Kameranı söndürməyən adam

Bəzən bir insanın ömrü illərlə ölçülmür. Bəzən bir ömür cəmi otuz bir ilə sığır, amma bir xalqın yaddaşında əsrlərə çevrilir. Tarixdə elə insanlar var ki, onlar sadəcə yaşayaraq deyil, həqiqəti yaşadaraq ölməz olurlar. Ölüm onların həyatını yarımçıq qoymur, əksinə, missiyasını əbədiləşdirir. Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı, şəhid telejurnalist Çingiz Mustafayev məhz belə insanlardan idi. 

Bu gün onun anım günüdür.15 iyun tarixi Azərbaycan xalqının yaddaşında həqiqətin səsi olan bir insanın əbədiyyətə qovuşduğu gündür. 1992-ci ilin 15 iyununda Qarabağın Naxçıvanik kəndində döyüşlərin ən qaynar nöqtəsində çəkiliş apararkən mərmi qəlpəsi onun həyatına son qoydu. Amma həmin gün dayanan yalnız bir ürək oldu. Çingizin kamerası isə xalqın yaddaşında işləməyə davam etdi. 

O, əslində həkim idi. İnsanlara həyat vermək üçün təhsil almışdı. Lakin zaman onu başqa bir cəbhəyə çağırdı. Azərbaycanın üzərinə qara buludlar çökəndə, Qarabağ alov içində yananda, informasiya müharibəsi səngərlərdən daha təhlükəli olanda Çingiz əlində tibbi alətlər deyil, kamera tutdu. Çünki anlayırdı ki, bəzən həqiqəti göstərmək də insanları xilas etmək qədər müqəddəs missiyadır. Onun çəkdiyi kadrlar sadəcə reportaj deyildi. Onlar bir millətin ağrısının, faciəsinin və mübarizəsinin canlı salnaməsi idi. 

Dünya Çingiz Mustafayevi xüsusilə Xocalı həqiqətlərini lentə alan jurnalist kimi tanıdı. Qar altında qalmış günahsız insanların görüntüləri, anaların fəryadı, uşaqların yarımçıq qalmış həyatı onun kamerası vasitəsilə dünyanın vicdanına çatdırıldı. Həmin kadrlar tarixə çevrildi, həqiqətin susdurula bilməyəcəyini sübut etdi. Lakin Çingiz sadəcə hadisələri müşahidə edən jurnalist deyildi. O, hadisələrin içində idi. Əsgərlərlə birlikdə səngərə girir, mərmi yağışı altında çəkiliş edir, ölümün gözlərinə baxaraq həqiqəti lentə alırdı. Buna görə də onun reportajlarında süni pafos yox idi. Orada həyatın özü vardı. Orada Vətən vardı. 

1992-ci il iyunun 15-də düşmən mərmisinin qəlpəsi ona tuş gələndə belə kamera işləyirdi. Tarixin ən təsirli səhnələrindən biri məhz həmin an yaşandı: Çingiz Mustafayev son nəfəsinə qədər peşəsinə, missiyasına və xalqına sədaqət göstərdi. O, sonadək kameranı söndürmədi. Bəlkə də buna görə Çingiz Mustafayev haqqında danışarkən insanlar "şəhid jurnalist" ifadəsini işlədirlər. Çünki o, sadəcə peşə borcunu yerinə yetirmədi. O, həqiqət uğrunda can verdi. Bu gün onun şəhadətindən illər keçir. Qarabağın azad səmasında Azərbaycan bayrağı dalğalanır. Vaxtilə kamerası ilə dünyaya çatdırdığı həqiqətlər artıq tarix kitablarında yazılır. Amma Çingiz Mustafayevin adı hələ də hər yeni nəslə bir mesaj verir: Həqiqət uğrunda mübarizə aparan insan ölə bilər, amma həqiqətin özü heç vaxt ölmür. Bu gün Şəhidlər Xiyabanında uyuyan Çingiz Mustafayevə baxanda insan anlayır ki, bəzi insanlar məzara sığmır. Onlar xalqın yaddaşında yaşayırlar. Onlar çəkdikləri kadrların, qoruduqları həqiqətin və sevdikləri Vətənin ömrü qədər yaşayırlar. Çingiz Mustafayev 1992-ci ildə şəhid oldu. Amma əslində o gün ölmədi. Çünki hələ də hər dəfə Qarabağdan danışanda, Xocalı həqiqətlərini xatırlayanda, jurnalistikanın cəsarətindən söz açanda bir ad ilk sıralarda çəkilir: Kameranı söndürməyən adam — Çingiz Mustafayev. Ruhu şad, əziz xatirəsi əbədi olsun.

Nurəngiz Adilqızı

XQ