Kosmosda 3D bioprintinq tibbdə yeni üfüqlər açır

Bizi Telegram-da da izləyə bilərsiniz:@xqazeti

Müasir dövrdə elm və texnologiyanın sürətli inkişafı səhiyyə sahəsində də mühüm yeniliklərin meydana çıxmasına şərait yaradır. Son günlər dünya elmi ictimaiyyətinin diqqətini cəlb edən mühüm nailiyyətlərdən biri kosmos şəraitində canlı toxumaların üçölçülü bioprintinq üsulu ilə hazırlanması istiqamətində əldə edilən uğurlardır. Mütəxəssislər bu texnologiyanın gələcəkdə transplantologiya və regenerativ tibbdə əhəmiyyətli dönüş yaradacağını bildirirlər.

Bu barədə "Space.com" elmi-kosmik nəşrində dərc olunub.

Məlumata görə, ABŞ-nin "Auksilium Biotexnologiyaları" şirkəti tərəfindən hazırlanmış orbital bioprinter vasitəsilə Beynəlxalq Kosmik Stansiyada ilk dəfə olaraq böyrək və qaraciyər toxumalarının mikroqravitasiya şəraitində hazırlanması üzrə uğurlu təcrübələr aparılıb. Layihə çərçivəsində qığırdaq toxumaları və sinir toxumasının bərpasına xidmət edən bioloji implant nümunələri də hazırlanıb.

Alimlər bildirirlər ki, Yer cazibəsinin təsiri olmayan kosmik mühitdə hüceyrələr daha təbii şəkildə birləşir və üçölçülü toxuma strukturları daha sabit formalaşır. Bu isə gələcəkdə transplantasiya üçün süni toxuma və orqanların hazırlanması istiqamətində mühüm elmi üstünlüklər yarada bilər.

Tədqiqatlarda ABŞ-nin Ueyk Forest Regenerativ Tibb İnstitutu tərəfindən hazırlanmış hüceyrə modellərindən istifadə olunub. Hazırlanan bioloji nümunələr sonradan "Speys Eks" şirkətinin "Draqon" kosmik gəmisi vasitəsilə Yerə çatdırılaraq laboratoriya şəraitində geniş elmi analizlərə cəlb edilib. İlkin nəticələr göstərir ki, mikroqravitasiya şəraitində yetişdirilən toxumalarda hüceyrələrin yerləşməsi daha bərabər olub və onların struktur keyfiyyəti Yer şəraitində hazırlanan analoji nümunələrlə müqayisədə daha yüksək qiymətləndirilib.

Mütəxəssislərin fikrincə, bu texnologiya gələcəkdə donor orqan çatışmazlığının aradan qaldırılmasına, fərdiləşdirilmiş müalicə metodlarının inkişafına və ağır xəstəliklərin müalicəsində yeni imkanların yaranmasına əhəmiyyətli töhfə verə bilər. Xüsusilə böyrək və qaraciyər çatışmazlığından əziyyət çəkən milyonlarla xəstə üçün bu istiqamətdə aparılan tədqiqatlar böyük ümid vəd edir.

Son illər süni intellekt, biotexnologiya və kosmik texnologiyaların vəhdəti tibb elmini keyfiyyətcə yeni inkişaf mərhələsinə çıxarır. Alimlər hesab edirlər ki, yaxın gələcəkdə laboratoriya şəraitində insan toxuma və orqanlarının hazırlanması artıq nəzəri ideya deyil, praktik reallığa çevrilə bilər. Bu isə transplantasiya gözləyən xəstələrin sayının azalmasına, müalicənin səmərəliliyinin yüksəlməsinə və səhiyyə sistemində yeni imkanların formalaşmasına şərait yaradacaq.

Elm və texnologiyanın bu cür nailiyyətləri göstərir ki, gələcəyin tibbi innovativ biotexnologiyalar, kosmik tədqiqatlar və yüksək dəqiqlikli mühəndislik həlləri üzərində qurulacaq. İnsan sağlamlığının qorunmasına xidmət edən bu kimi yeniliklər bəşəriyyətin həyat keyfiyyətinin yüksəldilməsi istiqamətində mühüm addım hesab olunur.

N.Adilqızı
XQ