Icma.az
close
up
RU
Maşının soyuducu sistemindəki qaz sürücüləri zəhərləyir? ALİMLƏRDƏN XƏBƏRDARLIQ

Maşının soyuducu sistemindəki qaz sürücüləri zəhərləyir? ALİMLƏRDƏN XƏBƏRDARLIQ

Icma.az, Avtosfer portalına istinadən məlumatı açıqlayır.

Avtomobil sənayesinin inkişafı və müasir soyutma texnologiyaları sahəsində əhəmiyyətli adlardan biri olan Thomas Midgley Junior ixtiralarının uzun illərdir təbiəti və insan sağlamlığını təhlükə altına atdığı məlum olub.

Avtosfer.az xəbər verir ki, 1920-ci illərdə qurğuşunlu benzinin istehsalı və daha sonra soyuducu qaz olan “Freon”un geniş istifadəsini təşviq edən Midgley həm iqlim böhranının dərinləşməsinə, həm də milyardlarla insanın sağlamlığının təhlükə altına girməsinə səbəb olub.

Midgleyin ilk böyük ixtirası olan tetraetil qurğuşunun (TEL) benzinin oktan səviyyəsini artırmaq üçün istifadəsi mühərrikin performansını yüksəldib. Lakin bu prosesin yaratdığı ekoloji və sağlamlıq problemləri uzun müddət diqqətdən kənarda qalıb. Qurğuşun tənəffüs və udma yolu ilə insan orqanizminə daxil olaraq beyinə təsir edir, xüsusilə də uşaqların idrak inkişafına mənfi təsir göstərir.

Araşdırmalara görə, qurğuşunlu benzinin geniş yayılması 170 milyondan çox amerikalının ümumilikdə 824 milyon “IQ” balını itirməsinə səbəb olub. Bu, adambaşına təxminən 3% bəndi azalma deməkdir. Bəzi insanlar üçün isə bu itki 6 baldan çox olub.

Midgley, etanolun benzinə qarışdırılması kimi daha təhlükəsiz alternativlər olduğunu bilsə də qurğuşun birləşməsindən istifadə etməyi seçib. Bunun əsas səbəbi TEL üçün patent alaraq daha çox pul qazanmaq istəyi idi. 1924-cü ildə Nyu Cersidə baş verən hadisədə TEL ilə birbaşa təmasda olan 5 işçinin ölümü cəmiyyətdə narahatlıq yaratdı. Lakin o dövrdəki sağlamlıq hesabatları sadəcə işçi mühafizəsinin vacibliyini vurğulamaqla kifayətləndi və məhsulun satışına mane olmadı. Qurğuşunlu benzinin istehsalı yalnız 1996-cı ildə qadağan edildi, lakin onun mənfi təsirləri hələ də hiss olunmaqdadır.

1920-ci illərin sonlarında kondisionerlərdə və soyuducularda istifadə edilən soyuducu birləşmələr zəhərli, partlayıcı və alışqan idi. Bu problemin həllini axtaran komandanın üzvü olan Midgley "Freon" adlı maddə hazırladı. “Freon” sürətlə məşhurlaşsa da ozon təbəqəsini zədələyir və güclü istixana effekti yaradıdı.

1987-ci ildə imzalanmış Monreal Protokolu bu cür zərərli qazların istifadəsini və istehsalını məhdudlaşdırsa da, vurulan zərərin izləri hələ də bütün dünyada müşahidə olunur.

Thomas Midgley Junior 1940-cı ildə 51 yaşında poliomielit səbəbilə yataq xəstəsi oldu. O, 1944-cü ildə özünün hazırladığı çarx sistemi ilə yataqdan qalxmağa çalışarkən boğularaq dünyasını dəyişdi. Onun istehsal etdiyi iki böyük ixtira müasir dünyanın qısamüddətli inkişafına töhfə versə də həm də iqlim böhranından tutmuş insan sağlamlığına qədər bir çox problemlərin əsasını qoyub.

Eltac Zülfüqaroğlu

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:167
embedMənbə:https://avtosfer.az
archiveBu xəbər 03 Fevral 2025 18:27 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see375

Parisdə bugünkü etirazlara 21 mindən çox şəxs qatılıb

21 Noyabr 2026 21:24see247

Dünya iqtisadiyyatı təhlükə qarşısındadır KİV

22 Noyabr 2026 07:02see241

Azərbaycanda regional tədris mərkəzinin yaradılması Dünya Bankı ilə müzakirə edilib

21 Noyabr 2026 15:42see240

BOKT nin rəhbərliyinə təyinat olub

21 Noyabr 2026 14:31see236

Ekspert: Dövlət idarəçiliyinin rəqəmsallaşdırılması Azərbaycan iqtisadiyyatının rəqabət qabiliyyətini artırır

21 Noyabr 2026 17:24see235

Fermer ucuz satır, alıcı baha alır: Qiymət fərqi harada yaranır?

21 Noyabr 2026 14:38see233

Qızıl gələn il ucuzlaşacaq

21 Noyabr 2026 16:40see231

Mehriban Əliyeva və qızlarından Vyetnam mədəniyyətinə zərif ehtiram Foto

21 Noyabr 2026 15:21see230

La Liqa: Derbidə “sülh”

22 Noyabr 2026 00:06see229

Samvel Karapetyan: “Paşinyan müalicə olunmalıdır”

21 Noyabr 2026 17:14see225

Sumqayıtda gənc oğlan qətlə yetirilib

22 Noyabr 2026 04:55see218

Allah uzaq tutsun, amma müharibə bizim işimizdir Hakan Fidan

22 Noyabr 2026 02:18see213

Türkiyə Super Liqası: “Qalatasaray” evdə sevindi

22 Noyabr 2026 00:13see213

SEPAH ABŞ nin hərbi bazalarını hədəf aldı

22 Noyabr 2026 00:43see213

2026 cı ilin sonunda almaq üçün ən sərfəli iPhone modelləri

21 Noyabr 2026 21:07see212

Ötən gün götürülən narkotik vasitələrin həcmi açıqlandı

21 Noyabr 2026 16:00see212

İbrahim Kalın HƏMAS nümayəndə heyəti ilə Qəzzada atəşkəsi müzakirə etdi

22 Noyabr 2026 00:03see212

İran Bəhreyndə sənaye müəssisəsinə zərbə endirdi

22 Noyabr 2026 00:23see210

Milton qasırğası ABŞ də yaşayan azərbaycanlıların evlərini də vurdu

22 Noyabr 2026 07:05see208
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri