İsrail sağında 1948 ci ildə batırılan “Altalena” gəmisinə görə mübarizə

İsrailin sağçı siyasi düşərgəsində 1948-ci ildə batırılan “Altalena” gəmisinin tapılması fonunda Baş nazir Benyamin Netanyahu ilə Milli Təhlükəsizlik naziri İtamar Ben-Qvir arasında siyasi rəqabət daha da kəskinləşib.

SİA-nın xarici mətbuata istinadən verdiyi xəbərə görə , 1948-ci ildə İsrailin ilk baş naziri David Ben-Qurionun göstərişi ilə batırılan “Altalena” gəmisinin qalıqlarının aşkar edildiyini Ben-Qvir elan edib. Gəmi Fransadan İrqun adlı silahlı yəhudi təşkilatına silah daşıyırdı. Silahların İsrail ordusuna, yoxsa İrquna tabe olması ilə bağlı mübahisə silahlı qarşıdurmaya çevrilmiş və gəminin batırılması ilə nəticələnmişdi. Həmin hadisə İsrail daxilində vətəndaş müharibəsi ehtimalı ilə bağlı ciddi narahatlıq yaratmışdı.

Xəbərdə qeyd olunur ki, Netanyahu da gəminin tapılması barədə məlumatdan sonra hadisəyə xüsusi diqqət ayırıb. Onun rəhbərlik etdiyi Likud partiyası tarixi baxımdan İrqunla əlaqələndirilir. Netanyahu İrqunun komandiri və sonradan İsrailin baş naziri olmuş Menaxem Beginin həmin qarşıdurma zamanı tərəfdarlarına cavab atəşi açmamaq göstərişi verdiyini xatırladıb. O, bu hadisədən istifadə edərək siyasi rəqiblərinin özünə və Likuda qarşı hücumlarını tənqid edib.

“Altalena” məsələsi yalnız Netanyahu ilə Ben-Qvir arasındakı siyasi rəqabətlə bağlı deyil. Məqalədə vurğulanır ki, İrqunun fəaliyyəti İsrailin 1948-ci ildə dövlət qurulması və fələstinlilərin kütləvi şəkildə didərgin salınması ilə nəticələnən hadisələrin ən mübahisəli səhifələrindən biri hesab olunur.

İrqun və digər sağçı silahlı qruplaşma olan Lexi 1948-ci il müharibəsi dövründə fələstinlilərə qarşı törədilən ağır zorakılıqlarda iştirak etməkdə ittiham olunub. Məqalədə xüsusilə 1948-ci ilin aprelində Yerusəlim yaxınlığındakı Deyr Yasin kəndində baş verən qətliam qeyd edilir. Həmçinin İrqunun Caffa şəhərinə hücumlarda və şəhərin fələstinli əhalisinin böyük hissəsinin ərazidən çıxmasına səbəb olan əməliyyatlarda iştirak etdiyi bildirilir.

İrqun İsrail dövlətinin yaradılmasından əvvəl də Britaniya hakimiyyətinə qarşı silahlı mübarizə aparıb. 1946-cı ildə Yerusəlimdəki “King David” hotelinə bombalı hücum nəticəsində 90-dan çox insan həlak olub.

İsrailli sosioloq Yehouda Şenhav-Şahrabani İrqunu faşist və ərəb əleyhinə təşkilat kimi xarakterizə edib. Bununla yanaşı, o, 1948-ci ildə fələstinlilərin kütləvi şəkildə didərgin salınmasına görə məsuliyyəti yalnız İrqunun üzərinə qoymağın düzgün olmadığını bildirib. Onun fikrincə, bu prosesdə digər sionist silahlı təşkilatların da mühüm rolu olub.

- “Altalena” Netanyahu və Ben-Qvir rəqabətinin simvoluna çevrilib

Məqaləyə görə, “Altalena”nın tapılması Netanyahu ilə Ben-Qvir arasındakı rəqabətin yeni siyasi alətinə çevrilib. Hər iki siyasətçi özlərini İrqunun və onun lideri Menaxem Beginin siyasi irsinin davamçısı kimi təqdim etməyə çalışır.

Tel-Əviv Universitetinin professoru Daniel Bar-Tal hesab edir ki, gəminin tapılması məsələsi əsasən Netanyahu və Ben-Qvir arasındakı mübarizə baxımından əhəmiyyət daşıyır və İsrail seçicilərinin böyük hissəsi üçün mühüm məsələ deyil.

Ekspert Yossi Mekelberqin sözlərinə görə isə Ben-Qvir siyasi ritorika baxımından Netanyahu ilə rəqabət aparır və hətta müəyyən mənada onu geridə qoymağa çalışır. Onun fikrincə, populist siyasətçilər öz tərəfdarlarına daha çox “zərər çəkən və təzyiq altında olan tərəf” kimi görünməyə çalışırlar.

Mekelberq həmçinin İsrail daxilində vətəndaş müharibəsi ehtimalı ilə bağlı ritorikanın əsasən siyasi xarakter daşıdığını, bunun mediada diqqət cəlb etmək məqsədi güddüyünü bildirib. Lakin o, belə ifadələrin siyasi zorakılığın artdığı bir şəraitdə təhlükəli olduğunu vurğulayıb.

Məqalənin əsas nəticəsi: 1948-ci ildə İsrail daxilində ciddi qarşıdurmaya səbəb olmuş “Altalena” hadisəsi, gəminin qalıqlarının tapılmasından sonra tarixi məsələ olmaqdan çıxaraq Netanyahu ilə Ben-Qvir arasındakı müasir siyasi rəqabətin simvollarından birinə çevrilib.