Kök hüceyrə transplantasiyasında ilk uğurlu klinik sınaqlar

Bizi Telegram-da da izləyə bilərsiniz:@xqazeti

İsveçin Lund Universitetinin alimləri tibb dünyasında böyük əks-səda doğuran əlamətdar bir araşdırma apararaq kök hüceyrələrdən əldə edilən dofamin sələfi hüceyrələrinin insan beyninə köçürülməsinin tam mümkün və effektiv olduğunu sübut ediblər. Nüfuzlu "Nature Medicine" jurnalında dərc olunan elmi məqalə Parkinson xəstəliyindən əziyyət çəkən milyonlarla insan üçün yeni bir ümid işığı yandırıb.

Məlum olduğu kimi, Parkinson xəstəliyi zamanı insan beynində dofamin hormonunun ifrazına cavabdeh olan sinir hüceyrələri tədricən məhv olur. Bu çatışmazlıq hərəkətlərin yavaşıması, əzələlərin sərtləşməsi, yerişin pozulması və əllərin əsməsi (tremor) kimi ağır nevroloji simptomlara yol açır. Hazırkı ənənəvi müalicə metodları yalnız itirilmiş dofamini müvəqqəti əvəz edən dərman preparatlarına əsaslanır, lakin illər keçdikcə bu dərmanların effektivliyi kəskin şəkildə azalır və orqanizmdə əlavə fəsadlar törədir.

İsveç mütəxəssisləri tərəfindən hazırlanan innovativ terapiya isə problemin kökündən həllinə yönəlib. Bu metodun mahiyyəti kök hüceyrə əsaslı xüsusi materialın birbaşa xəstənin beyninə köçürülməsindən ibarətdir. Alimlər gözləyirlər ki, beyin toxumasına uğurla uyğunlaşan bu hüceyrələr zamanla yetkinləşərək tamfunksional yeni neyronlara çevriləcək və orqanizmdə müstəqil şəkildə dofamin ifrazını yenidən başladacaq. Xüsusi proqramın ilk klinik mərhələsində Parkinson diaqnozu qoyulmuş səkkiz könüllü şəxsin beyninə iki fərqli dozada hüceyrə materialı köçürülüb. Növbəti bir il ərzində xəstələr orqanizmin transfer edilən materialı rədd etməməsi üçün xüsusi immunodepressantlar qəbul ediblər. İştirakçılardan yeddisi 12 aylıq müşahidə dövrünü uğurla tamamlayıb, bir nəfər isə köçürülən hüceyrələrlə heç bir əlaqəsi olmayan ağciyər infeksiyasından dünyasını dəyişib.

Klinik sınaqların yekun nəticələri bu mürəkkəb cərrahi prosedurun insan orqanizmi tərəfindən ümumilikdə çox yaxşı qəbul edildiyini göstərib. Xəstələrin heç birində transplantasiyanın yarada biləcəyi qeyri-iradi bədən hərəkətləri qeydə alınmayıb və onların ümumi klinik vəziyyəti tam sabit qalıb. Pozitron-Emissiya Tomoqrafiyası (PET) skanlamasının nəticələri də əməliyyatdan həm yarım il, həm də bir il sonra köçürülmüş hüceyrələrin beyində sağ qaldığını və inkişaf etdiyini aydın şəkildə ortaya qoyub.

Ən sevindirici məqam odur ki, müşahidə altında olan yeddi xəstədən altısı gündəlik qəbul etdikləri standart dofaminerjik dərmanların dozasını əhəmiyyətli dərəcədə azalda biliblər. Tədqiqatçılar köçürülən hüceyrələrin uzunmüddətli təhlükəsizliyini, funksional imkanlarını və Parkinson xəstələrinin həyat keyfiyyətini necə köklü surətdə dəyişəcəyini daha dəqiq qiymətləndirmək üçün könüllülər üzərindəki elmi müşahidələrini növbəti illərdə də davam etdirməyi planlaşdırırlar.

Hazırladı:
Arzu ƏLİYEVA
XQ