Icma.az
close
up
RU
İttifaqlar, hədəflər və perspektiv: Suriyada geosiyasi toqquşmanın pərdəarxası

İttifaqlar, hədəflər və perspektiv: Suriyada geosiyasi toqquşmanın pərdəarxası

Icma.az, Publika.az saytına istinadən bildirir.

Hazırda Suriyada baş verənlər, ittifaqlar və hədəflər, hadisələrin mümkün inkişafı birdən çox suala cavab axtarışını aktuallaşdırır. Ki, bu cavablar baş verənləri anlamaq baxımından da əhəmiyyətlidir.
- Hansı qruplar döyüşür və arxasında kimlər var?
- Müharibə niyə yenidən alovlandı?
- Əsədə qarşı hücuma niyə Heyət Təhrir Əş-Şam (HTŞ) liderlik edir?
- Ölkələr üzrə gizli ittifaqlar necə görünür və uzlaşma-kəsişmə nöqtələri hansılardır?

Suriyada 4 əsas qüvvə və hər birinin arxasındakı ölkələr mübarizə aparır:
1. İran və Rusiyanın dəstəklədiyi Əsəd rejimi (Suriya Silahlı Qüvvələri);
2. Türkiyənin dəstəklədiyi Suriya Milli Ordusu (Azad Suriya Ordusu -ASO);
3. ABŞ-ın açıq, İsrailin gizli şəkildə dəstəklədiyi PYD/YPG (PKK-nın Suriya qanadı);
4. Müxtəlif ölkələrin (ABŞ, Avropa ölkələri, Türkiyə, İsrail) təsir imkanlarının olduğu və onlara bağlı qrupların yer aldığı HTŞ;
Müharibənin indi alovlanmasının iki bəlli səbəbi var:
- Rusiyanın Ukraynada döyüşdüyü, İran ətrafında halqanın daraldığı vaxt Əsədin müqavimət qabiliyyətinin zəifləməsi: rejim qüvvələrinin Hələb və Həmadan qısa müddətdə çıxarılması da bunu təsdiq etdi;
- İsrailin ABŞ-ın dəstəyi ilə İranın Yaxın Şərqdəki mövqelərinin neytrallaşdırılması əməliyyatında Suriya mərhələsinə start verilməsi;
Suriyada Əsədə qarşı müxaliflər əsasən ASO çətiri altında toplansa da, hücuma HTŞ-nin liderlik etməsi...
Birincisi, Türkiyə tərəfindən dəstəklənən ASO-dan fərqli olaraq, Əsədə qarşı olan ölkələr HTŞ-də “ortaq hədəf” ətrafında birləşir: HTŞ-də ASO qüvvələri döyüşsə də, hücuma Ankaranın rəhbərlik etməsi Moskva və Tehranla açıq qarşıdurmaya səbəb olacaqdı, hazırda belə bir qarşıdurma olsa da, Türkiyə diplomatik manevr imkanlarını saxlayır;
İkincisi, Suriyanın mümkün bölünməsi perspektivində “sünni ərəb dövləti”nin yaradılması ssenarisinin HTŞ üzərindən həyata keçirilməsi planı istisna edilməməlidir;
Bütün bunların fonunda baş verənlərdə əsas məqam Suriya müharibəsində tərəf olan ölkələrin uzlaşan və toqquşan maraqlarıdır.
a) Rusiya və İran Əsəd rejiminin qalmasında ortaq mövqedən çıxış etsə də, Moskvanın prosesə Tehran qədər aktiv müdaxiləsi görünmür: Rusiyanın Suriyada müəyyən pay almaq, eləcə də Ukraynada güzəştə əldə etmək naminə ABŞ/İsrail cəbhəsi ilə anlaşması perspektivi mümkün variantlardandır;
b) Əsədə qarşı hücumda Türkiyə və ABŞ-ın (Qərb ölkələri, eləcə də İsrail) maraqları uzlaşır:
- ABŞ/İsrail ittifaqının hədəfi Rusiyanı Suriyada – Yaxın Şərqdə sıxışdırmaq, xüsusilə İran qüvvələrini sıradan çıxarmaq, Tehranın Hizbullah üzərindən nəzarətdə saxladığı Suriya-Livan xəttini qırmaqdır;
- Türkiyə Suriyada “zəif bəndə” çevrilən Rusiya və İranla eyni cəbhədə yer almaq istəmir, Əsədin devrilməsi, ən azından sıxışdırılması ssenarisində sərhədlərində “təhlükəsizlik zonasının” yaradılması, suriyalıların geri qayıdışının təmin edilməsi və mümkün parçalanma perspektivində payını almaq istəyir;
Uzlaşma nöqtəsi cari dövrdə aktuallığını saxlayacaq, hərçənd, “Əsəd əməliyyatı” başa çatdıqdan sonra Türkiyə və ABŞ/İsrail cəbhəsinin toqquşma nöqtəsinin aktuallaşacağı ehtimalı böyükdür. Çünki ABŞ PKK-nın Suriya qanadı olan PYD/YPG-yə dəstəyini kəsmək niyyətində deyil, əksinə Tramp dövründə bunun daha da artacağı gözlənilir.
Və Suriyada mümkün parçalanma ssenarisində Fəratın şərqində - PYD/YPG-nin nəzarət etdiyi ərazilərdə “kürd dövləti/muxtariyyəti”nin yaradılması və Şimali İraq Kürd Muxtariyyətinin də iştirakı ilə Aralıq dənizinə qədər məlum “kürd dəhlizi” layihəsi aktuallaşa bilər. Bu, Türkiyə üçün post-Əsəd dövrünün əsas problemi olaraq qalır. Hərçənd, bu ssenaridə Ankaranın əli o qədər də zəif görünmür:
- Türkiyənin ASO üzərindən Suriyada faktiki nəzarət etdiyi ərazilər “kürd dəhlizi” önündə maneədir;
- Suriyanın parçalanması ssenarisində Türkiyənin ASO üzərindən müqavimət göstərməsi və pay alması imkanları var;
- Ankara PYD\YPG kartına qarşı Ərbillə münasibətlərindən də rıçaq kimi istifadə edə bilər;
Suriyada baş verənləri cari dövr və perspektiv olaraq qiymətləndirdikdə, Əsəddən sonra da qarşıdurmanın başa çatacağını demək çətindir. Əsədin – İran və Rusiyanın müqavimət göstərməsi və qala bilməsi isə - çətin görünür - hadisələrin inkişafını fərqli istiqamətə yönəldəcək.
Asif Nərimanlı

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:171
embedMənbə:https://publika.az
archiveBu xəbər 06 Dekabr 2024 14:43 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see346

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see333

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see319

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see312

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see289

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

17 Noyabr 2026 14:52see276

Dişlər yaddaş kartımızdır?

17 Noyabr 2026 13:42see271

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see254

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

17 Noyabr 2026 12:44see240

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see235

Azerbaijan’s macro economy 2025 2026 and future prospects

17 Noyabr 2026 13:48see234

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see228

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see220

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see217

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

17 Noyabr 2026 14:53see215

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see213

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see213

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see209

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see206

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see193
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri