İşdə stress və gərginliyə necə qalib gələk?

Bu elmi faktdır ki, uzunmüddətli ofis mühiti və monoton iş rejimi insanları həm fiziki, həm də psixoloji cəhətdən ağır gərginlik və stresə məruz qoyaraq insanın sağlamlığını məhv edir.

Bu barədə sosioloq Elçin Bayramlı Missiya.Az-a danışıb.

"Belə həyat tərzi bir növ insanları zombiləşdirir. Fasiləsiz olaraq eyni yaşam tərzi, oturaq iş mühiti və hər gün eyni iş fəaliyyəti tamamilə qeyri-təbii və qeyri-insani bir vəziyyətdir. Müasir dövrün reallıqları isə belədir ki, artıq daha çox ofis və idarə işləri artıb. Bununla belə fiziki aktivlik kənarda qalır və müxtəlif xəstəliklərlər baş qaldırır".

Sosioloqun sözlərinə görə, yaranan stres və gərginlikdən çıxmağın müxtəlif yolları var. Deyə bilərik ki, idarə və müəsisələrdə iməcliklərin təşkili, fiziki əməklə müəyyən vaxtlarda məşğul olmaq, yaxud məsələn iş mühitində maraqlı fəaliyyətlərin keçirilməsi bu qəbildəndir.  Futbol, tennis oyunlarının iş mühiti daxilində təşkili, yaxud ekskursiyalar ya da intellektual yarışlar misal ola bilər.

"Monotonluq və fiziki qeyri-aktivliyin qarşısını alan belə fəaliyyətlər olduqca əhəmiyyətlidir və xarici ölkələrdə mütləq şəkildə təşkil olunur. Təəsüf ki, Azərbaycanda insanlar bütün həyatlarını işə sərf edirlər, ailələrinə və sosial əlaqələrə vaxt ayırmırlar. Nəticədə real və sosial ünsiyyət burada sıradan çıxır və insanlar arası əlaqə virtuallaşmağa başlayır. Nə ailə, nə dost və yaxud qohumlarla əlaqələr sağlam inkişaf etmir. Müasir standartları olan idarə və şirkətlər qeyd etdiyim nüanslara fikir verməlidir ki, işçilərində fəaliyyəti maraqlı və məhsuldar keçsin. Bunlar kompleks şəkildə əmək şəraitinin normallaşdırılmasıdır". 

Elçin Bayramlı bildirib ki, hətta bir çox ölkələrdə aparılan təcrübələr göstərir ki, həftəlik 4 günlük iş rejiminə keçid və yaxud gündə 6 saatlıq iş mühiti işçilərin məsuldarlıq və məsuliyyətini artırır. Bir çox ölkələrdə müəsisələr artıq bu iş rejiminə keçiblər, belə olduğu vaxtda onların sosial həyata və ailələrinə ayırmağa vaxtları qalır. Ölkəmizdə elə iş yerləri var ki, gündəlik iş 8 saatdan belə çox olur və işçilər 10 yaxud 12 saat işləyirlər. Məsələn, götürək market kassirlərini, səhərdən axşamadək ayaq üstündə fasiləsiz olaraq müştəri qəbul edirlər. Onlar heç zəruri ehtiyaclarını belə qarşılaya bilmirlər. Belə halda heç bir sağlam həyat və sosial ünsiyyətdən söz gedə bilməz. Bu bir növ təzyiq, istismar və qul əməyidir. 

"Qeyd edə bilərik ki, Yaponiyada bunun nə dərəcədə böyük faciə olduğunu anlayan hökümət bu istiqamətdə proqramlar da keçirir ki, insanlar ailələrinə vaxt ayıra bilsinlər. İnsan robot deyil ki, fasiləsiz işləyə və özünü yanlız işə həsr edə bilsin. İş yerlərinin qarşısına elə tələblər qoyulmalıdır ki, iş rejimi, istirahət hüququ, iş şəraiti və aktiv fəaliyyət məsələləri təmin edilsin. Çalışan valideynlər də diqqət yetirməlidirlər ki, öz övladlarına daha çox vaxt ayırsınlar. Belə hallarda ailə böyükləri işdə olurlar, uşaq baxımsız qalır və bütün tərbiyəsi pozulur. Bu istiqamətdə proqramlar tərtib olunmalıdır. Yaxşı olardı ki, bu dövlət tərəfindən tənzimlənsin. Həmçinin iş yerləri də rəhbərlik səviyyəsində belə bir yanaşma ortaya qoymalıdır. Sağlam və monoton olmayan iş mühiti insanların daha effektiv çalışmasına şərait yaradır. Eləcə də, bu fəaliyyət aktivliyinin tətbiqi təkcə iş yerinlərində yox, məktəblərdə də zəruri hal almalıdır. Belə halda uşaqlar da maraqlı hərtərəfli və rəngarəng inkişaf edə bilərlər. Bütün ölkədə bu proqram şəkildə tərtib olunmalıdır ki, sağlam bir cəmiyyət formalaşdıraq. Biz həm fiziki, həm də mənəvi sağlam bir mühit və gələcək yaratmalıyıq".

İlahə Qənbərli
Missiya.Az