Lukaşenkonun sülh təklifi, yoxsa özünü qorumaq cəhdi? (ŞƏRH)

Xəbər verdiyimiz kimi, Belarus prezidenti Aleksandr Lukaşenko Minskdə Rusiya, ABŞ və Ukrayna prezidentləri arasında danışıqların keçirilməsini təklif edib. O, bununla bağlı  amerikalı bloger Mario Naufala verdiyi müsahibədə danışıb. Lukaşenko vurğulayıb ki, münaqişənin həlli üçün tərəflər dialoqa açıq olmalıdır və xüsusilə Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenskinin bu prosesə cəlb olunması vacibdir. 

Lukaşenkonun sözlərinə görə, müharibənin gedişatında Ukrayna cəmiyyətinin böyük bir hissəsi Zelenskiyə dəstək verdiyi üçün onun razılığını almaq əsas məsələdir. Belarus lideri bunun üçün Minsk platformasının ideal bir yer ola biləcəyini bildirib:

"İndi Zelenskini hansısa formada sıxışdırmağa ehtiyac yoxdur. Əsas məsələ onu razılığa gətirməkdir, çünki onun arxasında Ukrayna cəmiyyəti dayanır. Biz razılığa gəlməliyik. Əgər istəyirsinizsə, gəlin. Burada, Belarusun sərhədindən Kiyevə qədər cəmi 200 km-dir. Təyyarə ilə yarım saata gəlmək olar. Burada sakit və təzyiqsiz şəkildə, hay-küysüz, qışqırmadan danışıb razılaşa bilərik. Trampa da deyin: onu burada Putin və Zelenski ilə birlikdə gözləyirəm. Oturub ortaq bir həll tapa bilərik. Əgər həqiqətən razılaşmaq istəyirsinizsə…"

Belarus prezidenti həmçinin ABŞ-ni keçmiş və  indiki prezidentləri-Donald Tramp və Co Bayden arasındakı fərqlərdən də danışıb. Onun fikrincə, Tramp öz qərarlarında daha müstəqil idi, halbuki Bayden çox zaman ətrafının və müşavirlərinin təsiri altında qalırdı:

"Tramp səhv etsə belə, özü qərar verir. Bayden isə öz qərarlarını müstəqil şəkildə qəbul etməyib. Ona nə deyilirsə, onu da edir. Məsələn, ona dedilər ki, Putinlə danışma, o da danışmadı. Dedilər ki, Putinə "diktator" de, o da bunu təkrarladı. Baydenin həm xarakteri, həm də fiziki vəziyyəti Tramp kimi müqavimət göstərməyə imkan vermir. Problem məhz bundadır".

Lukaşenkonun bu təklifi aydın məsələdir ki, Belarusu beynəlxalq izolyasiyadan çıxarmaq, sanksiyalar məngənəsindən xilas etmək məqsədi daşıyır. Məhz ona görə də Lukaşenko sinəsini qabağa verərək, Vaşinqton, Kiyev və Moskva arasında görüş yeri kimi Minski təklif edir. Düşünür ki, buna nail olsa, tezliklə Qərbin Belarusa tətbiq etdiyi sanksiyaların da ləğvinə nail ola bilər. Bununla həmçinin o, Minskin beynəlxalq arenada itirilmiş nüfuzunu bərpa etməyi düşünür. 

Bu əsasda Lukaşenkonun Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenski və xüsusən də ABŞ prezidenti Donald Trampın ünvanına söylədiyi xoş sözlər də həmin liderləri məhz görüşü Minskdə keçirməyə razı salmağa hesablanmış addımdır. Ona görə də şirin dilini işə salıb. Amma indiki halda geosiyasi şərtlər xeyli dəyişib. Belarus Rusiya ilə yaxın münasibətlərdə olduğundan çətin ki, Qərb və Zelenskinin özü də görüş yeri kimi Minski seçsinlər. Ona görə də bu variant ciddi qəbul edilə bilməz. Lukaşenkonun bu diplomatik təşəbbüsünün reallaşma ehtimalı sıfıra bərabərdir. 

Xatırladaq ki, 2014-2015-ci illərdə də Minsk platforması vasitəsilə Ukrayna münaqişəsinin diplomatik həllinə cəhd edildi. Lakin həmin dövrdə imzalanan Minsk razılaşmaları tərəflərdən heç birini qane etmədiyindən sonda müharibə yenidən daha böyük həcmdə alovlandı. 

Rüfət Sultan