“İsrail və ABŞ Yaxın Şərqin xəritəsini yenidən çəkmək niyyətindədir“ “Cumhuriyet“

"İraqdan sonra Suriyada rəsmi kürd muxtariyyətinin yaradılması ABŞ və İsrailin 40 illik məqsədidir..."

ABŞ və İsrail "Yaxın Şərqin xəritəsini yenidən çəkmək" niyyətindədir.

Bu dəyişikliklər isə Türkiyənin maraqlarına uyğun deyil.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə Türkiyənin "Cumhuriyet" nəşri yazıb.

Müəllifin qeyd etdiyinə görə, Ankara üçün ən arzuolunmaz ssenari ərazi bütövlüyünü qoruyub saxlayan, lakin siyasi birliyi olmayan federativ Suriyanın yaranmasıdır.

İsrail baş naziri Benyamin Netanyahu ABŞ prezidenti Donald Trampla görüşmək üçün Vaşinqtona səfəri ərəfəsində hava limanında çıxış edərək deyib: "İnanıram ki, prezident Trampla sıx əməkdaşlıq edərək xəritəni daha da yaxşı şəkildə yenidən çəkə biləcəyik".

Şübhəsiz ki, Netanyahunu bu sözləri deməyə vadar edən amil birbaşa ABŞ-ın yeni prezidentinin bəyan etdiyi məqsəd- fələstinliləri Qəzzadan çıxarmaqdır. Mən artıq yanvarın 27-də "Trampın Qəzza planı" başlıqlı köşə yazımda bu məsələyə toxunmuşdum. ABŞ prezidenti Misir və İordaniyanı Qəzza bölgəsindən fələstinli əhalini qəbul etməyə məcbur etmək və yeni xəritəni İsrail-Kipr xətti üzrə qurmaq istəyir.

İsrailin "yeni qonşu" strategiyası

Amma məsələ bununla məhdudlaşmır. Yeni Amerika-İsrail Yaxın Şərq xəritəsinə Suriya da daxildir. Mən ilk gündən bunu israrla vurğulayıram: Ankaradakı qələbə ab-havası xülyadır. Çünki Bəşər Əsədin başçılıq etdiyi BƏƏS rejimi Suriyanın birliyinin qarantı olub.

Halbuki Hayat Təhrir əş-Şam (HTŞ) ilə birlikdə əsas hədəf ərazi bütövlüyü saxlanılsa da, siyasi birliyi olmayan federativ Suriyadır. Bu isə Türkiyənin maraqlarına ziddir. Suriyadakı əsl qalib isə İsraildir. Təl-Əviv ABŞ-la birlikdə federativ Suriya yaratmaq və druzlar ilə kürdlərə muxtariyyət vermək üçün əməkdaşlıq edir.

Netanyahunun "yeni xəritə" bəyanatı da məhz Suriyanın bölünməsi ilə bağlıdır. İsrail artıq birbaşa Suriya Ərəb Respublikası ilə deyil, Livan və Suriyadakı druzlarla qonşu olmaq istəyir.

PYD/YPG-dən dəstək

Təəssüf ki, Ankara "yeni xəritə" prosesindən faydalanmağı düşünür. Türkiyə rəhbərliyi ilk növbədə Suriyanın şimal-qərbində, İdlib mərkəzli "nüfuz zonası"na nəzarət edə biləcəyinə inanır. Həmçinin, uyğun şərait yarandıqda, Suriyanın kürd regionu üzərində himayədarlıq iddiasında olmaq niyyətindədir. (Xüsusilə Türkiyə XİN rəhbəri Hakan Fidan başda olmaqla son vaxtlar tez-tez "himayəçi", "zamin" sözlərini işlətməsinə diqqət yetirin).

Türkiyədə Ədalət və İnkişaf Partiyası (ƏİP) ilə Milliyyətçi Hərəkat Partiyasının (MHP) yeni kürd təşəbbüsü, Türkiyənin kürdlər hesabına genişlənməsi məqsədi, Ahmet Türkün (Kürd siyasi lider, Türkiyənin Xalq Bərabərlik və Demokratiya Partiyasının üzvü-red.) "İraq və Suriya kürdləri Osmanlı dövründə olduğu kimi türklərlə birlikdə yaşamaq istəyir" sözləri, PKK-nın qurucusu Abdullah Öcalanla aparılan danışıqlar və bu müzakirələrin xarici müstəvidə davamı…

Ankaranın müttəfiqi Məsud Bərzani (İraq Kürdüstan Regional Rəhbərliyinin keçmiş başçısı-red.) Türkiyənin hədəfində olan Suriya Demokratik Qüvvələrinin (SDQ) komandanı Mazlum Abdi ilə görüşür və kürdlərin birliyi mövzusunda müzakirələr aparır.

Öz növbəsində Mazlum Abdi Öcalanın nə zaman və hansı bəyanatı verəcəyini bildirir və ƏİP-MHP-nin kürd təşəbbüsünü dəstəkləyir. Həmçinin, "Frankfurter Allgemeine Zeitung" qəzetinə müsahibəsində belə deyir: "Bu proses müsbət nəticələr verəcək. Onlar PKK ilə razılığa gələcək", - və Ankaranın yeni təşəbbüsünü dəstəklədiyini açıq şəkildə ifadə edir.

Kürd təşəbbüsünün hədəfi

Göründüyü kimi, Türkiyə İsrailə qarşı apardığı təbliğat fonunda əslində Təl-Əvivin Suriyada istədiyi nəticəyə nail olmasına şərait yaradıb: HTŞ-nin qarşısını açıb və Əsəd administrasiyasının devrilməsinə kömək edib. Bunun nəticəsində İsrail Suriyanın cənubunu işğal edə bilib.

İndi Ankara Suriyanın şimalı ilə bağlı planlar qurur və bunu da İsrailə qarşı atılan addım kimi təqdim edir. Lakin təəssüf ki, bu planlar da İsrailin maraqlarına xidmət edir.

İraqdan sonra Suriyada rəsmi kürd muxtariyyətinin yaradılması ABŞ və İsrailin 40 illik məqsədidir. Əvvəlcə Türkiyəni PKK ilə mübarizə vasitəsilə İraqın şimalındakı strukturu qəbul etməyə məcbur etdilər, indi isə PKK-nın silahı yerə qoyması və adının dəyişdirilməsi yolu ilə Türkiyəni Suriyanın şimalındakı quruluşu qəbul etməyə vadar etməyə çalışırlar.

Bu təşəbbüsün xarici məqsədi Ankaranı Demokratik Birlik Partiyasının (PYD) nəzarət etdiyi bölgəni qəbul etməyə razı salmaqdır. PKK-nın adının dəyişdirilməsi və silahı yerə qoyması məsələsi isə bu təşəbbüsü Türkiyə daxilində irəli aparmaq üçün əsas zəmin yaradır.

Müəllif: Mehmet Ali Güller