İsveç zooloqunun unikal arxivi ABŞ dan vətəninə qaytarılıb

Stokholm, 31 yanvar, Nərgiz Cəfərli, AZƏRTAC

İsveçin Dünya Mədəniyyət Muzeyinə XX əsrin əvvəllərində ölkənin həşəratlar üzrə mütəxəssisi olan zooloq Erik Myöberqin elmi ekspedisiyalarına həsr edilmiş unikal arxiv daxil olub.

AZƏRTAC xəbər verir ki, gündəlikləri, sənədləri və fotoları əhatə edən kolleksiya San-Fransiskodakı Kaliforniya Elmlər Akademiyası tərəfindən muzeyə təhvil verilib və həmin dövrün ziddiyyətli tədqiqat üsullarına yeni işıq salır.

E.Myöberq 1910–1920-ci illərdə Borneo və Sumatra da daxil olmaqla Avstraliyaya bir sıra ekspedisiyalar həyata keçirib. O, təkcə zoologiya və botanikaya aid materiallar deyil, həm də yerli xalqlara məxsus əşyalar və insan qalıqları toplayıb. Bu materiallar arasında bu gün son dərəcə problemli hesab edilən nümunələr də var. Məsələn, Avstraliyada qəbiristanlıqlardan çıxardığı insan qalıqları buna daxildir. Yeni arxiv sənədləri erkən irqi-bioloji ideyaların təsirini, o cümlədən ölçmə aparılması və yerli əhalinin nümayəndələrinin şəxsiyyətsizləşdirilməsi praktikasını nümayiş etdirir. Onlara ad əvəzinə nömrələr verilib.

İcazə alınmadan çəkilmiş və vəfat etmiş insanları əks etdirən fotolar xüsusilə həssas material hesab olunur və onlarla ehtiyatla rəftar edilməsini tələb edir.

E.Myöberqin ekspedisiyalar zamanı topladığı əşyalar və insan qalıqları artıq uzun müddətdir Stokholmdakı Etnoqrafiya Muzeyində saxlanılır. Lakin ekspedisiyalarla bağlı sənədlərin böyük hissəsi indiyədək mövcud olmayıb. Arxivin San-Fransiskodakı həmkarlarının əlinə necə keçdiyi dəqiq məlum deyil. Ehtimal olunur ki, E.Myöberq onu təhsil səfərlərindən biri zamanı özü ABŞ-a aparıb.

Hazırda muzey arxivin öyrənilməsi, kataloqlaşdırılması və rəqəmsallaşdırılmasına başlayıb. Məqsəd bu materialları beynəlxalq elmi ictimaiyyətin və sənədlərdə tarixi əks olunan yerli xalqların nəslinin istifadəsi üçün əlçatan etməkdir.