İstilik yaşa və insan orqanizminə necə təsir edir

İsti günlərin sayının artması epigenetik qocalmanın sürətlənməsi ilə bağlıdır. Tədqiqat zamanı temperaturun 26,7 dərəcə Selsi və daha yüksək olduğu günlər nəzərdən keçirilib.

Bu barədə AzPost “Science Advances” elmi jurnalına istinadən məlumat verir.

Bioloji yaş və istilik

Tədqiqatda insanın bioloji və ya epigenetik yaşı təhlil edilib. Bu yaş orqanizmin molekulyar və hüceyrə səviyyəsində necə fəaliyyət göstərdiyinə əsaslanıb. Mütləq doğum tarixi ilə müəyyən edilən xronoloji yaşla eyni deyil.

İstiliyə uzun müddət məruz qalma insanın bioloji yaşının 2,48 ilə qədər artması ilə əlaqələndirilir . Tədqiqatın müəlliflərinin fikrincə, istiliyin orqanizmə təsiri siqaretin təsiri ilə eynidir.

Yeni araşdırmalar, istiyə uzunmüddətli məruz qalmanın istilik vurması və ya vuruş kimi kəskin şərtlərdən kənarda bədənə təsir göstərə biləcəyi daha incə və gizli yolları ortaya qoyur.

Tədqiqatın aparıcı müəllifi və Cənubi Kaliforniya Universitetinin  əməkdaşı Yoon Young Choi bildirir ki, “Həddindən artıq istinin təsirləri dərhal diaqnoz edilə bilən bir xəstəlik kimi özünü göstərməyə bilər. Lakin onlar hüceyrə və molekulyar səviyyədə səssiz təsir göstərə bilər ki, bu da bir neçə il ərzində əlilliyə və xəstəliyə səbəb ola bilər”.

Araşdırma məlumatları

Tədqiqat ABŞ-da yaşayan 56 və daha yuxarı yaşda olan 3686 böyükdən qan nümunələrindən istifadə edib. Tədqiqatın müəllifləri bu nümunələri 2010-cu ildən 2016-cı ilə qədər istilik indeksi məlumatları (temperatur və rütubətin ölçüsü) ilə müqayisə ediblər. Onlar həddindən artıq istiyə daha çox məruz qalma ilə epigenetik yaşın artması arasında əlaqə tapıblar.

Yarım il ərzində istilik indeksinin 32 dərəcə Selsi və ya daha yüksək olduğu yerdə yaşayan bir şəxs, 32 dərəcədən yuxarı temperaturun ildə 10 gündən az olduğu yerlərdə yaşayanlarla müqayisədə 14 aya qədər əlavə bioloji qocalma yaşayıb.

Yarım il isti havası olan bölgələrin sakinləri epigenetik olaraq istiliyin ildə 10 gündən az davam etdiyi bölgələrdən 14 ay daha sürətli yaşlanır

“Maraqlıdır ki, bir çox müşahidə məlumatları həddindən artıq istilərin kəskin təsirlərinə diqqət yetirir. Bu araşdırma, mənfi sağlamlıq nəticələrinin vacib proqnozlaşdırıcıları olan epigenetik yaşa xroniki təsirlərin ola biləcəyini vurğulayır,” – Amruta Nori-Sarma, Harvard Chan C-CHANGE direktoru və Ətraf Mühit və Əhali Elmləri Departamentinin dosenti deyir.

Nori-Sarma və Choi deyirlər ki, araşdırma zamanı insanın kondisioner və ya digər soyutma üsullarına çıxışı olub-olmadığını nəzərə almamaq vacibdir. Hansı amillərin insanları istiliyə daha davamlı və ya həssas edə biləcəyini anlamaq üçün daha çox araşdırmaya ehtiyac var.

O, həmçinin istiləşməyə davam edən bir dünyada insanların təhlükəsizliyini təmin etmək üçün atılacaq addımların olduğunu vurğulayır.

İqlim dəyişikliyi ilə mübarizədən başqa, buna daha çox ağac əkmək, şəhərlərdə istiliyin yaranmasının qarşısını almaq üçün damların ağ rəngə boyanması və kondisionerə çıxışı olan daha çox ictimai yerlərin yaradılması daxildir. İnsanlar potensial riskləri başa düşdükdə həll yollarını tapmaq asanlaşır.

Paylaş