Köhnə dostlar fəallaşır RAKURS

Rusiya Cənubi Qafqazı sərhədinin problemli sektoruna çevirir

Rusiya Federasiyası ilə Azərbaycan arasında münasibətlərin nəzərəçarpacaq dərəcədə soyuması, hətta bəzi yerlərdə kəskinləşməsi Cənubi Qafqazda qüvvələr balansına yeni vurğular gətirir. Və region artıq Rusiya üçün etibarlı sərhəd deyil. Ermənilər Qarabağın itirilməsinin günahını Azərbaycan ordusu ilə qarşı-qarşıya gəlməkdən yayınan rus sülhməramlılarının üzərinə qoyur. Ermənistanda isə Rusiya üçün yaxşı gələcəyi olmayan hadisələr baş verir. Həbsdə olan sahibkar Samvel Karapetyan bildirib ki, İrəvan 2020-ci ilin payızında Qarabağda münaqişənin kəskinləşməsindən sonra hələ də malik olduğu güclü danışıqlar mövqelərindən istifadə edə bilmir. Qarabağı Ermənistanla sülhə dəyişən Nikol Paşinyanın təmsil olunduğu İrəvan hakimiyyəti isə Rusiyadan Ermənistanla Azərbaycan arasında sülhün bərqərar olmasında iştirak etməsini gözləmir. Bir gün İranın vəziyyətinə düşməyəcəklərinə əmin deyillər. Lakin müdafiəsiz qalacaqlarına tam əmindirlər.

Eyni zamanda, İrəvan təkcə Bakı ilə deyil, Ankara ilə də əlaqələr qurur, Zəngəzur dəhlizini uzun müddətə icarəyə götürmək, yəni ərazisini NATO ölkəsinə açmaq niyyətindədir. Belə olan halda Şimali Atlantika Alyansı Rusiya Federasiyasına yaxınlaşacaq - təkcə onun qərb sərhədlərində deyil, həm də Cənubi Qafqazda. Dəhliz ABŞ-ın nəzarətinə keçə bilər: Vaşinqton bu fürsəti Bakı ilə sülhün bağlanmasına kömək müqabilində İrəvana təklif edib. Gürcüstan həmişə NATO-ya üzv olmaq istəyirdi, amma heç vaxt alınmadı. Rusiya Federasiyası ilə iqtisadi əlaqələrini inkişaf etdirdiyi üçün bu ölkənin az qala rusiyapərəst olduğunu düşünmək yanlışdır. Necə ki, Gürcüstanın Rusiya sərhədlərində ikinci cəbhə açmağa qadir olmadığını düşünmək yanlışdır.

Bu günlərdə Gürcüstanın baş naziri İrakli Kobaxidze bildirib ki, Gürcüstanın Rusiya ilə münaqişəyə cəlb olunma təhlükəsi hələ də böyükdür, baxmayaraq ki, Tbilisi bunu istəmir. “Qlobal müharibə tərəfi Ukrayna məsələsini başdan-ayağa Avropanın boynuna asmaq üçün əlindən gələni edir, bir daşla iki quş vurmağa – eyni anda həm Avropanı, həm də Rusiyanı məhv etməyə çalışır”, – Kobaxidze bildirib.

Postsovet məkanında baş verənlərlə bağlı tam təsəvvür yaratmaq üçün Cənubi Qafqaz ölkələri ilə birlikdə GUAM assosiasiyasının (Gürcüstan, Ukrayna, Azərbaycan, Moldova) bir hissəsi olan Moldovanı xatırlaya bilərik. Əvvəlcə Özbəkistan da strukturun bir hissəsi idi, lakin tezliklə onu tərk etdi. 20 ildən çox əvvəl GUAM xüsusi olaraq Rusiya ilə qarşı-qarşıya gəlmək üçün yaradılmışdı, amma nədənsə, işlər alınmadı. Göründüyü kimi, o zaman iştirakçılar hələ öz geosiyasi üstünlükləri barədə qərar verməmişdilər və assosiasiyanın işi əsasən xarici işlər nazirlikləri və dövlət başçıları səviyyəsində birgə görüşlərin keçirilməsi ilə məhdudlaşırdı. Amma bu gün GUAM daha fəallaşıb. Onun bütün üzvləri Rusiya Federasiyasının iştirakı ilə strukturları tərk edib və ya tərk edirlər.

MDB-ni çoxdan tərk edən, lakin Rusiya ilə iqtisadi əlaqələri bərpa edən Gürcüstan GUAM çərçivəsində görüşləri qaçırmır, “dördlüyün” bütün üzvləri ilə yaxşı münasibətlər saxlayır və Azərbaycanla əlaqələr xüsusilə sıxlaşır. Gürcüstanın baş naziri qeyd edib ki, Azərbaycan onun ölkəsi üçün “yalnız dəyərli dost deyil, həm də etibarlı tərəfdaş və qardaş ölkədir”.

Bakı və Tbilisi ilə, lakin xüsusilə Kiyevlə də əlaqələri olan Kişinyov MDB-dən tədricən çıxdığını bəyan edib. Moldova neytral dövlət olsa da, NATO ilə əlaqələri gücləndirir. Prezident Maia Sandu sentyabrda keçiriləcək parlament seçkilərində hakim partiya qalib gələrsə, Şimali Atlantika Alyansına inteqrasiyaya mane olan statusdan imtina edəcəyinə söz verib. Ermənistan indi Rusiya Federasiyası üçün vacib olan Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatına məhəl qoymur və MDB-dən çıxmasa da, onun bütün iclaslarında iştirak etmir. Moskva indiki vəziyyətdən ən az itki ilə necə çıxacağını anlamasa, GUAM əvvəllər güman edildiyini edəcək - özünü Ukraynadakı münaqişə tərəflərindən birinə qarşı çıxan ölkələrin birliyinə çevirəcək. Bu tərəf təbii ki, Rusiya olacaq.

V.VƏLİYEV