Kremlin Paşinyanı devirmək planı iflasa uğrayır Moskva hansı sürprizlərə əl ata bilər?

Uzun illər boyunca Ermənistan Rusiyanın Cənubi Qafqazdakı əsas "forpostu" rolunu oynayıb. Moskva İrəvanın təkcə xarici deyil, daxili siyasətini də birbaşa idarə edib. Lakin 2018-ci ildə hakimiyyətə gələn Nikol Paşinyan bu sistemi ciddi şəkildə sarsıtdı.

Keçmiş millət vəkili, siyasi şərhlər müəllifi Qulamhüseyn Əlibəyli mövzu ilə bağlı bildirib ki, Kremlin Ermənistanda uzun illər ərzində qurduğu siyasi dayaqlar artıq əhəmiyyətli dərəcədə zəifləyib: "Robert Köçəryan və Serj Sarkisyan dövründə Ermənistanın təhlükəsizlik sistemi, enerji sektoru, iri biznes qrupları və mediası tam şəkildə Rusiya ilə bağlı idi. Lakin Paşinyan köhnə elitanı hakimiyyətdən uzaqlaşdırdı və Rusiyanın təsir kanallarını neytrallaşdırdı. Bu gün Ermənistan hakimiyyətinin Qərbyönlü siyasəti Moskvanın və ölkə daxilindəki revanşistlərin müqaviməti ilə üzləşsə də, Rusiya daxili siyasətə təsir rıçaqlarının böyük hissəsini itirib".

Kremlin əlində qalan 4 əsas təzyiq mexanizmiQ.Əlibəylinin sözlərinə görə, Moskva parlament seçkiləri yolu ilə İrəvanda hakimiyyət dəyişikliyinə nail ola bilməsə də, hələ də müəyyən imkanlarını saxlayır:

"-Ermənistan iqtisadiyyatı, xüsusən enerji sistemi, əmək miqrasiyası və xarici ticarəti Rusiya ilə bağlıdır. Moskvanın Ermənistan kənd təsərrüfatı məhsullarına qoyduğu qadağalar fermerlərin narazılığını artırmaq məqsədi daşıyır;

-Müxalifətin bir hissəsi və Rusiyapərəst fiqurlar hələ də mövcuddur. Lakin onların son seçkilərdəki uğursuzluğu sosial bazalarının kəskin kiçildiyini göstərir;

-Rusiya mediası təsirini saxlasa da, qərbyönlü platformaların güclənməsi ilə monologiya dövrü bitib. Rusiya artıq tarixə qovuşmuş Qarabağ mövzusunu vaxtaşırı yenidən qabardaraq cəmiyyətin həssas damarlarına toxunmağa çalışır;

-Ermənistan ordusunun texnikası Rusiya istehsalıdır, ölkədə Rusiya hərbi bazası var. Bununla belə, İrəvanın ABŞ, Fransa və Hindistanla hərbi əməkdaşlığı bu asılılığı azaldır".

Paşinyanın əsas üstünlüyü nədədir?

Siyasətçinin fikrincə, bütün bu təzyiqlərin qarşısında Paşinyan hakimiyyətinin ən böyük gücü daxili legitimliyidir:"Moskvanın və rusyönümlü müxalifətin bütün cəhdlərinə baxmayaraq, Paşinyan seçim yolu ilə mandatanı yenidən təsdiqlədi. Beynəlxalq ictimaiyyət üçün seçki ilə legitimlik qazanmış hökuməti zəiflətmək çox çətindir. Kreml üçün əsas məqsəd mütləq Paşinyanı devirmək deyil, onun qərar qəbul etmək imkanlarını məhdudlaşdırmaq ola bilər".

Qulamhüseyn Əlibəyli vurğulayır ki, xarici təzyiqlər cəmiyyəti hökumətin ətrafında birləşdirən amilə çevrilə bilər: "Əgər Rusiyanın təzyiqləri 'xarici müdaxilə' kimi qəbul edilərsə, bu, Paşinyanın mövqeyini daha da gücləndirəcək. Müasir İran cəmiyyətini buna nümunə göstərmək olar. Təcrübə göstərir ki, xarici təzyiq daxili siyasi həmrəyliyi artırır. Məhz buna görə Moskvanın açıq qarşıdurmadan daha çox, uzunmüddətli və çoxşaxəli təsir strategiyasına üstünlük verməsi daha real görünür".

Ermənistanın Avropa İttifaqı (Aİ) və Avrasiya İqtisadi İttifaqı (Aİİ) arasında seçimi məsələsinə toxunan Q.Əlibəyli, Rusiyanın bu mövzu üzərindən də süni təzyiq yaratdığını bildirib: "Aİ qaydalarına görə, bu təşkilata üzvlük məsələsi referendumla həll edilməlidir, lakin hazırda bu, İrəvan üçün aktual deyil. Aİİ-dən çıxmaq üçün isə referendum keçirmək vacib deyil və bu məsələdə Ermənistan hakimiyyətinin mövqeyi haqlıdır. Məhz buna görə Rusiyanın referendum tələbi Paşinyan hakimiyyətinə qarşı mənasız rıçaq xarakteri taşıyır".

Rasim Əliyev

"AzPolitika.info"