqlarımıza yad olan Rza Pəhləvi kimilərin vədləri deyil, soydaşlarımızın öz polad iradəsi müəyyən etməlidir.

Maraqlıdır, siyasilər bu mövzuda necə düşünür? Rza Pəhləvi İranın xilas yolu ola bilərmi, yoxsa ölkəni, xüsusilə də güneyli soydaşlarımızı məhvə sürükləyər? Modertor.az-ın mövzu ilə bağlı sualına STM-in departament müdiri, siyasi şərhçi Əziz Əlibəyli cavablandırıb.

Əziz Əlibəyli əvvəlcə İranda baş verən hadisələrin səbəblərindən danışıb:

“İranda hazırda müşahidə olunan genişmiqyaslı narazılıqların səbəbi nə Rza Pəhləvinin fəaliyyəti, nə də hansısa xarici siyasi mərkəzin planıdır. Bu proseslərin əsas mənbəyi İran hakimiyyətinin uzun illər ərzində apardığı yanlış idarəçilik, dərinləşən iqtisadi böhran, valyutanın kəskin dəyərdən düşməsi, yüksək inflyasiya və sosial ədalətsizlikdir. Uzun müddət davam edən maliyyə böhranı nəticəsində cəmiyyət daxilində dərin sosial uçurum yaranıb. Elitalar parçalanıb, ölkədə üç fərqli müxalif koalisiya formalaşıb. Paralel olaraq “müqavimət ideologiyası” güclənib və mövcud beynəlxalq şərait bu narazılıqların sinxron şəkildə üzə çıxmasına imkan yaradıb. Qeyd etmək lazımdır ki, 1979-cu ildən bəri ilk dəfədir İran hakimiyyəti əleyhinə bu miqyasda və koordinasiyalı etiraz dalğası müşahidə olunur. Bu narazılıqlar İran hakimiyyəti ilə vətəndaşlar arasında pozulmuş sosial müqavilənin birbaşa nəticəsidir. Azərbaycan türkləri isə həm teokratik rejimə, həm də Pəhləvi modelinin geri dönüşünə eyni məsafədə dayanır”.

Rza Pəhləvi siyasi alternativ, yoxsa süni layihə?

Rza Pəhləvi faktoruna gəldikdə isə siyasi şərhçi bunları deyib:

“İran şahının oğlu Rza Pəhləvi mövcud vəziyyətdən istifadə edərək hakimiyyətə qayıtmaq cəhdləri göstərir. Lakin reallıq ondan ibarətdir ki, onun İranda real sosial dayağı yoxdur. Müxtəlif beyin mərkəzlərinin, o cümlədən Hollandiyada fəaliyyət göstərən analitik qurumların qiymətləndirmələrinə görə, Rza Pəhləvini dəstəkləyən qüvvələr İran cəmiyyətinin təxminən 10 faizindən artıq deyil. Onun ətrafında əsasən Qərbə inteqrasiya olunmuş, xaricdə yaşayan, keçmiş hərbi və elit dairələrə yaxın şəxslər toplaşıb.

Rza Pəhləvinin adının daha çox İsrail mərkəzli media vasitəsilə gündəmə gətirilməsi də bu layihənin xarici informasiya dəstəyi ilə irəlilədiyini göstərir. Bu, siyasi texnologiya baxımından “çərçivələmə” (framing) strategiyasıdır: cəmiyyətə alternativ kimi yalnız Rza Pəhləvi təqdim edilir. Halbuki 90 milyonluq bir ölkədə real inqilabi dəyişiklik üçün ən azı 20–30 milyon insanın açıq və davamlı dəstəyi lazımdır. Əgər Rza Pəhləvi bu dəstəyi əldə etsəydi, İran cəmiyyətində və xüsusilə də azlıqlar arasında bu, aydın şəkildə hiss olunardı”.

Pəhləvi rejimi və Azərbaycan türkləri: unudulmayan tarixi yaddaş

Müsahibimiz İranda yaşayan soydaşlarımızın Pəhləvi rejimi ilə bağlı unudulmayan tarixi yaddaşı barədə də danışıb:

“Azərbaycan türkləri üçün Pəhləvi soyadı təkcə keçmiş deyil, asimilyasiya, repressiya və milli kimliyin inkarı deməkdir. Rza Şah və Məhəmməd Rza Pəhləvi dövrlərində türk dili qadağan edildi, mədəni hüquqlar məhdudlaşdırıldı, minlərlə azərbaycanlı repressiyaya məruz qaldı, milli hərəkat liderləri edam olundu, Azərbaycan şəhərlərində etnik mühəndislik siyasəti aparıldı. Fars şovinizmi dövlət ideologiyası səviyyəsinə qaldırıldı, İran kimliyi süni şəkildə Sasani mirası üzərindən quruldu və bu ideologiya zorakı üsullarla cəmiyyətə qəbul etdirildi. Bütün bu hadisələr Azərbaycan türklərinin kollektiv yaddaşında silinməz iz buraxıb. Maraqlıdır ki, 1979-cu il inqilabında Azərbaycan türklərinin mühüm rolu olsa da, sonrakı dövrdə onların hüquqları yenə də tanınmadı. Nə Pəhləvi rejimi, nə də sonrakı teokratik hakimiyyət Azərbaycan türklərinin dil və kimlik tələblərinə cavab verdi”.

Əziz Əlibəylinin qənaətincə, bu gün baş verən proseslər daxili sosial-iqtisadi böhranın uzun illər yığılan ədalətsizliyin və etnik diskriminasiyanın nəticə olduğundan, İranda real dəyişiklik yalnız inklüziv, ədalətli və bütün xalqların hüquqlarını tanıyan yeni siyasi model ilə mümkündür. Əks halda, tarix sadəcə fərqli adlarla təkrarlanacaq.

Rumiyyə MİRASLAN

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:304
embedMənbə:https://moderator.az
archiveBu xəbər 13 Yanvar 2026 16:19 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see343

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see329

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see325

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see306

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see300

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see298

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see289

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see280

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see268

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see264

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see252

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

19 Noyabr 2026 13:48see251

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see246

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

19 Noyabr 2026 15:03see242

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see237

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see229

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

19 Noyabr 2026 17:30see225

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see222

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see221

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see217
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri