İslahatlardan regional liderliyə: Mərkəzi Asiyada Şövkət Mirziyoyev modeli

Müasir dövrdə dövlətlərin uğuru təkcə iqtisadi göstəricilərlə deyil, həm də liderlərin strateji baxışı, dəyişən geosiyasi reallıqlara uyğun qərar vermək bacarığı ilə ölçülür. Son illər Türk dünyasında müşahidə olunan inteqrasiya prosesləri də məhz uzaqgörən siyasi liderliyin nəticəsi kimi qiymətləndirilir. Bu baxımdan Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin həyata keçirdiyi müstəqil və çoxşaxəli xarici siyasət Türk dövlətləri arasında əməkdaşlığın yeni mərhələyə yüksəlməsində mühüm rol oynayıb. Eyni zamanda, Özbəkistan Prezidenti Şövkət Mirziyoyevin həyata keçirdiyi genişmiqyaslı islahatlar və açıq siyasət kursu iki qardaş ölkə arasında münasibətləri strateji müttəfiqlik səviyyəsinə çatdırıb.

2016-cı ildə hakimiyyətə gələn Şövkət Mirziyoyev qarşısında mürəkkəb və məsuliyyətli vəzifələr dayanırdı. Lakin qısa müddətdə həyata keçirilən islahatlar göstərdi ki, onun əsas məqsədi təkcə ölkəni idarə etmək deyil, Özbəkistanın inkişaf modelini yenidən formalaşdırmaqdır. Bu gün "Yeni Özbəkistan” anlayışı artıq siyasi şüar deyil, konkret dövlət strategiyasına çevrilib.

Mirziyoyevin siyasi kursunun əsas istiqamətlərindən biri dövlət idarəçiliyinin modernləşdirilməsi oldu. İqtisadiyyatın liberallaşdırılması, sahibkarlığın təşviqi, investisiya mühitinin yaxşılaşdırılması, rəqəmsallaşmanın genişləndirilməsi və dövlət-vətəndaş münasibətlərinin yeni prinsiplər əsasında qurulması ölkənin inkişafına yeni dinamika gətirdi.

İqtisadi sahədə həyata keçirilən dəyişikliklər Özbəkistanı xarici investorlar üçün daha cəlbedici ölkəyə çevirdi. Sənaye zonalarının genişlənməsi, logistika imkanlarının artırılması, beynəlxalq nəqliyyat marşrutlarında fəallığın yüksəlməsi və regional iqtisadi layihələrdə iştirak ölkənin Mərkəzi Asiyada iqtisadi çəkisini daha da artırdı.

Bütün bunlarla yanaşı, Mirziyoyevin ən mühüm uğurlarından biri xarici siyasətdə formalaşdırdığı yeni yanaşmadır. O, qonşu dövlətlərlə münasibətlərdə dialoq və qarşılıqlı etimada üstünlük verdi. Mərkəzi Asiyada əməkdaşlığın dərinləşməsi, ortaq layihələrin genişlənməsi və regional sabitliyin möhkəmlənməsi bu siyasətin real nəticələri kimi qiymətləndirilir.

Bu kontekstdə Azərbaycan-Özbəkistan münasibətləri xüsusi diqqət çəkir. Prezident İlham Əliyev və Prezident Şövkət Mirziyoyev arasında formalaşan qarşılıqlı etimad və səmimi dostluq münasibətləri iki ölkənin strateji tərəfdaşlığını yeni mərhələyə yüksəldib. Bu gün Bakı ilə Daşkənd arasında əməkdaşlıq yalnız diplomatik münasibətlərlə məhdudlaşmır; nəqliyyat, energetika, sənaye, kənd təsərrüfatı, təhsil, mədəniyyət və investisiya sahələrində həyata keçirilən layihələr bunun bariz nümunəsidir. Xüsusilə Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində Prezident İlham Əliyevin irəli sürdüyü təşəbbüslər və Mirziyoyevin bu təşəbbüslərə verdiyi dəstək Türk dünyasında inteqrasiyanın daha da sürətlənməsinə mühüm töhfə verir.

Son illərdə Qarabağın bərpası istiqamətində Özbəkistanın göstərdiyi siyasi və mənəvi dəstək, Füzuli şəhərində Mirzə Uluqbəy adına məktəbin inşası iki ölkə arasında qardaşlıq münasibətlərinin praktik təzahürü kimi tarixə düşüb. Bu, dövlət başçıları arasında qarşılıqlı etimadın konkret nəticələrindən biridir.

Mirziyoyev dövründə Özbəkistan beynəlxalq təşkilatlarda da daha fəal mövqe nümayiş etdirməyə başlayıb. Ölkənin BMT, Türk Dövlətləri Təşkilatı, Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatı və digər beynəlxalq platformalarda irəli sürdüyü təşəbbüslər Daşkəndin regional və qlobal proseslərdə artan rolunu nümayiş etdirir.

Şübhəsiz, genişmiqyaslı islahatlar yeni çağırışlar da yaradır. İslahatların davamlılığı, iqtisadiyyatın daha da şaxələndirilməsi, dövlət idarəçiliyinin səmərəliliyinin artırılması və sosial rifahın yüksəldilməsi qarşıdakı dövrün əsas prioritetləri olaraq qalır. Lakin artıq indidən demək mümkündür ki, Mirziyoyevin seçdiyi inkişaf kursu Özbəkistanı regionun aparıcı dövlətlərindən birinə çevirmək istiqamətində mühüm nəticələr verib.

Bu gün Mərkəzi Asiyada baş verən dəyişikliklərə nəzər saldıqda aydın görünür ki, Özbəkistanın yüksəlişi yalnız daxili islahatların deyil, həm də düşünülmüş və balanslı xarici siyasətin nəticəsidir. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin formalaşdırdığı regional əməkdaşlıq və Türk dünyasının birliyinə əsaslanan siyasi xətt ilə Şövkət Mirziyoyevin "Yeni Özbəkistan” strategiyası bir-birini tamamlayan iki mühüm inkişaf modelidir. Məhz bu siyasi iradə sayəsində Azərbaycan və Özbəkistan bu gün Türk dünyasının əməkdaşlıq nümunəsi kimi çıxış edir.

Mirziyoyev modeli göstərir ki, ardıcıl islahatlar, praqmatik idarəçilik və açıq diplomatiya dövlətin beynəlxalq nüfuzunu artıran əsas amillərdəndir. Son on ilin təcrübəsi isə onu deməyə əsas verir ki, Şövkət Mirziyoyev müasir Özbəkistanın inkişaf tarixində yeni mərhələnin müəlliflərindən biri kimi artıq öz siyasi yerini formalaşdırıb.

Fərid Şahbazlı