Orta güclər ABŞ ı keçərək ittifaqlar qururlar

Bu həftə keçirilən BMT Baş Assambleyası bir sıra dövlətlərin ABŞ-ın mərkəzi rolu olmadan yeni beynəlxalq koalisiyalar qurmağa çalışdığını nümayiş etdirdi. Eyni zamanda, müttəfiqlərin hələ də Vaşinqton olmadan tam idarə etməkdə çətinlik çəkdiyi məlum oldu.

Oxuməni.az xəbər verir ki, bu barədə Politico məlumat yayıb.

Dünya liderlərinin görüşü öz aralarında siyasətləri daha fəal şəkildə əlaqələndirməyə çalışan sözdə "orta güclər" üçün bir növ sınaq oldu. Xüsusilə, ABŞ prezidenti Donald Trampı tənqid edən Kanada və İspaniya baş nazirləri Mark Karni və Pedro Sançes Amerika lideri ilə görüşmək niyyətində olmadıqlarını açıq şəkildə bildirdilər.

Eyni zamanda, Avropa ölkələri Ukrayna ilə bağlı öz əməkdaşlığını gücləndirirlər. Finlandiya Kiyevlə dronlar üzrə əməkdaşlıq müqaviləsi imzalayıb, Fransa radar və tutucu qurğuların tədarükü üçün müqavilə elan edib və Kanada, xüsusən də Ukraynaya dəstək məqsədilə Avropa ölkələri ilə əməkdaşlığı dərinləşdirib.

Lakin Vaşinqtonun diplomatik addımları tərəfdaşların ABŞ olmadan tam fəaliyyət göstərməsinin nə qədər çətin olduğunu göstərib.

Prezident Vladimir Zelenskinin Trampla görüşündən sonra, Ukrayna liderinin Patriot sistemlərinin istehsalına lisenziyalaşdırma üçün yekun təsdiqini elan etməsindən sonra ABŞ dövlət katibi Marko Rubio Rusiya diktatoru Vladimir Putini Mayamidə keçiriləcək G20 görüşünə dəvət etdiyini açıqlayıb. Bu xəbər Avropada qarışıq reaksiya doğurub.

"ABŞ ətrafında mərkəzləşməmiş bir dünya yaratmaq cəhdi hələ də davam edən bir işdir. Reallıq budur ki, ABŞ hələ də mərkəzi oyunçudur", - deyə ABŞ-ın Fars körfəzinə qarşı siyasətində iştirak edən keçmiş yüksək vəzifəli məmur Allison Minor bildirib.

Rusiyanın Ukraynaya qarşı müharibəsi BMT Baş Assambleyası zamanı xüsusi yer tutub. Kiyev ətrafında baş verən hadisələr Avropa ölkələrinin və digər ABŞ tərəfdaşlarının öz əməkdaşlığını gücləndirməyə çalışdıqlarını, lakin Amerikanın rolu əhəmiyyətli olaraq qaldığını göstərdi.

Daha əvvəl The Wall Street Journal qəzeti Trampın Putini Floridada keçiriləcək G20 sammitinə dəvət etmək qərarını tənqid etmişdi. Qəzetin redaktorları bunu, onların fikrincə, Rusiya diktatorunun Avropadakı təcavüzünə görə cəzanın olmamasını göstərə biləcək bir siqnal adlandırmışdılar.

Nəşr yazır ki, BMT Baş Assambleyası eyni vaxtda iki tendensiyanı nümayiş etdirdi: bəzi dövlətlərin koordinasiyanı gücləndirmək və Vaşinqtondan asılı olmayan beynəlxalq əlaqələr yaratmaq istəyi və ABŞ-ın qlobal təhlükəsizlik məsələlərində, Ukraynadakı müharibədə və digər beynəlxalq böhranlarda davamlı əhəmiyyətli rolunu.

Eyni zamanda, NATO-nun Rusiyadan gələn artan hibrid təhdidlərə cavab olaraq kəşfiyyat və məlumat mübadiləsini gücləndirdiyi bildirildi. Çətinliklərin miqyasına görə, bütün Alyans ölkələri faktiki olaraq şərq cinahına çevrilib.

Əziz Mustafa