Maraqlı təcrübə: Qrip xəstələri sağlam insanlarla eyni otaqda Nəticə nə oldu?

Mariland Universiteti tərəfindən aparılan və tibb dünyasında geniş rezonans doğuran yeni bir araşdırma qripin yoluxma yolları ilə bağlı mövcud təsəvvürləri alt-üst edir. 

Qaynarinfo xəbər verir ki, alimlər qrip testi pozitiv olan universitet tələbələrini sağlam orta yaşlı könüllülərlə birlikdə iki həftə müddətinə bir otel otağında karantinə aldı. Təcrübənin sonunda tək bir sağlam fərddə belə xəstəlik müşahidə olunmayıb. Bəs bu necə mümkün olub? Qrip haqqında bildiklərimiz tamamilə dəyişirmi?

Yeni və aqressiv bir virus növünün bir çox ölkədə sürətlə yayılması ilə bu il qrip mövsümü xəstəxanaya yerləşdirmə göstəricilərinin rekord səviyyəyə çatması və şiddətli simptomlarla yadda qalıb. İnsanlar yoluxmanı nəzarət altına alma yollarını araşdırarkən, yeni araşdırmalar bəzi sadə amillərin yoluxmanı əhəmiyyətli dərəcədə azaltdığını göstərib.

Mariland Universitetinin İctimai Sağlamlıq və Mühəndislik fakültələri ilə Baltimore Tibb Fakültəsi alimləri qrip pozitiv universitet tələbələrini sağlam orta yaşlı yetkin könüllülərlə eyni otel otağına yerləşdirərək qrip yayılmasını öyrəniblər. "PLOS Pathogens" jurnalında dərc olunan tədqiqat qrip virusunun təbii yoluxmuş şəxslərdən yoluxmamış şəxslərə necə yayıldığını araşdıran ilk klinik araşdırma kimi diqqət çəkir.

İki həftəlik karantin

İştirakçılar arasında 11 sağlam könüllü də olub və onlar iki həftə boyunca Baltimore bölgəsində bir otelin karantin otağında qalıblar. Bu müddət ərzində yoluxmuş şəxslərin istifadə etdiyi qələmlər və planşetlər kimi əşyaların paylaşılması, söhbətlər, yoga və digər fiziki fəaliyyətlər davam etdirilib.

Alimlər iştirakçıların simptomlarını izləyiblər, hər gün burun sürüntüsü nümunələri götürüblər və antikor testi üçün tüpürcək və qan nümunələri toplayıblar. Tədqiqatda həmçinin könüllülərin nəfəs aldıqları havadakı və otaq mühitindəki "viral təsir” ölçülüb. İştirakçıların nəfəsindən çıxan hava Harvard TH Chan İctimai Sağlamlıq Məktəbinin tədqiqatçısı Dr. Donald Milton və komandası tərəfindən ixtira olunan Gesundheit II cihazı ilə analiz edilib.

Təcrübənin sonunda müxtəlif faktorlar səbəbindən sağlam şəxslərdə qrip yoluxması müşahidə olunmayıb. Bu heyrətamiz nəticənin elmi səbəbləri və xəstəlikdən qorunmaq üçün götürülə biləcək dərslər bunlardır.

Üç əsas faktor

Alimlər "sıfır yoluxma” nəticəsini üç əsas amillə izah edirlər:

Öskürək olmaması: Qrip olan tələbələrin burunlarında yüksək virus olsa da, onlar demək olar ki, öskürməyiblər. Ekspertlərə görə öskürək virusun havaya yayılmasında "motor” rolunu oynayır; öskürək olmadıqda virus havada toplanmır.

Hava hərəkəti və havalandırma: Otaqdakı hava istilik və nəmlik tənzimləyiciləri vasitəsilə davamlı və sürətlə qarışdırılırıb. Bu, havadakı az miqdardakı virusun "səpələnməsini” təmin edərək yoluxma riskini minimuma endirib.

Yaş faktoru: Orta yaşlı yetkinlərin universitet tələbələrinə nisbətən qrip virusuna qarşı təbii müqavimətinin daha yüksək olduğu qeyd edilib.

Dr. Donald Miltona görə əksər tədqiqatçılar hava yolu ilə yoluxmanın xəstəlik yayılmasında əhəmiyyətli olduğunu düşünür:

"Bu ilin bu vaxtında hər kəs qrip virusuna yoluxur kimi görünür, lakin araşdırmamız heç bir yoluxmanın olmadığını göstərdi. Bu, qripin necə yayıldığı və epidemiyaların necə dayandırılacağı barədə nə deyir? Qapalı məkanlarda, havanın hərəkət etmədiyi yerlərdə insanlarla yaxın təmas ən riskli şey kimi görünür və biz bunu tez-tez edirik. Nəticələrimiz havanı təmizləməyin və havalandıran portativ hava təmizləyicilərinin böyük fayda verə biləcəyini göstərir. Amma əgər həqiqətən yaxın məsafədəsinizsə və biri öskürürsə, ən yaxşı qorunma yolu N95 maskası taxmaqdır".

Ekspert tövsiyələri

Tədqiqatın aparıcılarından Dr. Donald Milton və Dr. Roger Seheult qripdən qorunmaq üçün aşağıdakı məsləhətləri veriblər:

Havanı qarışdırın və təmizləyin: Portativ hava təmizləyicilər həm havanı təmizləyir, həm də havanı hərəkət etdirərək virus yığılmasının qarşısını alır.

Təzə hava alın: Pəncərə və qapıları açaraq xaricdən təmiz havanı otağa daxil etmək virusun konsentrasiyasını azaltmağın ən sadə və təsirli yoludur.

Günəş işığı: Günəş və gün işığına məruz qalmaq qripə qarşı qoruyucu təsir göstərir; otaqlarınızın günəş almasını təmin edin.

Maska: Əgər yaxın məsafədə birisi öskürürsə, ən təhlükəsiz yol N95 tipli maska taxmaqdır.

Aydın