İyunun 14 ü Ümumdünya Qan Donoru Günüdür

Bakı, 14 iyun, AZƏRTAC

Hər il iyunun 14-də Ümumdünya Qan Donoru Günü qeyd olunur.

AZƏRTAC xəbər verir ki, bu il Ümumdünya Qan Donoru Günü “Bəşəriyyətin bir damlası. Qan verin. Həyat xilas edin” devizi ilə qeyd olunur, hər bir qan ianəsinin mərkəzində insanlığı ön plana çıxarır. Kampaniya xatırladır ki, hər bir qan ianəsi sadəcə tibbi prosedur deyil, həmrəyliyin, mərhəmətin və kollektiv məsuliyyətin güclü ifadəsidir.

Bütün bəşəriyyətin bir damla qanda əks oluna bilməsi ideyasından ilhamlanan bu kampaniya vurğulayır ki, hər bir donor hamımızı bir-birimizə bağlayan və qoruyan həyat xəttinin formalaşmasına töhfə verir. Hər verilən qan vahidi insanların həyatını xilas etməyə, ümid yaratmağa və cəmiyyətlər arasında humanist dəyərləri gücləndirməyə xidmət edir.

2005-ci ilin may ayında keçirilən Ümumdünya Səhiyyə Assambleyasında müxtəlif ölkələrin səhiyyə nazirləri könüllü qan donorluğuna sadiqlik və dəstək haqqında bəyanatı yekdilliklə qəbul etdilər. WHA58.13 saylı qətnaməyə əsasən, hər il 14 iyun tarixinin Ümumdünya Qan Donoru Günü kimi qeyd olunması qərara alındı. Bu tarix insanlarda qan qruplarını kəşf etmiş, Nobel mükafatı laureatı olan avstriyalı həkim və immunoloq Karl Landşteynerin doğum gününə təsadüf edir.

Ümumdünya Qan Donoru Günü təmənnasız qan donorlarının şərəfinə qeyd olunan xüsusi bir gündür. Bu günün məqsədi təhlükəsiz qana və qan məhsullarına olan ehtiyac barədə məlumatlılığı artırmaq, yeni və mövcud donorları müntəzəm qan verməyə təşviq etmək, qan təchizatının sabit və kifayət qədər olmasını təmin etmək, donorluq vasitəsilə həmrəylik və mərhəmət dəyərlərini təşviq etmək, həmçinin insanların həyatını xilas etmək üçün könüllü və təmənnasız qan verən donorları təşəkkürlə anmaqdır.

Bu günün keçirilməsi Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı, Beynəlxalq Qırmızı Xaç və Qırmızı Aypara Cəmiyyətləri Federasiyası, Beynəlxalq Qan Köçürmə Cəmiyyəti və Beynəlxalq Qan Donorları Təşkilatları Federasiyası tərəfindən əlaqələndirilir.

Günün tədbirlərində BMT-yə üzv olan bütün dövlətlər, milli Qırmızı Xaç və Qırmızı Aypara cəmiyyətləri, onlarla könüllü donor təşkilatı və dünyanın müxtəlif ölkələrindən qan köçürülməsi üzrə mütəxəssislər iştirak edirlər.

Dünyada hər saniyə müxtəlif yaş və mənşədən olan insanların həyati göstərişlər əsasında qan köçürülməsinə ehtiyacı yaranır. Qan və qan məhsullarının köçürülməsi hər il milyonlarla insanın həyatını xilas edir. Lakin qana ehtiyac universal olsa da, ona çıxış imkanları hər yerdə eyni səviyyədə deyil. Xüsusilə inkişaf etməkdə olan ölkələrdə qan çatışmazlığı daha kəskin hiss olunur. Halbuki dünya əhalisinin böyük hissəsi məhz bu ölkələrdə yaşayır.

Bundan əlavə, hər il dünyada baş verən fövqəladə hallar milyonlarla insanın həyat və sağlamlığını təhlükə altına qoyur. Son onillikdə baş vermiş fəlakətlər bir milyondan çox insanın həyatına son qoymuş və hər il 250 milyondan çox insana təsir etmişdir. Zəlzələlər, daşqınlar və qasırğalar kimi təbii fəlakətlər təcili tibbi yardıma böyük ehtiyac yaradır. Texnogen qəzalar, yol-nəqliyyat hadisələri və silahlı münaqişələr də tibbi yardım və ilkin müalicəyə olan tələbatı artırır.

Qan köçürülməsi təcili tibbi yardımın ayrılmaz hissəsidir. Fövqəladə hallar zamanı qana ehtiyac artır, lakin onun təmin edilməsi daha çətin olur. Belə hallarda kifayət qədər qan ehtiyatının formalaşdırılması üçün yaxşı təşkil olunmuş qan xidməti sistemləri zəruridir. Bu isə yalnız əhalinin geniş təbəqələrinin cəlb olunması və ilboyu könüllü, təmənnasız şəkildə qan verməyə hazır donor bazasının yaradılması ilə mümkündür.

Hər il dünyada təxminən 118,5 milyon qan donorluğu qeydə alınır. Bunun təxminən yarısı dünya əhalisinin yalnız 16 faizinin yaşadığı yüksək gəlirli ölkələrin payına düşür. Hazırda 62 ölkə qan ehtiyatlarını yüz faiz könüllü və təmənnasız donorlar hesabına təmin edir. Etibarlı və təhlükəsiz qan ehtiyatlarının yaradılması yalnız müntəzəm, könüllü və təmənnasız qan donorluğu sayəsində mümkündür. Belə donorlar həm də qan vasitəsilə ötürülən infeksiyaların ən aşağı səviyyədə müşahidə olunduğu ən təhlükəsiz donor qrupunu təşkil edirlər.

Məhz buna görə də təsisçi təşkilatlar Ümumdünya Qan Donoru Gününün qlobal və milli səviyyədə planlaşdırılması ilə məşğul olan rəhbər komitə yaratmışlar. Komitənin əsas vəzifələrindən biri bu günlə bağlı tədbirlərin kütləvi informasiya vasitələrində geniş işıqlandırılmasını təmin etməkdir. Bu məqsədlə elmi konfranslar, müşavirələr, anım mərasimləri, nəşrlər, media kampaniyaları və digər tədbirlər həyata keçirilir.

Müxbir - Göyçək Mahmudlu