İşçi qüvvəsi çatışmır deyə “tüfeylilərə” qarşı reydlər...

...Belarusda işçi qüvvəsi çatışmazlığı yaşanır. Rəsmi iş elanlarına görə, müəssisələrin 160.000-dən çox mütəxəssisə ehtiyacı var.

Əvvəllər Aleksandr Lukaşenko, xüsusən də Pakistan vətəndaşlarını işə götürərək işçi qüvvəsi çatışmazlığını aradan qaldırmağa çalışmışdı.

O, həmçinin Daxili İşlər Nazirliyindən kömək istəmişdi: təhlükəsizlik qüvvələri sözdə parazitləri müəyyən etmək üçün reydlər davam etdirir.

Bu, Belarusda iqtisadiyyatda işləməyən vətəndaşlar üçün istifadə olunan termindir.

Mütəxəssislər Belarusda işçi qüvvəsi çatışmazlığının şübhəli səbəbləri arasında əhalinin yaşlanmasını və işçi qüvvəsinin axınını qeyd edirlər.

SİA-nın əldə etdiyi məlumata görə, 2020-ci il etirazlarından sonra yüz minlərlə insan ölkəni tərk edib.

...Müxtəlif hesablamalara görə, 500.000 ilə 700.000 arasında insan gedib.

Bunu sahibkar Aleksandr Knıroviç deyir.

...Amma əlbəttə ki, təkcə Litva və Polşa kimi Qərbi Avropa ölkələrinə deyil, həm də Rusiyaya getməyi nəzərə almalıyıq. Rusiyaya getmələr siyasi və ya iqtisadi cəhətdən fərqli şəkildə motivasiya olunur, lakin buna baxmayaraq, bu o deməkdir ki, işçilər Belarusda deyil, Sankt-Peterburqda və ya İjevskdə tikinti sahələrində işləməyə gediblər.

...2025-ci ilin yazında Aleksandr Lukaşenko 150.000 Pakistan vətəndaşını işə qəbul etməyə hazır olduğunu açıqladı. Lakin dəvətdən səkkiz ay sonra belə, onun administrasiyası əmək bazarındakı problemlərdən danışmağa davam edir.

...Demək olar ki, bütün müəssisələrimiz ciddi işçi qüvvəsi çatışmazlığı ilə üzləşir, buna görə də xaricdən dəyərli işçilərin cəlb edilməsi üçün bir sistem hazırlamışıq. Hazırda Belarusda daimi yaşayış icazəsi olmayan təxminən 35.000 insan müəssisələrimizdə çalışır. Bu, az rəqəmdir və işçi qüvvəsi çatışmazlığı problemini həll etmir. Lakin burada tarazlığı qorumaq vacibdir, - deyə Lukaşenko administrasiyasının rəhbəri Dmitri Krutoy bildirib.

...Sahibkar Aleksandr Knıroviç Belarus əmək bazarının Pakistandan olan işçilər üçün xüsusilə cəlbedici olduğuna inanmır.

...Bir pakistanlı Qərbi Avropa ölkələrinə gedə bilirsə, niyə Belarusa getsin? Onlar üçün bu, tam eyni çətinlikdir. Və eyni risklər və eyni problemlərlə üzləşərkən, Belarusdakından üç dəfə yüksək maaş üçün bu çətinliyi qəbul etmək, sıçrayış etmək daha yaxşıdır. Buna görə də, uzaq xaricdən gələn miqrantların problemi həll edəcəyinə inanmıram. Amma onlar müəyyən bir yer tutacaqlar.

İqtisadi şərhçi Andrey Maxovski də işçi çatışmazlığını miqrantlarla doldurmaq fikrinə şübhə ilə yanaşır və başqa bir problemə işarə edir.

...İxtisassız işçi çatışmazlığı bir qədər azalır. Bu, hələ də mövcuddur, hələ də böyükdür. Düşünürəm ki, ölkə üzrə 170.000 boş iş yeri var. Lakin ixtisaslı işçilər üçün bu, problemdir. Yəni, onları əvəz edəcək heç kim yoxdur. Təlimsiz bir insanı Naftanda, hansısa mürəkkəb avadanlıqda işləməyə göndərə bilməzsiniz.

...Bu arada, işçi çatışmazlığına baxmayaraq, şirkətlər etirazlarına görə insanları işdən çıxarmağa davam edirlər. İnsan hüquqları fəallarının fikrincə, etirazlarda iştirak edən və ya hökuməti tənqid edənlər iş üçün müraciət edərkən çox vaxt sədaqət yoxlamalarından keçmirlər.

...Lukaşenko niyə xaricdən insanları geri qaytarmağa çalışmır? Çünki qorxur. Onun üçün qurduğu siyasi sabitlik, qəbiristanlığın sabitliyi iqtisadi sabitlikdən daha vacibdir. Çünki o, qayıdanların "konstitusiyaya zidd olaraq hakimiyyəti ələ keçirmək cəhdi" adlandırdığı bir şey təşkil edəcəyindən qorxur.

Bunu iqtisadi şərhçi Andrey Maxovski iddia edir. Belarus hakimiyyətinin fikrincə, işçi qüvvəsi çatışmazlığını həll etməyin başqa bir yolu "parazitləri" - işsiz hesab etdikləri insanları - işləməyə məcbur etməkdir.

Polis rəsmi olaraq işsiz olanları cərimələr və inzibati həbslərlə hədələyir.

...Viasna insan hüquqları mərkəzi bu cür tədbirləri qanunsuz adlandırır.

...Hakimiyyət hər kəsi ilk növbədə rəsmi olaraq işləməyə məcbur etmək istəyindən əl çəkməyib. Amma biz, insan hüquqları müdafiəçiləri, ilk növbədə qeyd edirik ki, bir şəxsin işlə təmin olunmasından və ya əmək müqaviləsi olmasından asılı olmayaraq, onlar hələ də mal və xidmətlərin istehlakçıları kimi dolayı vergilər vasitəsilə dövlət büdcəsinin maliyyələşdirilməsinə töhfə verirlər, - deyə vəkil Leonid Sudalenko vurğulayır.

2025-ci ilin oktyabr ayından etibarən Belarus hakimiyyəti sözdə “tüfeylilərə” üçün kommunal xidmət tariflərini artırdı. Onlar indi rəsmi olaraq işləyən vətəndaşlardan istilik, isti su və qaz üçün təxminən beş dəfə çox pul ödəməli olurlar. Bu dəyişikliklər xaricdə işləyənlərə də aiddir.

Əli Babayev