Icma.az
close
up
RU
Menu

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

Kənd təsərrüfatımız “ölü nöqtə”dən tərpənmir Üzücü səbəb, ağrılı nəticə

Kənd təsərrüfatımız “ölü nöqtə”dən tərpənmir Üzücü səbəb, ağrılı nəticə

Ayna saytından alınan məlumata görə, Icma.az bildirir.

İllər boyu xərclənən milyardlar qarşılığında aqrar sektorun istehsalı və ixracı niyə artmır?

Dövlət Gömrük Komitəsinin (DGK) ötən ilin yanvar-dekabr ayları üçün verdiyi son məlumatlara görə, respublikanın xarici ticarət profisiti 3 dəfə azalaraq 5,5 milyard dollara yaxın olub. Gömrük məlumatları ölkə üzrə ixrac gəlirlərinin azalması fonunda idxal üzrə valyuta xərclərinin əhəmiyyətli dərəcədə artdığını göstərir.

Xarici ticarət dövriyyəsinin ümumi azalması diqqət çəkir: ilin sonunda xarici ölkələrlə ticarət əməliyyatları 47 milyard 612,1 milyon dollar təşkil edib ki, bu da əvvəlki maliyyə dövriyyəsi ilə müqayisədə 7 faiz azdır. Digər şeylərlə yanaşı, idxal mövqelərində rekord yüksək artım heyranedicidir - keçən il xarici malların idxalına 21 milyard 58 milyon dollar xərclənib. Eyni zamanda, respublika ixracdan cəmi 26 milyard 554,1 milyon dollar gəlir əldə edib.

Bu, o deməkdir ki, son bir ildə ixrac 21,7 faiz azalıb, idxal isə 21,8 faiz artıb. Nəticədə ixrac gəlirlərindən idxal xərcləri çıxılmaqla valyuta balansını əks etdirən xarici ticarətdə müsbət saldo cəmi 5,5 milyard dollar təşkil edib ki, bu da 2023-cü ilin göstəricisindən 3 dəfə azdır.

Ekspertlərin məlumatlarına görə, ölkənin xarici ticarət dövriyyəsindəki azalma ötən ildən başlayıb və neft hasilatının azalması fonunda neft və qaz ixracının azalması ilə əlaqədardır. Bundan əlavə, yerli iqtisadi cameənin nümayəndələri qeyri-neft məhsullarının xaricə satışı sahəsində cüzi artımı qeyd edirlər. Keçən il bu mənbədən valyuta daxilolmaları əvvəlki 3 milyard 348 milyona qarşı 3 milyard 356 milyon təşkil edib.

Maraqlıdır ki, qeyri-neft ixracının durğunluğu iqtisadiyyatın qeyri-neft seqmentində kifayət qədər kəskin sürətlənmə şəraitində baş verir. Bu il qeyri-neft ÜDM-in artım tempi 6,2 faiz olub və bu sektorun özü də ölkə iqtisadiyyatının yüksəlişi üçün təkan elan edilib.

Əslində, dövlət əsaslı vəsait qoyuluşunun aslan payını cəlb edən tikinti sektoruna kifayət qədər böyük investisiya infuziyalarının olması səbəbindən vəziyyət daha da aydınlaşır. Yerli və xarici analitiklərin fikrincə, iqtisadiyyatın belə sürətlənməsinin mənbəyi əsasən ölkənin işğaldan azad edilmiş hissəsində aparılan tikinti və infrastruktur işləridir. Eyni zamanda, sənayedəki dinamika yerli qeyri-xammalın xarici bazarlara ixracı göstəricilərinə güclü təsir göstərməyib, idxalın sabit artımı ilə nəticələnib.

Neft-qaz sektorunun azalmasının səbəbləri barədə AYNA-ya danışan iqtisadçı ekspert Pərviz Heydərov beynəlxalq əmtəə qiymətlərinin qeyri-sabitliyini və neft hasilatının azalmasını misal gətirib: “Qeyri-neft məhsullarının ümumi ixrac rəqəmlərində xüsusi çəkisi o qədər azdır ki, bu, ümumi valyuta daxilolmalarına demək olar ki, heç bir təsir göstərmir. Eyni zamanda, ölkədə əhəmiyyətli və kütləvi istehlak tələbi olan sənaye məhsulları hələ istehsal olunmur. Qeyri-resurs ixracı kənd təsərrüfatı məhsullarına əsaslanır, lakin onların ixracı da azalır”.

Uzun müddət davam edən azalmanın səbəbləri arasında həmsöhbətimiz Şərqi Avropadakı müharibənin nəticələrini qeyd edir: “Ötən ildən biz neft və qeyri-neft mənbələrindən ixracda azalma müşahidə etdik və görünür, bu tendensiya davamlı xarakter alıb. Rusiyanın ixrac istiqaməti ənənəvi olaraq bizim üçün böyük əhəmiyyət kəsb edir. Şimal ölkəsinin bazarı indi bizim üçün hətta meyvə-tərəvəz ixracında da əvvəlki effektivliyini itirir”.

“Vəziyyət elədir ki, bu proses davam edəcək. Bununla belə, valyuta daxilolmalarının ümumi həcmində neft və qaz ixracının əhəmiyyətli payı və bu mənbədən əldə olunan mənfəətin azalması səbəbindən qeyri-resurs mənbələrindən ixrac azalmamalı, əksinə artmalıdır. Lakin hətta artan qeyri-neft ixracı da neft və qaz ixracının azalmasını kompensasiya etmir”, - deyə Heydərov vurğulayıb.

Kənd təsərrüfatı eksperti Vahid Məhərrəmov mövzuya dair AYNA-ya şərhində aqrar sahədə cüzi artıma diqqət çəkib: “Bu, əslində heç bir artımın olmaması deməkdir. Bunun fonunda ərzaq idxalının göstəriciləri artıb və heç də xarici bazarlarda qiymət artımı ilə bağlı deyil, çünki xaricdən gətirilən bəzi malların qiymətləri hətta aşağı düşüb”.

Öz növbəsində sabiq maliyyə naziri, iqtisad elmləri doktoru Fikrət Yusifovun sözlərinə görə, bütün bunlar onu deməyə əsas verir ki, yerli aqrar-sənaye kompleksində istehsal prosesləri hələ də müasir tələblər səviyyəsində qurulmayıb: “Amma respublika nə qədər neft və qaz hasil etsə də, Azərbaycan hələ də aqrar ölkə statusunu saxlayır. Sovet illərində burada çoxlu çeşiddə kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalı üzrə rekord göstəricilər əldə edilib. Kənd təsərrüfatı sənayesinə indiki dəstək tədbiri - subsidiyalar, əlbəttə ki, bütün problemlərdən xilas yolu deyil. Əslində, bu cür dəstəyin effektivliyi onun nəticələri ilə ölçülməlidir və heç də ürəkaçan deyil”.

“Ona görə də Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi vəziyyətə aydınlıq gətirməlidir. Axı, son iki onillikdə dövlət sənayenin inkişafı üçün geniş proqram həyata keçirib, milyardlar xərclənib. Bununla belə, yanvar-noyabr aylarında aqrar sektorda məhsul istehsalı cüzi - 11,4 milyard manat və ya ÜDM-in 11 faizini təşkil edib ki, bu da möhkəm istehsal və ixrac üçün yaxşı kənd təsərrüfatı potensialına malik kənd təsərrüfatı ölkəsi üçün çox azdır”, - deyə professor fikrini yekunlaşdırıb.

DGK-nın məlumatına görə, ötən ilin yanvar-dekabr aylarında ərzaq məhsullarının idxal xərcləri təqribən 2 milyard 475 milyon dollar olub, ölkənin ümumi idxalında ərzaq məhsullarının payı 11,75 faiz artıb.

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:300
embedMənbə:https://ayna.az
archiveBu xəbər 30 Yanvar 2025 10:19 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see340

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see332

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see330

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see329

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see281

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see269

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see266

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see262

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see255

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see254

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see232

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see230

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see221

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see215

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see212

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see212

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see200

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see196

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see189

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

19 Noyabr 2026 15:03see185
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri