Kişi və qadınların yuxusu nə qədər çəkməlidir?

Alimlər müəyyən ediblər ki, qadın və kişilərin yuxusuna təsir edən amillər bioloji, psixoloji və sosial faktorların mürəkkəb birləşməsindən ibarətdir. Yuxu bədənin bərpasında mühüm rol oynayır, lakin kimin nə qədər yatdığı müxtəlif amillərdən asılıdır. Bundan əlavə, bu suala cavab ölçmə üsulundan da asılıdır.

Bu barədə Lent.az məlumat verir:

Yuxu necə ölçülür?
Adətən alimlər yuxunu iki əsas üsulla ölçürlər:

Sorğular — bu metodun dəqiqliyi azdır, çünki insanlar öz yuxularını düzgün qiymətləndirməyə meyilli deyillər.

İnstrumental ölçmələr — xüsusi cihazlarla beyin fəaliyyəti, tənəffüs və bədənin hərəkətləri qeydə alınır.

Qadınlar kişilərdən daha çox yatır
70 min iştirakçının cəlb olunduğu genişmiqyaslı bir tədqiqatda cihazlar vasitəsilə əldə edilən nəticələr göstərib ki, qadınlar kişilərdən orta hesabla bir qədər artıq yatırlar. Məsələn, 40–44 yaş arası respondentlər arasında qadınlar kişilərlə müqayisədə gündəlik orta hesabla 23–29 dəqiqə daha çox yatmışdır. Digər bir araşdırma göstərib ki, qadınlar kişilərdən orta hesabla 19 dəqiqə artıq yatır. Üstəlik, qadınlar yuxunun dərin fazasında daha çox vaxt keçirirlər – bu müddət qadınlarda ümumi yuxunun 23%-ni, kişilərdə isə təxminən 14%-ni təşkil edir. Maraqlıdır ki, yaş artdıqca yuxu keyfiyyətində azalma daha çox kişilərdə müşahidə olunur.

Yuxu ehtiyacı fərdidir
Alimlər bildirirlər ki, yuxuya olan ehtiyac fərdi xarakter daşıyır. Buna görə də “bütün qadınlar kişilərdən 20 dəqiqə artıq yatmalıdır” demək düzgün deyil — bu, sanki “bütün qadınlar kişilərdən alçaqboylu olmalıdır” demək kimidir. Hətta qadınlar daha çox və daha dərin yatdıqlarına baxmayaraq, onlar yuxu keyfiyyətindən daha çox şikayət edirlər. Statistikaya görə, qadınlarda yuxusuzluq diaqnozu kişilərlə müqayisədə 40% daha çox qoyulur.

Faktiki yuxu ilə hiss edilən yuxu arasında uyğunsuzluq
Alimlər bildirirlər ki, obyektiv məlumatlarla insanların subyektiv hissləri arasında ziddiyyət var. Bu da uzun illərdir yuxu tədqiqatçılarının qarşısında duran əsas suallardan biridir. Bu fərqə hormonal dəyişikliklər, stress və sosial gözləntilər təsir edir.

Məsələn, bir çox araşdırma aşağıdakı amilləri nəzərə almır:

Psixi sağlamlıq vəziyyəti

Dərman qəbulu

Alkoqoldan istifadə

Hormonal dəyişikliklər

Halbuki real yuxu keyfiyyətini bu faktorlar müəyyən edir.

Hormonal dəyişikliklər yuxuya necə təsir edir?
Kişi və qadınların yuxu problemləri adətən yeniyetməlik dövründən başlayır və bu fərqlər:

Hamiləlik zamanı

Doğuşdan sonra

Pərimenopauza dövründə
daha da güclənir.

Bunun əsas səbəbi hormonal dalğalanmalardır – xüsusilə östrogen və progesteronun səviyyəsindəki dəyişikliklər. Məsələn, bir çox qadın menstruasiya öncəsi yuxu pozğunluğundan şikayət edir. Ən güclü təsir isə östrogen səviyyəsinin azaldığı premenopauza dövründə hiss olunur. Bəzi tibbi vəziyyətlər də qadınlarda yuxu pozuntularına səbəb olur, o cümlədən:

Qalxanabənzər vəzin pozğunluqları

Dəmir çatışmazlığı

Bu hallar yorğunluq və yuxusuzluqla sıx əlaqəlidir.

Eyni zamanda, qadınlar kişilərlə müqayisədə daha çox:

Depressiya,

Anksiyete pozğunluqları,

Travma sonrası stress pozuntusu (TSSP) yaşayır.

Bu psixoloji vəziyyətlər də xroniki yorğunluq və yuxusuzluqla müşayiət olunur.

Nəticə
Alimlər belə nəticəyə gəliblər ki, laboratoriya şəraitində qadınlar daha uzun və dərin yuxu göstərsələr də, gündəlik həyatda çoxsaylı amillər onların keyfiyyətli istirahət etməsinə mane olur.